Mουσεία σε απόγνωση

Τριάντα χρόνια προσφοράς του υποδειγματικού Πελοπονησιακού Λαογραφικού Ιδρύματος, που συγκέντρωσε στο Ναύπλιο 28.000 αντικείμενα λαϊκής τέχνης και τα παρουσιάζει με τρόπο που να αποκαθιστά τον υποτιμημένο και παρεξηγημένο νεώτερο πολιτισμό, κινδυνεύουν τώρα να πάνε στον βρόντο, λέει η διευθύντριά του Ιωάννα Παπαντωνίου

«Δεν είμαι οπαδός κανενός κόμματος. Είμαι εθνική Ελλάδος. Για το μουσείο, για
το Πελοπονησιακό Λαογραφικό Ίδρυμα πρόσφερα όλη την περιουσία μου, εκτός από
ένα σπίτι, προίκα του πατέρα μου. Πρόσφερα τη ζωή μου. Ζω με τη σύνταξή μου ως
σκηνογράφου και φορώ το ίδιο ρούχο επί δέκα χρόνια. Μόνο την καρφίτσα αλλάζω»,
λέει στα «NEA» η γνωστή βραβευμένη από τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας για την
εθνική προσφορά της ενδυματολόγος Ιωάννα Παπαντωνίου.

H σκηνογράφος – ενδυματολόγος εκφράζει την κραυγή της αγωνίας για το άδηλο
μέλλον μιας πλειάδας «ιδιωτικών» μουσείων, που δημιουργήθηκαν με μεράκι, η
προσφορά των οποίων αναγνωρίσθηκε από το κράτος και τώρα βρίσκονται «υπόδικα»
με την κατηγορία ότι είναι κρατικοδίαιτα και απομυζούν το κράτος.

Πρακτικά, το θέμα έχει να κάνει με την ετήσια κρατική επιχορήγηση του
μουσείου. Πέρσι δόθηκε ένα μέρος των χρημάτων. Φέτος ζητήθηκαν 250.000 ευρώ,
που αντιπροσωπεύουν το 25% των ανελαστικών δαπανών, και η απάντηση του
υφυπουργού Πολιτισμού είναι ότι γράφτηκαν στον προϋπολογισμό τα μισά. Δεν
καταβλήθηκαν ακόμη.

H παρορμητική κ. Παπαντωνίου, έγραψε στον Πρωθυπουργό ζητώντας του να
παραιτηθεί «να παραχωρήσει τη θέση του σε κάποιον άλλον με όραμα», με
αποτέλεσμα η πολιτική ηγεσία του υπουργείου να την καλέσει να συμμορφωθεί…
πολιτικά («Σας καλούμε να συνταχθείτε μαζί μας στην προσπάθεια της αναδιάταξης
και ανασύνταξης του Πολιτισμού», ανέφερε επιστολή του υφυπουργού

Το έργο ζωής της Ιωάννας Παπαντωνίου, το Πελοποννησιακό Λαογραφικό Ίδρυμα
λειτουργεί με έδρα το Ναύπλιο. «H χορήγηση που λαμβάνει ένα μουσείο από το
κράτος, ως τίτλος τιμής, ως σφραγίδα εγκυρότητας, μια αναγνώριση της ποιότητας
και της αποστολής του, κατάντησε να γίνει αιτία προσωπικής προσβολής για τους
φορείς υψηλού πολιτιστικού επιπέδου που εφαρμόζουν την αποκέντρωση στην
περιφέρεια, προσφέρουν επιστημονικό ερευνητικό εκπαιδευτικό έργο, συλλέγουν
και συντηρούν την πολιτιστική κληρονομιά και αντί για ευχαριστώ, επειδή
χρειάζονται την τακτή κρατική ενίσχυση για ν’ αντιμετωπίσουν ένα μέρος από τις
ανελαστικές δαπάνες τους, αποκαλούνται τώρα κρατικοδίαιτοι σαν να απομυζούν
τον κόπο του ελληνικού λαού».

Και ξεσπά: «Προτιμώ να το κλείσω το μουσείο. Ειλικρινά, δεν είναι μόνο ο πόνος
ψυχής. Μου είναι αδύνατο να επιλέξω ποιους ανθρώπους του μουσείου που μένουν
απλήρωτοι θα απολύσω και ποιους θα κρατήσω. Προτιμώ να βάλω μια μαύρη κορδέλα
και να το κλείσω».

Δεν είναι μόνο οι ανελαστικές δαπάνες, τα οικονομικά, η αβεβαιότητα τού
αν και πότε θα λάβει αυτό το μουσείο – και τα άλλα ιδρύματα του είδους – το
15% των λειτουργικών εξόδων του. Όπως φάνηκε κατά τη χθεσινή συγκέντρωση
εκπροσώπων διαφόρων μουσείων ιδιωτικού δικαίου – ανάμεσά τους και ο διευθυντής
του Μουσείου Μπενάκη Άγγελος Δεληβορριάς – η κραυγή αγωνίας αφορά την
καινούργια φιλοσοφία και οργάνωση που φέρει ο Νέος Οργανισμός του υπουργείου
Πολιτισμού.

Όπως ανέλυσαν ο διευθυντής του Πελοποννησιακού Λαογραφικού Ιδρύματος κ.
Κανελλόπουλος και ο πρώην γενικός γραμματέας του ΥΠΠΟ κ. Γιώργος Θωμάς,
σύμφωνα με τη νέα αντίληψη τα λαογραφικά μουσεία και ο σύγχρονος πολιτισμός
αποσπώνται από την επιστασία της Αρχαιολογικής Υπηρεσίας και υπάγονται στον
τομέα του σύγχρονου πολιτισμού. Είναι γνωστό δε πως θα λειτουργούν τα
περιφερειακά συμβούλια στις νομαρχίες με μέλη επιλεγμένα με κλήρωση από
εκπροσώπους φορέων που έχουν πάνω από 150 μέλη κ.ά.

Στην καλύτερη περίπτωση, μη όντας σε θέση να επιλέξουν με βάση το ποιόν και το
έργο, θα κατανέμουν τις πενιχρές κρατικές ενισχύσεις «δημοκρατικά» σε ίσα
μερίδια. Τόσα για τα λαογραφικά μουσεία ανά νομό διά τόσα μουσεία, ανεξαρτήτως
από την έρευνα, το μέγεθος, την προσφορά τους.

Πολύτιμα αρχεία στο «περίμενε»

Ερευνητικά και λαογραφικά ιδρύματα σε όλη την Ελλάδα, που αφέθηκαν στη μοίρα
τους:

* Το Ελληνικό Λογοτεχνικό και Ιστορικό Αρχείο με Αρχειακό Υλικό,
συλλογές σχετικά με τη Νεώτερη Ιστορία, το εμπόριο, τη λογοτεχνία, τα
φωτογραφικά αρχεία, τις εφημερίδες, τα ηχητικά κείμενα κ.ά.

* Το Θεατρικό Μουσείο με μοναδικής αξίας υλικό για την ιστορία του
νεώτερου ελληνικού θεάτρου, προγράμματα, κοστούμια.

* Το Μουσείο Τσαρούχη στο Μαρούσι, που σπανιότατα ενισχύεται από το
κράτος.

* Το Κέντρο Μικρασιατικών Σπουδών, που ιδρύθηκε από τη Μέλπω Μερλιέ και
έχει τεράστια προσφορά στη συγκέντρωση, τη μελέτη και την προβολή
μικρασιατικών κειμηλίων.

* Το Λαογραφικό Ιστορικό Μουσείο Λάρισας, που συγκεντρώνει με
ερευνητική και εκπαιδευτική δραστηριότητα στοιχεία για τη Θεσσαλία.

* Το Ιστορικό Λαογραφικό Μουσείο Καλαμάτας.

* Το Κέντρο Μελέτης Νεώτερης Κεραμικής, Ίδρυμα Ψαροπούλου.

* Το Ιστορικό Λαογραφικό Μουσείο Κορίνθου – Ίδρυμα Πετροπούλου –
Γαρταγάνη.

* Το Μουσείο Σαρακατσάνων Σερρών.