Οι καλλιτέχνες μάς έβαλαν «στο μάτι»

Τι είναι οι Αθηναίοι; Πώς είναι; Όλη η κλίμακα των αποχρώσεων, από τους
σπάνιους «γκάγκαρους» ώς τις πολύχρωμες «φυλές» της μεγαλούπολης, παρελαύνει
σε μια γλυκόπικρη έκθεση, που ανοίγει απόψε στην Γκαλερί Ζουμπουλάκη και
προσπαθεί να ερμηνεύσει τα μυστήρια μιας σχέσης αγάπης και μίσους, της Αθήνας
και των ανθρώπων της. Όσο για τους Αθηναίους, οι καλλιτέχνες Διαμαντής
Αηδίνης, Κωνσταντίνος Κακανιάς, Αντώνης Κυριακούλης, Αντώνης Μιχαηλίδης,
Γιάννης Σκαλτσάς, Πάρις Χαβιάρας συμφωνούν, λίγο – πολύ, ότι οι πραγματικοί
ελάχιστοι γηγενείς είναι άφαντοι.

Κωνσταντίνος Κακανιάς

«Μια πόλη κλειστοφοβική»

M’ έναν μεγάλο αλληγορικό πίνακα, που έχει τίτλο «H στέψη της κυρίας
Τεπενδρή», συμμετέχει στην έκθεση ο Κωνσταντίνος Κακανιάς, ο οποίος ζώντας από
τα 18 χρόνια του στο εξωτερικό, βλέπει την Αθήνα «σαν ένα μεγάλο ξενοδοχείο,
όπου όλο το προσωπικό, από τον διευθυντή έως τον θυρωρό, υποκλίνεται στην
αλλοπρόσαλλη ματαιοδοξία της ηρωίδας του. «H Αθήνα έχει ατυχίες. Την αγαπάω
και τη μισώ. Δεν είναι όμως το σπίτι μου. Σπίτι μου είναι όλη η Ελλάδα. Για
μένα, η Αθήνα είναι μια πόλη κλειστοφοβική. Δεν είναι ιδιαίτερα ευγενής,
ωραία, η μοντέρνα πόλη, παρά την παρουσία των καινούργιων φυλών. Όμως σ’ αυτήν
την πόλη μού αρέσουν άλλα τόσα πράγματα. Και κυρίως ο τρόπος που βιώνει τη ζωή
σαν αρχαία τραγωδία».

Αντώνης Μιχαηλίδης

H μανία της πρωτιάς

Δυο μεγάλα επίτοιχα γλυπτά έργα και πολύ λεκτικό χιούμορ, επειδή αυτό κρύβει
και φανερώνει την αλήθεια, εμπνέουν τον Αντώνη Μιχαηλίδη. «Ως ξένος, που
μεγάλωσα στην Κεντρική Αφρική, στην Αθήνα αισθάνομαι σαν το μάτι ενός τρίτου.
Κατέληξα σε μια ψυχολογική ερμηνεία των Αθηναίων: όταν ο κόσμος, που είναι
έξυπνος, κοιτάει να με προσπεράσει με το αυτοκίνητο ή όταν στην ουρά κοιτάει
να βγει μπροστά και κατεβάζει συνεχώς στη γη τον Χριστό και την Παναγία, βλέπω
την έμφυτη ανάγκη του Αθηναίου να θέλει να είναι πρώτος σε όλα».

Γιάννης Σκαλτσάς

«Αποφεύγουμε τις ευθύνες»

«Στην πραγματικότητα δεν υπάρχουν Αθηναίοι. Οι κάτοικοι αποφεύγουν να είναι
Αθηναίοι, ίσως γιατί έτσι αποφεύγουν τις ευθύνες που έχει η πόλη», λέει ο
Γιάννης Σκαλτσάς. «Είμαστε όλοι λίγο-πολύ φιλοξενούμενοι. Αυτό όμως καθιστά
την πόλη διαπολιτισμική – αν και δεν έχει εξοικειωθεί με τους μετανάστες.
Νιώθω, λίγο έως πολύ, σαν τουρίστας σε μια πόλη όπου κάθε περιοχή αλλάζει με
δραματικό τρόπο. Γι’ αυτό το έργο που θα παρουσιάσω έχει να κάνει με
θαμπωμένους καθρέφτες και παραμορφωμένες φωτογραφίες».

Πάρις Χαβιάρας

«Είμαστε όλοι και κανένας»

«Δεν υπάρχουν Αθηναίοι. Όλοι είναι Αθηναίοι και κανείς», τιτλοφόρησε το έργο
του ο Πάρις Χαβιάρας. Δώδεκα ιδιόρρυθμα πορτρέτα φωτίζουν τον βάναυσο και
βίαιο τρόπο με τον οποίο αλλάζει η Αθήνα. Την επιθετικότητα με την οποία
κλείνουν τα στέκια, μεταμορφώνονται οι πλατείες στο όνομα του εκσυγχρονισμού
και κανείς δεν αντιδρά. Με χιούμορ και ποπ αντίληψη, ο Πειραιώτης καλλιτέχνης
ομολογεί ότι εξακολουθεί να βιώνει την Αθήνα σαν επαρχιώτης έφηβος και
ακούραστος περιπατητής.

Αντώνης Κυριακούλης

«Σαύρες, κάμπιες, κότες…»

«Οι Αθηναίοι αλλάζουν κάθε δέκα χρόνια. Έχω χάσει πια τον μπούσουλα», λέει ο
Αντώνης Κυριακούλης, ο οποίος βουτά την πένα του στην αμείλικτη σάτιρα των
«μεσαίων, μεσόκοπων, μεσοαστών». Και συμπληρώνει την παρωδία με έμμετρο
οίστρο: «Σαύρες, κάμπιες κότες, / τραβηγμένες άλλες κι
όλες/ από παντού γέμισε η Αθήνα/ σελέμπριτι βουντού». Οι
εικόνες του είναι εμπνευσμένες από την «άσχημη μάσκα της άσχημης ζωής αυτών
που συνωστίζονται για μια θέση στις σελίδες των κοσμικών φωτορεπορτάζ, ενώ η
ωραία γενιά στριμώχνεται μέσα στο τρόλεϊ και το τραμ. Κι όλ’ αυτά γιατί; Για
ένα λάιφστάιλ, για ένα γκλάμορους λάιφ, middle age, middle class, that’s the
middleway age dance».

Διαμαντής Αηδίνης

«Είμαστε όλοι έποικοι»

«Αιτία της κακοδαιμονίας της Αθήνας είναι ότι δεν έχει αγαπηθεί τόσο όσο θα
έπρεπε από τους ανθρώπους της. Είμαστε όλοι έποικοι», λέει δίνοντας μια
ψυχολογική ερμηνεία ο Διαμαντής Αηδίνης, ο οποίος φιλοτέχνησε τον μεγάλο 3×1,5
πίνακα της απέραντης μητρόπολης. Στο σταυροδρόμι όπου κυκλοφορούν διάφοροι
παράξενοι τύποι, τους οποίους αποκαλούμε Αθηναίους, συνταξιούχοι
οδοκαθαριστές, αλλοδαποί, μοιραίοι που πετάνε κάτω τα σκουπίδια τους κι έτσι
βρίσκουν αφορμή να τη βρίζουν, υπάρχουν ξενόγλωσσες επιγραφές, δεν υπάρχουν
παρά ελάχιστοι Αθηναίοι.

Δύο δευτερόλεπτα ελληνικής αθωότητας

Ο Τσαρλς Μακ Γκέιμπ στον φακό του Ρόμπερτ Μακ Γκέιμπ με έναν παγωτατζή της ΕΒΓΑ, το 1961, στα Μετέωρα

Ο Αμερικανός φωτογράφος Ρόμπερτ Μακ Κέιμπ αγάπησε την Ελλάδα περισσότερο για
τους ανθρώπους της. Κι αυτήν την αγάπη, σε άσπρο – μαύρο, μάς παραδίδει τώρα
σε ένα σπάνιο φωτογραφικό ντοκουμέντο από «Τα χρόνια της αθωότητας, 1954 –
1963». Ακολουθώντας τα χνάρια τού Μπάυρον, ο οποίος μελετούσε στο Πρίνστον με
μια φωτογραφική μηχανή στο χέρι, ο Ρόμπερτ Μακ Κέιμπ ήρθε στην Ελλάδα πριν από
50 χρόνια, όταν η χώρα, βουτηγμένη στη φτώχεια και μιαν απέραντη ομορφιά,
δεχόταν όλους κι όλους 180.000 τουρίστες τον χρόνο. Έμεινε όλα τα καλοκαίρια
και αρκετούς χειμώνες, παντρεύτηκε Ελληνίδα, έμαθε τη γλώσσα. Φωτογράφισε τα
νησιά, τα μνημεία, τη ζωή των ανθρώπων. Μισόν αιώνα μετά, αποφάσισε να
ανασύρει τον θησαυρό των φωτογραφιών του και να τις παρουσιάσει.«Είχα τη
μεγάλη τύχη να έρθω στην Ελλάδα, όταν οι ξένοι ήταν λίγοι και γίνονταν δεκτοί
με μια καλοσύνη και με θερμή φιλοξενία, όταν η ζωή ήταν αληθινή», λέει στα
«NEA».

Αυτήν την αλήθεια της απλότητας προσπάθησε να «κλέψει» με τον φακό του, ο Μακ
Κέιμπ, γιος δημοσιογράφου και δόκιμος φωτορεπόρτερ, στον οποίο δεν άρεσαν οι
στημένες πόζες, αλλά οι αυθόρμητες στιγμές. «Οι εικόνες αποτυπώθηκαν από τον
φακό σε χρόνο μικρότερο των δύο δευτερολέπτων συνολικά, αιχμαλωτίζοντας η
καθεμία ελάχιστα αποσπάσματα γεγονότων σε κλάσματα του δευτερολέπτου. Είναι
μια πολύ λεπτή φέτα ζωής εκείνης της περιόδου, που μπορούσες να δεις τ’
αστέρια στον ουρανό, που δεν υπήρχε καμία ταμπέλα στα αγγλικά… Εκείνη η
εποχή, ο τρόπος ζωής χάθηκαν. Τα σάρωσαν ο τουρισμός και η ανάπτυξη».

Προλογίζοντας ο καθηγητής και συγγραφέας Έντμουντ Κήλυ, παρέβαλε την «κρυμμένη
πολυπλοκότητα της εικόνας του Βύρωνα για την Ελλάδα» με τις φωτογραφίες του
Ρόμπερτ Μακ Κέιμπ: «Αποτελούν μια παρόμοια καταγραφή τού δικού του
φιλελληνισμού. Προβάλλουν εικόνες που αποτελούν μεταφορικές έννοιες αυτού που
ο ίδιος κρίνει παναθρώπινα αξιόλογο».

INFO

«Οι Αθηναίοι», στην Γκαλερί Ζουμπουλάκη (Πλατ. Κολωνακίου 20, τηλ.
210-3608.278). Έως 10 Μαρτίου.

Ρόμπερτ A. Μακ Κέιμπ, «Ελλάδα, τα χρόνια της αθωότητας, 1954 – 1963», έκθεση
στο Μέγαρο Εϋνάρδου της Εθνικής Τράπεζας (Αγ. Κωνσταντίνου 20) έως 20 Μαρτίου.
Λεύκωμα: 48 ευρώ.