«Mην ανησυχείς, είχε καλό θάνατο…»

«Οι Παλαιστίνιοι έχουν χάσει την αίσθηση του κινδύνου. Αν ακούσουν πυροβολισμούς και δεν είναι στην πόρτα τους, τότε πηγαίνουν κανονικά στη δουλειά τους», περιγράφει η Θεοδώρα Οικονομίδου (η φωτογραφία είναι από το εξώφυλλο του βιβλίου της «Καλωσήρθατε στη Ραμάλα»)

Ένας Παλαιστίνιος στη Ραμάλα μιλά στο τηλέφωνο με τον ξάδερφό του στις ΗΠΑ για
τα νέα της οικογένειας. «Και ο ξάδερφος Μοχάμεντ πώς είναι;». «Είναι μια χαρά.
Πέθανε ο φτωχός. Τον βρήκε μια αδέσποτη σφαίρα. Αλλά μην ανησυχείς, είχε καλό
θάνατο. Αλχάμντουλιλα, κούλου ταμάμ». «Και η θεία Γιασμίνα πώς τα πάει;».
«Είναι μια χαρά. Το σπίτι της το κατέστρεψε ο στρατός. Αλλά το κατέστρεψε μια
χαρά. Αλχάμντουλιλα, κούλου ταμάμ».

«Αλχάμντουλιλα, κούλου ταμάμ». Δηλαδή, δόξα να ‘χει ο Θεός, όλα πάνε καλά. Δεν
πρόκειται για μαύρο χιούμορ, αλλά για πραγματικά περιστατικά, τα οποία
περιγράφει η 29χρονη Θεοδώρα Οικονομίδου, μια «διεθνής» που δούλεψε για δύο
χρόνια στη Ραμάλα για λογαριασμό της βρετανικής μη κυβερνητικής οργάνωσης
International Service. Στο «Καλωσήρθατε στη Ραμάλα», που κυκλοφόρησε πρώτα στα
γαλλικά και τώρα στα ελληνικά, συμπυκνώνει τις εμπειρίες από τη δουλειά της
για την αναβάθμιση των νηπιαγωγείων της Καλάντια – ένα παλαιστινιακό
στρατόπεδο προσφύγων στα περίχωρα της Ραμάλα – και από τις σχέσεις της με τους
Παλαιστινίους.

«Για έναν “διεθνή” που ζει στη Ραμάλα δεν είναι εύκολη υπόθεση να
περιγράψει την καθημερινή πραγματικότητα, τις χίλες μικρές λεπτομέρειες που
συνθέτουν την κατοχή της Παλαιστίνης. Θα πρέπει να κατανοήσει κατ’ αρχάς την
αναντιστοιχία ανάμεσα στον χώρο και τον χρόνο, όταν χρειάζονται ώρες και ώρες
για να διασχίσεις τη Δυτική Όχθη του Ιορδάνη, της οποίας η έκταση είναι λίγο
μεγαλύτερη από την έκταση της Αιτωλοακαρνανίας. Παρ’ όλ’ αυτά, χρειάζονται
πέντε, έξι ή οκτώ ώρες για να διασχίσεις τα χιλιόμετρα που χωρίζουν τη Ραμάλα
από τη Ναμπλούς. Θα πρέπει να εξηγήσει τα απίθανα μπερδέματα, τον καφκικό
παραλογισμό, τις κωμικοτραγικές καταστάσεις του περάσματος από ένα φυλάκιο
ελέγχου. Θα πρέπει να περιγράψει λεπτομερώς τις χίλιες μορφές των κοινωνικών,
θρησκευτικών, πολιτικών και εθνικών διακρίσεων που υφίστανται οι Παλαιστίνιοι,
τη σημασία του χρώματος ενός δελτίου ταυτότητας ή των πινακίδων κυκλοφορίας,
πώς αυτά τα χρώματα μπορούν να απαγορεύουν την πρόσβαση σε ορισμένες ζώνες και
πώς μπορεί κανείς, εξαιτίας αυτών, να συλληφθεί, να κρατηθεί, να φυλακιστεί ή
να σκοτωθεί…», σημειώνει η Θεοδώρα Οικονομίδου.

Τι κάνει μια Ελληνοκαναδή με σπουδές Φιλοσοφίας στη Γαλλία να βρεθεί στη Μέση
Ανατολή και μάλιστα στην καρδιά της Ιντιφάντα; «Βρέθηκα στην Παλαιστίνη
τυχαία. Ήδη δούλευα στον Λίβανο, αλλά είχα αρχίσει να βαριέμαι. Όταν λοιπόν
μου πρότειναν τη δουλειά, σκέφτηκα ότι εκεί θα ήμουν πιο χρήσιμη», τονίζει η
Θεοδώρα που έφθασε σε μια ειρηνική Παλαιστίνη. «Όταν χειροτέρεψαν τα πράγματα
με την Ιντιφάντα άρχισα να φοβάμαι, αλλά ξαφνικά βρίσκεσαι σε μια κατάσταση
στην οποία ανησυχείς μόνο για ό,τι βρίσκεται μπροστά σου. Ό,τι βρίσκεται ένα
χιλιόμετρο μακριά, είναι άλλος πλανήτης».

Οι Παλαιστίνιοι έχουν χάσει την αίσθηση του κινδύνου, σημειώνει. «Αν
ακούσουν πυροβολισμούς και δεν είναι στην πόρτα τους, τότε πηγαίνουν κανονικά
στη δουλειά τους. Είναι πολύ αισιόδοξοι γιατί σκέφτονται “αφού επιζήσαμε και
σήμερα, κάτι καλύτερο θα ‘ρθει». Αυτό που θυμάται, επίσης, είναι ότι «ποτέ δεν
μιλούσαμε, ούτε τώρα μιλάμε για πολιτική με τους Παλαιστινίους, παρά μόνο για
τα πολύ μεγάλα γεγονότα, όπως ο θάνατος του Αραφάτ».

Εικόνες Νεολιθικής Εποχής

Κι επειδή η δουλειά σε ανθρωπιστικές οργανώσεις είναι «σαν τα ναρκωτικά ή τα
τσιγάρα, συνήθειες που δεν μπορείς να κόψεις», η Θεοδώρα όχι μόνο δεν
εγκατέλειψε τον αγώνα μετά τη Ραμάλα, αλλά εδώ και μερικούς μήνες δουλεύει με
παιδιά στο Καντούγκλι, μια μικρή πόλη του Κεντρικού Σουδάν, όπου η φτώχεια
είναι φοβερή και μπορεί «να έχεις ρεύμα μόνο μισή ώρα τη μέρα και νερό όποτε
υπάρχει», αλλά η δουλειά έχει ενδιαφέρον και απρόοπτα. «Δεν θέλω να κλειστώ σε
μια τάξη και απλώς να διδάσκω παιδιά. Νομίζω πως με αυτό τον τρόπο προσφέρεις
περισσότερα. Εκεί οι ανάγκες είναι παντού – σκεφτείτε μια χώρα σαν τη Γαλλία
που δεν έχει καθόλου δρόμους και οι περισσότεροι άνθρωποι δεν έχουν πόσιμο
νερό», λέει η 29χρονη. «Ιδιαίτερα το Νότιο Σουδάν είναι ένας συνδυασμός
Νεολιθικής Εποχής και Παλαιάς Διαθήκης». Το συμβόλαιό της λήγει τον Αύγουστο,
αλλά θα το ανανεώσει για να μείνει ακόμη έναν χρόνο, «γιατί πρέπει να τελειώσω
αυτό που άρχισα». Δεν θα ‘θελε, βέβαια, να περάσει όλη της τη ζωή σε θερμά
σημεία του πλανήτη. «Θα ήθελα να δουλέψω και σ’ ένα γραφείο ανθρωπιστικής
οργάνωσης, για να δω πώς λειτουργεί αυτό το σύστημα από την άλλη πλευρά».

INFO

Θεοδώρα Οικονομίδου, «Καλωσήρθατε στη Ραμάλα», Εκδ. Κριτική, Μτφ. Νικόλας
Βουλέλης, τιμή: 13,50 ευρώ.