Mια Eλλάδα ντουμπλ-φας

Ο Γιώργος Αρμένης με την Άννα Γιαγκιώζη στην παράσταση «Βασικά με λέν’ Θανάση»

Πρόκειται για τον εσωτερικό μετανάστη, τον εξόριστο μέσα στην ίδια του την
πατρίδα, τον χωρικό που ξεσπιτώνεται εξαναγκασμένος από τη βία της εξουσίας σε
περιόδους εμφύλιας ή τυραννικής πολιτικής κατάστασης, είτε από την οικονομική
μιζέρια, τα αδιέξοδα του αγροτικού και του ποιμενικού βίου, όταν η κοινωνία
μετασχηματίζεται οικονομικά και ωθεί τους ορεσίβιους στην εγκατάλειψη της
στενής ανταλλακτικής οικονομίας και την αλλοτρίωση του βιομηχανικού
προλεταριάτου. Ο Κεχαΐδης τούς εντοπίζει στον γενέθλιο τόπο τους πριν τον
εγκαταλείψουν, να ζουν με τις αναμνήσεις, να προσπαθούν να κρεμαστούν από τις
παραδόσεις τους και να περισώσουν ό,τι σώζεται από τον «κόσμο» τους και την
προκοπή τους.

Ο Αρμένης καταγράφει και την αδιέξοδη και τραυματική ζωή στη ρημαγμένη ύπαιθρο
και τα προβλήματα εγκλιματισμού των εσωτερικών μεταναστών στις παρυφές των
μεγάλων πόλεων, στη χοάνη της πρωτεύουσας και στις μυλόπετρες της
εκμετάλλευσης και της αλλοτρίωσης.

Ο Αρμένης στο «Βασικά με λεν’ Θανάση» παρακολουθεί την έκπτωση και την
εξαχρείωση μιας τέτοιας οικογένειας που δεν μπορεί να στεριώσει, να βρει άξονα
αξιών, να συντηρήσει κάποιες ρίζες σε νέο χώμα, αφού τα ήθη που καλλιέργησε
στη γενέθλια γλάστρα ξεριζώθηκαν και ζητούν τόπο να ξαναριζώσουν και να
ποτιστούν. Ο Θανάσης του Αρμένη παλεύει να μείνει αυθεντικός, να ακουμπήσει
στις μνήμες του, να χαρεί τον κόσμο όπως τον γνώρισε, φυσικό, αυθόρμητο,
γνήσιο και γενναιόδωρο. Δεν μπορεί όμως να βρει σταθερό πλαίσιο, έδαφος
πρόσφορο να χτίσει μια νέα ζωή. Χάνεται μέσα στους λαβυρίνθους των μεγάλων
βιομηχανικών πόλεων, όπου η ζωή γίνεται είδος προς διαπραγμάτευση, ο έρωτας
συναλλαγή σώματος χωρίς καμία συναισθηματική φόρτιση, το χάος ανάμεσα στις
γενιές ευρυμένο και οι ανθρώπινες σχέσεις εχθρικές όταν δεν στηρίζονται σε
κυνικά οικονομικά αμοιβαία συμφέροντα.

H ύπαρξη στο έργο του Αρμένη ενός πεθαμένου θείου που έρχεται κάθε φορά να
στηρίξει τον αντι-ήρωα ή να δώσει επιχειρήματα ζωής και προσαρμογής μάς πάει
στο ανάλογο εύρημα του Άρ. Μίλερ στον «Θάνατο του εμποράκου» και ως εκ τούτου
δεν μπορεί κανείς να παραβλέψει την υπόθεση πως ο Αρμένης, χωρίς να μιμείται
(και πώς άλλωστε; Οι κοινωνικές και ιστορικές και οικονομικές συντεταγμένες
διαφέρουν) περιγράφει τον Έλληνα Ουίλι Λόμαν, τον πολίτη που έπειτα από μια
καταστροφή (εδώ ο εμφύλιος, η εσωτερική μετανάστευση, η μετατροπή του
παραγωγικού αγρότη – ποιμένα σε αλλοτριωμένο εργάτη ή υπάλληλο) τον συνθλίβουν
μέσα στις μυλόπετρες μιας κοινωνίας που μετασχηματιζόμενη γίνεται απρόσωπη,
κυνική και καταπιεστική. Ο Αρμένης παρακολουθεί τα φαινόμενα αυτά όπως
αλλοιώνουν τις σχέσεις μιας οικογένειας και οδηγούν τα μέλη της στην απάθεια,
στην εμπάθεια, στην υποκρισία, στον φιλοτομαρισμό και εν τέλει στη μοναξιά.

Ο Αρμένης, συγγραφέας, σκηνοθέτης και πρωταγωνιστής στο Νέο Ελληνικό του
Θέατρο, κατορθώνει με μέσα λιτά, με συναισθηματική φόρτιση που δεν ξεπέφτει
ούτε μια φορά στο μελό ή στη γραφικότητα, να στήσει, να δείξει και να
αξιοποιήσει μια παράσταση όπου όλα τα πρόσωπά του και τα ταλέντα του
ισορροπούν. Ως ηθοποιός αναδεικνύει τον κεντρικό ανθρωπάκο με χιούμορ,
απελπισία, νοσταλγία, πίκρα και κλαυσίγελω, σε ιλαροτραγικό πρόσωπο. Ως
σκηνοθέτης κατορθώνει να συγκεράσει έμπειρους συναδέλφους του (τον πάντα
καίριο και ουσιαστικό Παντελή Παπαδόπουλο, την εύστοχη, πυκνή και μετρημένη
Τζένη Μιχαηλίδου) με τους ταλαντούχους αποφοίτους της δραματικής του σχολής. Ο
X. Χαραλάμπους, ο Στ. Ιακωβίδης και ο Γιάννης Δρακόπουλος πλάθουν έξοχους
τύπους, ποικίλους και χαρακτηριστικούς. H Άννα Γιαγκιώζη ανεβαίνει συνεχώς
ανανεούμενη την κλίμακα προς την ωριμότητα. H Ασπασία Κοκόση με έναν
σπαρταριστό ρόλο, επικίνδυνο αφού ανά πάσα στιγμή μπορεί να πέσει σε ευκολίες
και φτήνιες ακόμη και σε δημαγωγική υποκριτική, λάμπει από αλήθεια.

Έτσι, μαζί με τον Αρμένη συγγραφέα, σκηνοθέτη και ηθοποιό, δικαιώνεται
πανηγυρικά και ο Δάσκαλος.

Το γαϊτανάκι του έρωτα

Ο Θοδωρής Αθερίδης και η Σμαράγδα Καρύδη πρωταγωνιστούν στο έργο «Μια μέλισσα τον Αύγουστο»

Στο θέατρο «Αθηνών» ένας άλλος τρισυπόστατος δημιουργός στη δεύτερη απόπειρά
του φαίνεται να βρίσκει τον στόχο του. Ο Θοδωρής Αθερίδης μετά την περυσινή
του πρώτη δραματουργική έξοδο (είχε ευδοκιμήσει πριν ως ένας από τους χυμώδεις
κειμενογράφους των Αγάμων Θυτών) εμφανίζεται φέτος με μια εύφορη κομεντί
τελείως διαφορετική από τις γνωστές ελληνικές συνταγές τού είδους. Ο όρος
κομεντί, υβριδικός χωρίς άλλο, σημαίνει μια δραματουργία ανάμεσα στο σοβαρό
και στο πιο ανάλαφρο γράψιμο. Ή αν θέλετε, είδος όπου δράμα και κωμωδία
συνυπάρχουν αλληλοσυμπληρούμενα. Δηλαδή ένα δραματικό θέμα γράφεται και
παίζεται λίγο λοξά, λίγο ανάλαφρα, με αρκετή δόση χιούμορ, με σατιρικά
στοιχεία και ευφρόσυνη διάθεση. Να το πω αλλιώς – ένα μελό θέμα του μπουλβάρ,
υπονομευμένο με θεατρική τσακπινιά.

Ο Αθερίδης με το νέο έργο του «Μια μέλισσα τον Αύγουστο» στήνει ένα πασίγνωστο
ερωτικό γαϊτανάκι (σύζυγος, ερωμένη) εισάγοντας στοιχεία ενός ανάλαφρου,
αδιόρατου, αλλά προβληματισμένου πιραντελισμού. Παίζοντας πάνω στα γνωστά
υπαρξιακά ερωτήματα «ποιος είμαι», «πώς φαίνομαι» και εκμεταλλευόμενος έναν
δραματουργικά ευφυή «διχασμό», όπου ένας εαυτός αντιπαρατίθεται σκηνικά με τον
δεύτερο εαυτό του, γράφει μια πρωτότυπη ως θέμα κομεντί, με πολλά όμως από τα
δόκιμα στυλιστικά στοιχεία της καλής ελληνικής φαρσοκωμωδίας. Θέμα: ο
ματσωμένος, καταναλωτικός, αλλοτριωμένος γιάπης μεσοαστός.

Καλπάζων ρυθμός, ευφυείς ατάκες, ανατροπές και καλή διαγραφή τύπων –
χαρακτήρων. Ενδιαφέρον πάντως έχει ο τρόπος που εισάγεται σε αυτό το είδος που
τον χρειάζεται ο απαραίτητος ρεζονέρ, ο σχολιαστής – φιλόσοφος. Έτσι το όλον
στήνεται ως αναπαράσταση ενώπιον δικαστηρίου και δίνεται ο ρόλος του αφηγητή –
ορθολογιστή – φιλοσόφου σε έναν δικηγόρο (θαυμάσιος εδώ ο τρόπος που
αναλαμβάνει αυτή τη διεκπεραίωση ο Γιώργος Κορμανός).

Ο Αθερίδης στην πρώτη του σκηνοθεσία έδειξε αξιοπρόσεκτα στοιχεία, τόνισε τις
αρθρώσεις του έργου, πρόσεξε τους ρυθμούς, έδωσε λύσεις στις ποικίλες
συγκρούσεις. Δεν απέφυγε κάποια χάσματα, πλατειασμούς και κοιλιές. Ο ίδιος ως
ηθοποιός έχει μια αφοπλιστική άνεση, φαίνεται σαν να μην παίζει, πράγμα που
σημαίνει πως συλλαμβάνει τον ρόλο από τα μέσα και τα εσωτερικά τεχνικά εφόδια
τον ακολουθούν χωρίς προσπάθεια.

H Σμαράγδα Καρύδη αποκάλυψε ένα κωμικό μετάλλευμα που δεν φοβήθηκε να το
χρησιμοποιήσει σπάζοντας και υπονομεύοντας την καλλονή της. Μετά την περυσινή
λυρική της περσόνα, η κωμική τώρα θεμελιώνει τις προϋποθέσεις για πλούσια
συγκομιδή.

H Βίκυ Βολιώτη ξέρει να παίζει σε δύο επίπεδα, όπου το ένα σαρκάζει το άλλο.
Δύσκολη δουλειά με ευφρόσυνο αποτέλεσμα.

H Αλίνα Κοτσοβούλου στον πιο ξινό ρόλο του έργου έδειξε πως έχει σίγουρα μέσα
ώστε να συνθέτει τύπο και συχνά να αγγίζει, όταν το κείμενο το επιτρέπει, σαφή
χαρακτήρα.

Ο Αντώνης Λουδάρος πετάει. Είναι το μεγάλο ταλέντο της τελευταίας εσοδείας.
Έχει ένα από τα σπάνια εκείνα προικιά που καθιστούν μεγάλους τούς κωμικούς.
Πίσω από την κωμική μάσκα, στάση, λέξη, υπάρχει μια τρομαγμένη ψυχή, ένας
έκπληκτος άνθρωπος απέναντι στον παράλογο κόσμο.

Ο Παντελιδάκης (σκηνικά), η Νάθενα (θαλασσινά κοστούμια!), ο Θεοφάνους
(μουσική), η Ντεκώ (φωτισμός) έδωσαν στην παράσταση το απαραίτητο
οπτικοακουστικό περιβάλλον.

INFO

«Βασικά με λέν’ Θανάση». Στο θέατρο «Αρμένη – Νέο Ελληνικό» (Σπ.
Τρικούπη 34, Εξάρχεια. Τηλ. 210-8253.489 και 210-8817.941).

«Μια μέλισσα τον Αύγουστο». Στο θέατρο «Αθηνών» (Βουκουρεστίου 10 –
Πανεπιστημίου. Τηλ. 210-3312.343).