«Mπαλάντα» με… Οιδιπόδειο

O Ντάνιελ Ντέι Λιούις και η Κάθριν Κίνερ σε σκηνή από την ταινία «H μπαλάντα του Τζακ και της Ρόουζ», που σκηνοθέτησε η σύζυγός του Ρεμπέκα Μίλερ

Πριν από εννιά χρόνια μία ηθοποιός και φωτογράφος με φιλοδοξίες
σκηνοθεσίας, με το όνομα Ρεμπέκα και με το διάσημο επώνυμο Μίλερ, χτυπάει την
πόρτα του Ντάνιελ Ντέι Λιούις. «Εκείνη την εποχή ήμουν σε άλλη φάση,
αποτραβηγμένος από το τρελό, κινηματογραφικό, πλήθος. Το σενάριο μου άρεσε,
αλλά ακόμα δεν αισθανόμουν δυνατός να εκπληρώσω μια τέτοια αποστολή». Έτσι η
ταινία δεν έγινε. Κάτι που συνέβη εννιά χρόνια αργότερα και κατέφθασε χθες στο
Φεστιβάλ του Βερολίνου, με τον τίτλο «H μπαλάντα του Τζακ και της Ρόουζ».
Εκείνο όμως που έγινε σχεδόν στο πιτς φιτίλι ήταν πρώτα ένας κεραυνοβόλος
έρωτας και έπειτα ο γάμος!

Αν και υποχώρησα, όπως όλοι μας, στον… σεβασμό και δεν ρώτησα το
αυτονόητο «έστω πλαγίως αναφέρεστε στη σχέση σας με τον πατέρα σας;», εν
τούτοις το πράγμα είναι τόσο φανερό όσο… τι κάνει νιάου νιάου στα κεραμίδια.
Και το εξηγώ. Το 1986, κάπου σε απομονωμένο σημείο της Ανατολικής Όχθης των
ΗΠΑ, σε «αυτοσχέδια» κατοικία με χωράφι και τεράστιο κήπο, ζουν, ξεχασμένοι
από τον κόσμο, ένας πατέρας της γενιάς των Χίπις (N. N. Λιούις) με την 14χρονη
κόρη του Ρόουζ (Καμίλα Μπέλε). Εκείνος οικολόγος, μοναχικός καουμπόι,
αναρχικός. Εκείνη παρθένα, αθώα, αποκομμένη από την κοινωνία και εντελώς
κολλημένη, αισθηματικά στο ίνδαλμα του μαχητικού, ασυμβίβαστου, πατέρα. «Αν
πεθάνεις θα πεθάνω», του λέει. «Μα είναι νοσηρό», απαντάει ο… Μίλερ. Τίποτα
η Ρόουζ. Επειδή όμως πάσχει από ανίατη αρρώστια και μπροστά του βλέπει τον
δικό του χαμό, αλλά και τον γκρεμό της κόρης του, ζητάει από την ερωμένη του
(Κάθριν Κίνερ) να μετακομίσει μαζί με τους δύο γιους της στη φωλιά του, ώστε
να επέλθει ισορροπία. «Τι τους θέλεις αυτούς εδώ;» «Απλώς ένα πείραμα είναι»,
απαντάει αυτός.

Με την εισβολή των ξένων και του «πολιτισμού» ανατρέπονται οι
ισορροπίες και κορυφώνεται το Οιδιπόδειο σύμπλεγμα. Με αθεράπευτη ζήλεια, η
Ρόουζ ορμάει στους γιους της ερωμένης του πατέρα και «εραστή» της. Ο πρώτος
αρνείται να της κάνει τη χάρη, ο δεύτερος όμως, ένα ρεμάλι και πρεζόνι,
ευχαρίστως κοιμάται και της παίρνει την παρθενιά της. Έτσι, εντελώς μηχανικά.
Κι αυτή την άλλη μέρα για να εκδικηθεί τον βασανιστή και πατέρα της, απλώνει
το λευκό σεντόνι με την κόκκινη κηλίδα και με την ένδειξη «Απλώς ένα πείραμα
ήταν»!

Κοινά σημεία; Πολλά! Πρώτον, η ηλικία. Το 1986 η Ρεμπέκα Μίλερ, όπως
και η Ρόουζ, ήταν 14 ετών. Δεύτερον, οι πεποιθήσεις του πατέρα της Άρθουρ
Μίλερ. Όχι πως ήταν χίπι, αλλά οι αριστερές πεποιθήσεις του και οι κοινωνικές
συνέπειες που πήγαζαν απ’ αυτές τον είχαν μεταμορφώσει σ’ έναν
«αντικοινωνικό», μοναχικό λύκο. Κι αυτός, όπως ο Τζακ (N. N. Λιούις) ήταν
ταγμένος στην ουτοπία, για έναν καλύτερο κόσμο, στον οποίο θα κατοικούν
άνθρωποι και όχι πλάσματα με τηλεοπτικές κεραίες αντί για μυαλό στο κεφάλι.
Και τρίτον, το κυριότερο, οι γυναίκες που επισκέφθηκαν το κρεβάτι του πατέρα
ήταν για τη Ρεμπέκα, ξένες και εχθρικές. Με άλλα λόγια, τις τρέλανε όλες. Όχι
μόνο τη Μέριλιν, αλλά και την Ίνγκε Μόραθ. Όλες, ακόμα και τη Ρεμπέκα!

ΝΤΑΝΙΕΛ ΝΤΕΪ ΛΙΟΥΙΣ

«Δεν πιστεύω στην αθωότητα»

Αγνώριστος με μούσι και τραγιάσκα ο Ντάνιελ Ντέι Λιούις, στο πλευρό της συζύγου του, χθες στο Βερολίνο

Με τραγιάσκα, σκούρο, χοντρό μπουφάν και πυκνή, ασπρόμαυρη γενειάδα έφερνε από
μακριά στον «Ταξιδιώτη» του Αλέξη Δαμιανού. Ο Ντάνιελ Ντέι Λιούις
αυτοπροσώπως. Το «Αριστερό μου πόδι» και το Όσκαρ. Το ξεφορτώθηκε από τη ζωή
του, αφού προηγουμένως – όπως είπε – «με τρέλανε, μου τη σβούριξε, με καθήλωσε
στο τέλμα». Αλλά στο τέλος τον γκρέμισε από το καλάμι. «Ουφ ανακουφίστηκα».

Γι’ αυτό αποτραβηχτήκατε από την ενεργό κινηματογραφική δράση;

«Και γι’ αυτό. Αυτή η δουλειά απαιτεί αρετές που εγώ εκείνη τη στιγμή
αισθάνθηκα ότι δεν τις είχα».

Όπως…

«Ενέργεια να τα δίνω όλα, χωρίς να έχω χρόνο αρκετό να σκέπτομαι καλά αυτό που
κάνω».

Το λέτε κάπως κομψά…

«Δεν είμαι εναντίον του cinema business. Απλώς κατάλαβα ότι ο χαρακτήρας δεν
ταιριάζει σ’ αυτό το επάγγελμα».

Και τώρα που επανήλθατε;

«Λυτρώθηκα. Είμαι “καινούργιος” άνθρωπος, θα προσπαθήσω να κάνω τις δικές μου
επιλογές».

Πιστεύετε ότι η σημερινή Αμερική είναι ο κατάλληλος τόπος για ν’ ανθήσει
και πάλι η ουτοπία για έναν καλύτερο κόσμο;

«Πιστεύω στη νέα γενιά. H ουτοπία των παλαιοτέρων άρχιζε και τελείωνε σε
διάφορες ανεφάρμοστες ιδέες. Αντιθέτως οι ανήσυχοι, σημερινοί νέοι είναι
προσγειωμένοι και πρακτικοί. Μπορούν να κάνουν, έστω και μέρος απ’ όσα δεν
καταφέραμε εμείς».

Και όμως, η ταινία τελειώνει με το επίγραμμα everything is for sale (όλα
για πούλημα)…

«Μα δεν είναι; Όχι όλα και όλοι, όμως τα περισσότερα και οι περισσότεροι έχουν
τιμή».

Απ’ ό,τι κατάλαβα, η αθωότητα της Ρόουζ είναι διαβολική…

«Σε όλους μέσα μας συνυπάρχουν το κακό και το καλό. Όχι δεν πιστεύω στην
αθωότητα με την τρέχουσα έννοια που την πιστεύει ο κόσμος. H αθωότητα της
Ρόουζ είναι προσδιορισμένη από την αντι-κοινωνικότητα, την απομόνωση και την
άγνοια. Αυτού του είδους η αθωότητα είναι επικίνδυνη και μερικές φορές…
δολοφονική».

H ιστορία θυμίζει λίγο από αρχαία τραγωδία…

«Από πίσω όλες οι ακραίες, ανθρώπινες ιστορίες “ακουμπούν” πάνω στην ελληνική
αρχαία τραγωδία».

INFO

Το Φεστιβάλ Βερολίνου ολοκληρώνεται το Σάββατο, με την απονομή των Χρυσών
Αρκούδων. Ίντερνετ: http: //www.berlinale.de