Έρμη φτώχεια…

Δεν τους αφήνουν να αισθανθούν υπερηφάνεια, ο ρόλος του συνταξιούχου ταυτίζεται με την ταπείνωση σε κάθε της μορφή

Ο φακός δείχνει τις ουρές των συνταξιούχων έξω από τις τράπεζες. Ατμόσφαιρα
κατοχική. Άνθρωποι καθημερινοί, ηλικιωμένοι οι περισσότεροι, και σπρώχνονται,
αλληλοβρίζονται προσπαθώντας να πάρουν μερικά λεπτά νωρίτερα αυτό που τους
ανήκει και θα το πάρουν έτσι κι αλλιώς. Μερικοί, αποκαμωμένοι από την αναμονή
– χαράματα έπιασαν σειρά -, έχουν κάτσει στο πεζοδρόμιο. Άλλοι μπουκάρουν με
βία στην τράπεζα κι ας είναι και άλλοι που περιμένουν μπροστά τους.

Είναι αυτά τα ήθη του έθνους; Μήπως είναι ο φόβος ότι θα τελειώσουν τα
χρήματα; Μπορεί παράλογος, αλλά ταυτοχρόνως και τόσο ανθρώπινος όταν
καθημερινώς δεν ακούγεται τίποτε άλλο από τις ειδησεογραφικές τηλεοπερέτες
παρά πόσο άδεια είναι τα ταμεία, πόσο λίγα είναι τα χρήματα για τον μισθωτό
και συνταξιούχο.

Ξυπνούν οι άγριες μνήμες. Και ξεσπούν με επιθετικότητα προς τον όμοιο.
Να πάρω εγώ πρώτος τα χρήματα. Να προλάβω πριν από σένα. Τι εικόνα!

Οι μνήμες της στέρησης ωστόσο σε αυτό τον τόπο δεν είναι αμελητέες. Οι
άνθρωποι σε αυτές τις ηλικίες την έχουν αισθανθεί από το ξεκίνημα της ζωής
τους.

H κατοχική Ελλάδα και κατόπιν η μεταπολεμική, χωματότοπος με λίγες
δουλειές, μετανάστευση, τότε έφευγαν οι Έλληνες για άλλους τόπους, πείνα
πραγματική. Με τον Λογοθετίδη, ιδανικό εκφραστή της μικροαστικής ανέχειας της
εποχής του ασπρόμαυρου σινεμά, να φτάνει στην καρδιά του φτωχού
μισθοσυντήρητου, όταν προσπαθεί να βουτήξει την μπουκίτσα από το σουσαμένιο
κουλουράκι του στην τυρόπιτα του αφεντικού. Μια περιουσία η τυρόπιτα, με το
ζόρι κουλουράκι αυτός για κολατσιό.

Αθάνατες ερμηνείες, αγαπημένες ταινίες, που κρατούν όμως τη μνήμη ζωντανή. Και
παίρνουν τη σκυτάλη τα ενημερωτικά τηλεθεάματα αξιοποιώντας την ιδεολογική
«μαγιά», τη δοκιμασμένη, που «πουλάει» στα δικά τους σενάρια.

Σαν να μη σήκωσε κεφάλι ο μισθοσυντήρητος, πάντα ταπεινωμένος και στην
ανέχεια, να ζει με τον τρόμο τού αύριο, να μην έχει αύριο.

Τον τρόμο εμπορεύεται το τηλεθέαμα, τάχα παρουσιάζοντας τον «καημό του
λαού», τάχα στο πλευρό του. Αρκεί και ο «λαός» να έχει άδεια τσέπη και να τη
δείχνει στον φακό. Που την έχει, αφού τόσο η φραντζόλα, τόσο το λάδι, τόσο το
ξίδι, πανάκριβα όλα, απλησίαστα, μας βομβαρδίζουν. Και να μην πεινάς,
γουργουρίζει το στομάχι σου στην ιδέα ότι όπου να ‘ναι θα πεινάσεις. Και
έτοιμη η κάμερα στη λαϊκή, στην αγορά να καταγράψει την γκρίνια ή και την
πραγματική αγωνία. Να τη μεταφέρει, να τη διογκώσει και κατόπιν ο
μισθοσυντήρητος να μπει στον ρόλο που του προτείνει το τηλεθέαμα γιατί έτσι
υπάρχει, γιατί έτσι εντάσσεται στην ομάδα των ομοίων του.

Είναι σκληρές οι εποχές για όλους. Το όνειρο της προόδου έχει διαψευστεί
παγκοσμίως, αλλά το τελευταίο που θα σταθεί εμπόδιο στα σκληρά οικονομικά
μέτρα είναι η ταπείνωση του κόσμου, η μίζερη αίσθηση της ζωής.

Συνηθίζει την εικόνα του ο μισθοσυντήρητος και ο συνταξιούχος είναι
αυτός που τον θέλουν να μην μπορεί «ούτε το γιαουρτάκι του» να αγοράσει, όπως
ακούμε συχνά τους ρεπόρτερ να λένε, είναι αυτός που κουβαλάει θυμό για τις
αλλεπάλληλες διαψεύσεις της ζωής, για την πολιτική που ποτέ δεν τον δικαίωσε,
για τον διπλανό που του πιάνει χώρο. Είναι αυτός που ντοπαρισμένος από την
ίδια του τη μίζερη εικόνα θα εξεγερθεί στην… ουρά, για μια θέση, για μια
φραντζόλα, για τη σύνταξη.

Εκτονωθείτε, αλλά να ‘ναι κάμερα μπροστά

Δεν χρειάζεται καμία εξουσία να καταφύγει στη βία εναντίον των εξεγερμένων
πεινασμένων, γιατί δεν εξεγείρονται, παρά σε ιδιωτικό επίπεδο και φυσικά
μπροστά στην κάμερα. Εκτονώνουν τον καημό τους ήσυχοι ότι «κάποιος τους
προσέχει».

Καταφεύγουν εναντίον του εαυτού τους και του ομοίου τους αναζητώντας τον
φταίχτη για το οικονομικό δράμα τους και μη βρίσκοντας, όπως παλιά, στην εποχή
των ιδεολογιών, έναν επίσημο, π.χ. τον καπιταλισμό, τους φταίει ο διπλανός.
Έλεος με την εικόνα της φτώχειας που καταργεί την πολιτική σκέψη για τις
αιτίες της ή την προσανατολίζει στο άμεσο, στο κοντινό, μια αποφασούλα για
λίγα επιπλέον ευρουδάκια. Και αν τα πάρουμε; Ευτυχίσαμε;