Ένα σκληρό παραμύθι

Ήταν μια υπόθεση αυτή του Αντόν Φλαμούρ που προκάλεσε τηλεοπτικούς σπασμούς και που μόλις προχθές χάρις στους «Φακέλους» φωτίστηκαν οι άγνωστες πτυχές της και οι πιο ανθρώπινες

Στην Ελλάδα έγινε πρωταγωνιστής ενός άγριου όσο και γελοίου τηλεθεάματος
λεωφορειοπειρατείας, που κατέληξε στον δικό του θάνατο και ενός αθώου νεαρού
επιβάτη. Στην πατρίδα του για τον ίδιο λόγο έγινε ήρωας, με μνημείο δικό του
και δημοτικό τραγούδι, που αφηγείται την ιστορία του και υμνεί τον ανδρισμό
και την τιμή του.

Σε αυτόν τον ίδιο άνθρωπο, τον Αντόν Φλαμούρ, και τους λόγους που τον οδήγησαν
στην ακραία πράξη, αφιέρωσαν οι προχθεσινοί «Φάκελοι» (Mega) ένα συναρπαστικό
ντοκιμαντέρ που αποκάλυπτε την άλλη πλευρά της εικόνας, όσα οι προβολείς δεν
ενδιαφέρθηκαν να φωτίσουν και όσα δεν έγιναν ποτέ γνωστά για το ποιος ήταν και
κάτω από ποιες συνθήκες οδηγήθηκε στην ακραία αυτή πράξη.

Το ρεπορτάζ, με την υπογραφή του Τάσου Τέλλογλου, αποκάλυψε τις κρυφές
πτυχές μιας ιστορίας που δεν αφορά απλώς μια εγκληματική πράξη, αλλά αφορά και
τον δικό μας πολιτισμό, τη σιωπή του για δικά του ελαττώματα.

Το οδοιπορικό του Τάσου Τέλλογλου τον οδηγεί από τη μία στην άλλη πλευρά των
συνόρων. Και η καθεμιά από αυτές έχει και μία αλήθεια. Το ίδιο σκληρή. Ο
Φλαμούρ μεγαλώνει σε αλβανικό χωριό, σε σπίτι φτωχικό στην άκρη ενός
χωματόδρομου. Απέξω βρίσκονται το «κινέζικο τρακτέρ του πατέρα και το
πανάκριβο αυτοκίνητο του αδελφού», αν και δεν διαθέτουν τα οικονομικά μέσα για
να το έχει αγοράσει. Κατόπιν ο φακός πηγαίνει στο ελληνικό χωριό όπου πήγε να
δουλέψει ο νεαρός Αλβανός.

Και σαν να βρέθηκε στο «σημείο μηδέν» της δικής του και της δικής μας
πραγματικότητας. Εκεί ήδη εργαζόταν ο αδελφός του, ο Έντιν. Αυτός πάλι έχει
μπλέξει με τη σύζυγο του εργοδότη τους. Ο Έλλην φέρει βαρέως το να «του φάει
τη γυναίκα ο Αλβανός». Αλλά δεν είναι και καλοπληρωτής. Χρωστάει χρήματα που
δεν τα δίνει. Ο Φλαμούρ συμπεριφέρεται μάλλον αφελώς, νομίζοντας πως δεν θα
τον συνδέσουν με τον αδελφό του. Κι όμως, τον φορτώνουν με μια στημένη
κατηγορία και με βιαστική δίκη, όπου τα στοιχεία δεν πολυξεσκονίζονται,
βρίσκεται στη φυλακή. Εκεί βιάζεται. Παίρνει την απόφαση να κάνει κάτι
πραγματικά μεγάλο και θαρραλέο για να εκδικηθεί και να σώσει την τιμή του.

H αφήγηση μυθιστορηματική, αλλά χωρίς καμιά διάθεση ηρωοποίησης γίνεται
συναρπαστική, καθώς συντίθεται όχι μόνο η προσωπικότητα του Φλαμούρ, αλλά και
οι συνθήκες της εποχής και της μικρής κοινότητας απ’ όπου ξεκίνησαν όλα.

Κι αν είχε νόημα να ξαναθυμηθούμε εκείνες τις ώρες, θα ήταν για να δούμε
εκείνες τις νοοτροπίες των κλειστοφοβικών επαρχιών που οδηγούν τους ανθρώπους
στην απόγνωση.

Μοιάζει με σενάριο ταινίας για την αδικία του κόσμου. Έχει όλα τα
μυθιστορηματικά στοιχεία η ιστορία για να γίνει θρύλος ο Φλαμούρ Πίσλι, όπως
είναι το κανονικό του όνομα. Αλλά εκείνο που τελικώς τον εκτόξευσε στο
στερέωμα των ηρώων για τους συμπατριώτες του, ενώ σφράγισε και τη σύγχρονη
ιστορία της εγχώριας τηλεόρασης, ήταν φυσικά η τηλεόραση.

Μια τηλεόραση που, χάρη στην προσήλωσή της στο κυνήγι του ακραίου πέρα από
κανόνες και δεοντολογία, τον έκανε πρωταγωνιστή-ήρωα.

Μια πρωτόγονη σύγκρουση

Χάρη στην επίμονη διερεύνηση των πτυχών αυτής της υπόθεσης από το
ντοκιμαντέρ των «Φακέλων», μπροστά στα μάτια του ελληνικού κοινού που είχε
καταναλώσει τρόμο, γελοιότητα και στο τέλος θάνατο σε απ’ ευθείας μετάδοση,
ξεδιπλώθηκε ολόκληρη η σύνθετη εικόνα της ιστορίας, μια εικόνα που
επιβεβαιώνει πως ποτέ δεν υπάρχει μία αλήθεια. Μια εικόνα που μοιράζει τις
ευθύνες και που δεν κρύβει πως η μπαγαποντιά και η παρανομία δεν είναι
αποκλειστικότητα ενός λαού. Υπάρχουν μαζί με τους κανόνες του ψευδο-ανδρισμού,
την εκμετάλλευση από εκείνους που αισθάνονται ισχυροί στον τόπο τους και την
εκδίκηση εκείνων που αισθάνονται αδικημένοι.

Με τον τρόπο που παρουσίασαν την υπόθεση Φλαμούρ οι «Φάκελοι» αναδείχθηκαν
τα ανθρώπινα χαρακτηριστικά της. Και τα ‘χει όλα: από αδικία και αγανάκτηση,
μέχρι τον πόνο του θανάτου. Αλλά, πιο πολύ, διαθέτει τα χαρακτηριστικά της
πρωτόγονης σύγκρουσης των διαφορετικών, που συντελείται στις εγχώριες επαρχίες
με την ανεξέλεγκτη μεταναστευτική εισροή.