Περί αγροτών και ηρώων πολέμου

Ένας ακόμα τόμος – ο 24ος – μιας κιβωτού με πολύτιμους θησαυρούς, ιστορικούς,
αρχαιολογικούς, φιλολογικούς και λαογραφικούς της ευρύτερης θεσσαλικής
περιοχής: Τα «Τρικαλινά», που διευθύνει ο Θεόδωρος A. Νημάς και εκδίδει ο
Φιλολογικός Ιστορικός Σύνδεσμος Τρικάλων.

Να επισημάνω την ενότητα τεσσάρων μελετών για το αγροτικό κίνημα της
Θεσσαλίας, τότε που οι αγρότες – κολίγοι δεν βάφονταν κόκκινοι ή γαλάζιοι,
αλλά μάχονταν ενωμένοι, με αποκορύφωμα την αιματοβαμμένη εξέγερση κατά
τσιφλικάδων και εξουσίας (6 Μαρτίου 1910) στο Κιλελέρ, στο Τσουλάρ, στη
Λάρισα. Τι πέτυχαν τότε οι αγρότες, το σημειώνει στη μελέτη του ο Αντώνιος
Αντωνίου: «Διεμβόλισαν το ισχυρό φράγμα εξουσίας, που είχαν δημιουργήσει οι
ιδιοκτήτες των τσιφλικιών με την κυριαρχία τους στην πολιτική σκηνή. H αναίτια
επίθεση του στρατού εναντίον των αγροτών, με τους νεκρούς και τους τραυματίες,
αύξησε το κύμα συμπάθειας προς τους αγρότες και ενίσχυσε τον αγώνα τους,
εντείνοντας την κοινωνική πίεση για λύση του Αγροτικού Προβλήματος».

Και ένα άλλο θέμα, τότε που οι στρατιωτικοί δεν εμπλέκονταν στα τερτίπια των
εξοπλιστικών προγραμμάτων, αλλά αφοσιώνονταν στο αυτονόητο καθήκον: την
υπεράσπιση της πατρίδας. Το περιοδικό δημοσιεύει τη δράση του θρυλικού 5ου
Συντάγματος Πεζικού (στον πόλεμο 1940-41) και του ήρωα διοικητή του,
συνταγματάρχη Νικολάου Στ. Γεωργούλα, με πολλά, αδημοσίευτα, στοιχεία και
γραπτά ντοκουμέντα που παραχώρησε ο γιος του, Σταύρος. Ο ήρωας συνταγματάρχης
κατέγραψε το «Ιστορικόν της ενέργειας του 5ου Συντάγματος Πεζικού» όπου
αναδεικνύονται οι σημαντικότατες νίκες, με αποκορύφωμα «την τιτανομαχία του
υψώματος 731 τον Μάρτιο του 1941, όταν ταπείνωσε τον Μουσολίνι». Σημειώνει
στον πρόλογο του θέματος για τον Γεωργούλα ο Θεόδωρος Νημάς:

«Ο τραγικός θάνατός του στις 20 Ιανουαρίου 1943, όταν ετορπιλλίσθη το ιταλικό
ατμόπλοιο “Πόλις της Γενούης”, που τον μετέφερε ως αιχμάλωτο μαζί με τον
συνταγματάρχη Κων. Δαβάκη, δεν του επέτρεψε να προβάλει τη δράση που είχε στη
διάρκεια του πολέμου. H μονόπλευρη και υπερβολική προβολή του Κων. Δαβάκη
αδικεί τον Νικ. Γεωργούλα και πολλούς άλλους ήρωες του Ελληνοϊταλικού Πολέμου
1940-41».

Παρεμβάσεις κι επεμβάσεις

Με περισσότερες ευφάνταστες παρεμβάσεις και… επεμβάσεις σε γνωστά
λογοτεχνικά κείμενα και λιγότερα πεζογραφήματα, κυκλοφόρησε το πέμπτο τεύχος
του «να ένα μήλο», από τις Εκδόσεις Πατάκη. Να σημειώσω ενδεικτικά,
αντιγράφοντας το δελτίο Τύπου: H Βασιλική Αλμπάνη γράφει το επιμύθιο στο
μυθιστόρημα «Ο φιλοξενούμενος», του Βαγγέλη Χατζηγιαννίδη. Ο Αύγουστος Κορτώ
ασχολείται με τη δυσκοιλιότητα του Προυστ. H Σοφία Νικολαΐδου γράφει για την
Έρση Σωτηροπούλου. Ο Νικόλας Νικολάκης μιμείται τον Βασίλη Βασιλικό. Μου
αρέσουν τα ζημιάρικα λογοτεχνικά περιοδικά· δεν τα συναντάμε συχνά. Αν τώρα
και γι’ αυτά παραμονεύει ο κομφορμισμός του αντικομφορμισμού, ας περιμένουμε.
Ο χρόνος θα δείξει. Να προτείνω στους αναγνώστες του «Μήλου» να απολαύσουν το
κείμενο της Άντζελας Δημητρακάκη, που καταγράφει ψυχαναλυτική συνομιλία
λογοτέχνη, καθώς και τις «Ανεπίδοτες cartes postales» του Χρήστου Χρυσόπουλου.

H ΓΕΝΙΑ ΤΟΥ ’30. * Είναι γνωστή η ενασχόληση του Μάριο Βίτι (γενν.
1926) με τη λογοτεχνική γενιά του ’30. Σ’ αυτό το τεύχος της «Νέας
Εστίας», ο Βίτι σημειώνει «μερικές πρόσφατες εξελίξεις στη μελέτη της
γενιάς του ’30» και στέκεται κυρίως σε δύο έργα ανάλυσης: Στη δίτομη «Ιστορία
της ελληνικής λογοτεχνίας και η πρόσληψή της στα χρόνια του Μεσοπολέμου
(1918-1940)» και στη «Μεσοπολεμική πεζογραφία. Από τον Πρώτο ώς τον Δεύτερο
Παγκόσμιο Πόλεμο (1914-1939)» του Παν. Μουλλά. Συνεχίζοντας με πλούτο
πληροφοριών από άλλες εκδόσεις, ο Βίτι καταλήγει: «Εκείνο που μένει να μάθουμε
(…) είναι πόσα από τα λογοτεχνικά έργα του 1930, που γίνονται αντικείμενο
μελέτης στις μέρες μας, είναι προορισμένα να διαβάζονται με το ίδιο ενδιαφέρον
που δείχνουν σήμερα οι μελετητές». Το τεύχος αρχίζει με ποίηση Αντώνη Ζέρβα

ΕΙΚΟΣΙΠΕΝΤΑΧΡΟΝΑ: * Σπάνια ειδικό περιοδικό φθάνει τα 25 χρόνια ζωής.
Το κατάφερε η «Σύγχρονη Εκπαίδευση», που εστιάζει την ύλη της στις νέες
τάσεις στην προσέγγιση εκπαιδευτικών θεμάτων, στη θέση (και στα αιτήματα) των
Ελλήνων εκπαιδευτικών, στις διεθνείς εκπαιδευτικές εμπειρίες. (Ίσως είναι
καιρός να γίνει πιο ελκυστική η σελιδοποίηση του περιοδικού). Από τα πολλά
θέματα του πλούσιου τεύχους, να σημειώσω ένα με παρόν και μέλλον: Το θέμα των
δίγλωσσων μαθητών. Το χειρίζεται με ευαισθησία και γνώση ο εκπαιδευτικός
Γιώργος Πιπίνος, δίνοντας αρχικά το πορτρέτο ενός – υπαρκτού – δίγλωσσου
μαθητή. H κατάληξη της μελέτης:

«… Αν ο δάσκαλος δεν μαθαίνει πολλά από τον δίγλωσσο και πολιτισμικά
διαφορετικό μαθητή, τότε είναι πιθανόν και ο μαθητής να μη μαθαίνει τίποτα από
τον δάσκαλο».

ΔΙΕΥΘΥΝΣΕΙΣ

ΤΡΙΚΑΛΙΝΑ: Βασ. Όλγας 4 (πλατεία Ρήγα Φεραίου), Τρίκαλα – 42100, τηλ.:
24310-71.679.

«να ένα μήλο»: T.Θ. 31749, Ταχ. Κωδ. 100 35, τηλ.: 210-3650.027.

NEA ΕΣΤΙΑ: Ευριπίδου 84, Αθήνα – 105 53, τηλ.: 210-3213.030.

ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ: T.Θ. 25085, Αθήνα – 100 26, τηλ.: 210-8823.762.