Aγιογραφία american dream!
Ενημερώσου πρώτα από ΤΑ ΝΕΑ
10 λεπτά  |
 |
Προτού εξηγήσω τον τρίωρο Αμέρικαν ντριμ «Ιπτάμενος Κροίσος», να τον συστήσω:
Κόσμος του, από την πρώτη στιγμή, η κινηματογραφική εικόνα. Σημείο αναφοράς
του καθετί που είχε δει. Ο κινηματογράφος μέσα από τον κινηματογράφο. H άφιξη
του Μάρτιν Σκορσέζε σήμαινε την αποθέωση της σινεφιλίας. Επομένως, η φόρμα
προσδιορίζει το περιεχόμενο και η μυθολογία την πραγματικότητα. Και επομένως,
το μέγιστο της δραματουργίας, η ανάπτυξη των χαρακτήρων του («Οργισμένο
είδωλο» – «Ταξιτζής»). Θέλετε να το συγκρίνω; Ορίστε!
«Ο νονός» με «Τα καλά παιδιά». H Μαφία, για τον Κόπολα, είναι η παράπλευρη
άρχουσα ελίτ, προϊόν αλλά και θεμέλιο της αμερικανικής υπεροχής. Για τον
Σκορσέζε είναι απλώς μια συμμορία απροσάρμοστων Ιταλών μεταναστών. Ακόμα πιο
καταλυτικά. Ο Κόπολα, στις καλύτερές του στιγμές, εντάσσει την πραγματικότητα
(πολιτική, κοινωνική, πολιτιστική) στη δική του μυθολογία. Έτσι την
συστηματοποιεί, την «μεταφράζει», την σχολιάζει και την αποσαθρώνει. Κορυφαία
απόδειξη, η τερατώδης έμπνευση με το όνομα «Αποκάλυψη τώρα». Εκεί όπου η
περίπτωση του συνταγματάρχη Κουρτζ (Μάρλον Μπράντο) συμπυκνώνει τη συνύπαρξη
των δύο άκρων του ιμπεριαλιστικού πολιτισμού. H ποίηση του Έλιοτ και το
ένστικτο ενός κανίβαλου. H κωδικοποιημένη αποτύπωση του Χίτλερ και του Μπους.
Ο Σκορσέζε, αντιθέτως, μυθοποιεί τον μύθο. Εμπνέεται από το παραμύθι για το
παραμύθι. Αυτό στην τρέχουσα ορολογία ονομάζεται «φορμαλισμός». Για αυτό το
μέγιστο ρεκόρ και επίτευγμά του είναι η χορογραφία των σκηνών του. Για αυτό οι
ταινίες του είναι «άψογες αλλά ψυχρές». Για αυτό περισσότερο είναι
«κατασκευαστής» και ελάχιστα «οραματιστής». Για αυτό και πρώτα είναι
«filmmaker» και μετά – πολύ μετά – «δημιουργός». Για αυτό, με την ίδια ευκολία
που αγιοποιεί τον Χάουαρντ Χιουζ, τον δημιουργό της μονοπωλιακής TWA, υπό
συνθήκες «υπαρκτού σοσιαλισμού» θα αποθέωνε τον Ιωσήφ Στάλιν. Ιδεολογία,
πραγματικότητα, αλήθεια είναι αποκλειστικά και μόνο ο φακός του!
Πράγματι, ο αμερικανικός κολοσσός φτιάχτηκε, οργανώθηκε και εκτοξεύτηκε με
πιλότους διαμετρήματος Χάουαρντ Χιουζ. Πράγματι, το επιχειρηματικό μέτρο αυτών
των θηρίων «έβλεπε» μισό αιώνα μπροστά από τους κοινούς θνητούς. Αμ τι
νομίζετε; Πως οι ΗΠΑ έφτασαν εκεί που έφτασαν με περιπτερούχους, αεριτζήδες
και λαμόγια από το Greece; Αν ήταν έτσι, τότε «φου» θα τους κάναμε και θα
έπεφταν χάμω από ασφυξία. Χωρίς Χιουζ, Χιρστ, Ροφκέλερ, Φορντ το Αμέρικαν
ντριμ δεν θα ‘ταν Αμέρικαν και καθόλου ντριμ! Αυτή είναι η μία, η αστραφτερή
πλευρά του νομίσματος. H μόνη που ευλογήθηκε από τον αρχιμάστορα… Σόλνες.
Χωρίς τη δεύτερη, είναι μισή αλήθεια. Και η μισή αλήθεια είναι χειρότερη, πιο
ύπουλη και από ψέμα!
 |
|
«Ιπτάμενος Κροίσος». Το μόνο που αξίζει από αυτή την ψυχρή κατασκευή είναι η |
Αν η πρώτη πλευρά ονομάζεται «ιδιοφυΐα» η δεύτερη, χωρίς συζήτηση, λέγεται
«μαστίγιο». Άνευ αυτού, το μυαλό, το πρωτοπόρο, το ανήσυχο, το σπουδαίο και
ανεκτίμητο θα κατέληγε, το πολύ πολύ, σε ασκήσεις επί χάρτου. Απλώς, μια τρύπα
στο νερό θα έκανε. Χωρίς δούλους στα εργασιακά μπουντρούμια, αστυνομική
προστασία, πλιάτσικο και ασυδοσία, όλα αυτά τα εικονίσματα της Γουώλ Στρητ θα
έκοβαν βόλτες στα πεζοδρόμια της Ομόνοιας και θα έκλαιγαν τη μοίρα τους σαν
χαμένες ιδιοφυΐες. Μην έχετε την παραμικρή ψευδαίσθηση. Το χρήμα, το τεράστιο,
ασήκωτο, απροσδιόριστο, απύθμενο κολυμπάει σε ωκεανούς αίματος. Μεταφορικά και
– πολλές φορές – κυριολεκτικά!
Κάπως έτσι και με την ταινία. Αγιογραφίας το ανάγνωσμα. Τι ήταν ο Χάουαρντ
Χιουζ (1905-1976); Εμπνευστής και δημιουργός της πρώτης πολυδάπανης
υπερπαραγωγής «Άγγελοι της Κολάσεως» (1930)! Τι άλλο; Εμπνευστής και
σχεδιαστής των ταχύτερων υπερατλαντικών αεροσκαφών και ιδρυτής της TWA. Άλλο;
Μα φυσικά, αδιόρθωτος Καζανόβας. Από Τζιν Χάρλοου και Τζέιν Ράσελ μέχρι τη
σοσιαλίστρια και ιέρεια του αμερικανικού φεμινισμού μις Κάθριν Χέμπουρν είχε
τοποθετήσει επί της κλίνης του. Ανυπέρβλητος, σαρωτικός χειμαρρώδης,
γοητευτικός, γενναιόδωρος και… επαναστάτης. Όταν γερουσιαστής, διαπλεκόμενος
και μισθοδοτούμενος από την αντίπαλη, την Pan Aman, νομοθέτησε τη μονοπωλιακή
«χρήση» των ουρανών προς όφελος της «δικής» του εταιρείας, τότε ο Χάουαρντ
αρπάζει τα άρματα και αρχίζει να πυροβολεί τους δωσίλογους σαν Νίκος
Μπελογιάννης. Εν ολίγοις, ο Σκορσέζε τις δευτερεύουσες αντιθέσεις εντός του
ιδίου συστήματος τις λαμβάνει και τις περιγράφει ως βασικές, κολοσσιαίες και
καθοριστικές. Περίπου σαν ο Μακαρθισμός να πίπτει επί την κεφαλήν του
αδέκαστου Χιουζ και οι άθλιοι, εκφυλισμένοι πολιτικοί της Ουάσιγκτον να
μαυροπινακίζουν την τίμια, καπιταλιστική, μονοπωλιακή μηχανή. Μάρτιν κάνε
λίγο… κράτει!
Επί της κατασκευής τώρα. Το πρώτο μέρος το διαχειρίζεται σαν να ρετουσάρει
επίκαιρα της εποχής. Οι χαρακτήρες μπαινοβγαίνουν στα σαλόνια και τα φλας
πέφτουν με καταιγιστικούς ρυθμούς ώστε ο Πολίτης Χιουζ να λάμψει. Όχι μία ούτε
μισή κορύφωση. Μια τόση δα σκηνή «καπιτάλε» που λένε. Μέχρι το τέλος του
πρώτου «ημιχρόνου» δύο συναισθήματα με κυρίευαν για λογαριασμό του: Φόβος και
οίκτος! Όπως πάει θα γκρεμοτσακιστεί. Ευτυχώς, οι προσευχές μου έπιασαν τόπο
και στο δεύτερο μέρος συνέρχεται, αναδιοργανώνεται, επανορθώνει και ως
μέγιστος filmmaker επανακάμπτει.
Άψογος, άψυχος, αντιδραστικός!
 |
|
Ο «Ιπτάμενος Κροίσος» είναι η δεύτερη συνεργασία του Μάρτιν Σκορσέζε με τον |
Επί των δύο βασικών συντελεστών. Υποκλίνομαι στην πλάγια ταυτοπροσωπία
Λεονάρντο Ντι Κάπριο – Όρσον Γουέλς του 1941. Από το «Basketball diaries»
πίστεψα πως αυτό το… baby face είναι μεγάλο ταλέντο. H γιγαντιαία προσπάθειά
του θα ανταμειφθεί με ένα Όσκαρ. Αντιθέτως, η Κέιτ Μπλάνσετ, με την καθοδήγηση
και τη συνειδητή υπονόμευση του Μάρτιν Σκορσέζε, «αυτοχειριάζεται» σαν
καρικατούρα της Κάθριν Χέμπουρν. Πώς αλλιώς η ανωτερότητα του μεγιστάνα θα
«καβάλαγε» τη μικρότητα αυτής της… θεατρίνας; Μωρέ, τι μας λέτε! Δηλαδή
πρώτα Ωνάσης, έπειτα Κάλλας; Ουστ από ‘δώ! Για να κλείνω επί της ουσίας. Ιδού
η διαφορά. Ο Citizen Kane (Όρσον Γουέλς), το αρχέτυπο και καλλιτεχνικό
εκμαγείο ενός Χάουαρντ Χιουζ, μόνος, εγκλωβισμένος στο γυάλινο μυθικό παλάτι
του, ημιθανής από την ακατάβλητη επίθεση του Χρόνου, το μόνο που προφέρει
είναι «rosebud» και το μόνο που νοσταλγεί είναι ένα φτηνό έλκηθρο να το σκάσει
από το πλούσιο… χιόνι. E, του αξίζει. Ψιτ, Μάρτιν, πες αλεύρι, το Άλφα σε
γυρεύει: άψογος, άψυχος, αντιδραστικός!
Το κόκκινο του έρωτα και του ουρανού
 |
Σε αντίθετη τροχιά ο Κεν Λόουτς από τον Σκορσέζε. Αρχίζει από το παραμύθι για
να καταλήξει στην ουσία. Έτσι, όταν το βλέπεις πρώτη φορά, νομίζεις πως είναι
ένα απλό, χρωματισμένο με αντιρατσιστικές πινελιές, ρομάντζο. Όταν το
ξαναβλέπεις και όσο το σκέφτεσαι τόσο το θαυμάζεις. Στο βάθος του χρόνου το
«Ae fond kiss» («Ένα τρυφερό φιλί») θα μείνει σαν μία από τις πιο
συγκροτημένες ερωτικές ιστορίες από συστάσεως κινηματογράφου!
Το εξωτερικό περίβλημα, το στόρι, μοιάζει επίπεδο και εντελώς απλό. Δασκάλα
πιάνου από τη Γλασκόβη ερωτεύεται με πάθος νεαρό Πακιστανό, εγκατεστημένο με
τους γονείς του στην Σκοτία και υποψήφιο – με Πακιστανή – γαμπρό. Ο γάμος
ματαιώνεται, οι γονείς τρελαίνονται, η δασκάλα επιμένει, ο «μικρός»
τραμπαλίζεται (μεταξύ καρδιάς και παραδόσεων), η σχέση κινδυνεύει και ο
ρατσισμός, της άλλης, της… αλβανικής ας πούμε μεριάς, παραμονεύει και
θεριεύει.
Καθίστε τώρα και μετρήστε τις λεπτομέρειες που αναστατώνουν το σύμπαν όλων των
εύπεπτων love stories και που κάνουν την διαφορά: Πρώτο, ο ρατσισμός – λέει ο
Βρετανός σοφός – δεν είναι προνόμιο των Λευκών. Και όχι μόνο αυτό. Ο ρατσισμός
προσδιορίζεται από τρία χαρακτηριστικά: προκατάληψη, παράδοση και… λεφτά.
Ετσι δεν είναι; Παράδειγμα, η κοινωνική τους διαφορά. Μισθοσυντήρητη η Λευκή
δασκάλα (Εύα Μπέρθιστλ), υποψήφιος επιχειρηματίας και γόνος μικρεμπόρων ο
μελαχρινός Πακιστανός (Άτα Γιακούμπ). Πάμε στο δεύτερο, εξίσου καταλυτικό. Οσο
ιδιοκτησιακός είναι ο οικογενειακός θεσμός, άλλο τόσο καθυστερημένος και
αντιδραστικός. Ο έρωτας εν έτει 2005, αιχμάλωτος των πάσης φύσεως διαφορών.
Δεν τελειώσαμε. Επομένως (λέει ο ίδιος σοφός) το αίσθημα, το αυθεντικό και
δυνατό, υπό αυτές τις δύσκολες, τις σχεδόν απροσπέλαστες συνθήκες, μπορεί να
γίνει γόνιμος και απελευθερωτικός. Απόδειξη; Αυτή η… Γυναίκα!
 |
|
«Ένα τρυφερό φιλί». Ο έρωτας είναι απελευθερωτικός! |
Ετσι, από ανατροπή σε ανατροπή, ο Λόουτς καταλήγει στην πιο κορυφαία και…
ανατρεπτική. Προσέξτε τους συνδέσμους αυτού του δραματουργικού σκελετού.
Κοιτάξτε με μεγεθυντικό φακό και απολαύστε μάθημα χαρακτηρολογίας και
σεναρίου. H Ροουαζίν (αυτό είναι το όνομά της) μόνη, αυτοχρηματοδοτούμενη,
χειραφετημένη και μεγαλύτερή του. Με πλήρη συνείδηση και αυτογνωσία. Τον θέλει
όσο τίποτα άλλο. Πίσω, όμως, από τις αρχές της δεν κάνει. Ουδέποτε θα
υποσχεθεί, ούτε σε αυτόν ούτε στην αδελφή του που με δόλο την πλησιάζει, ότι
«αιώνια θα τον αγαπάει». Καλύτερα χωρισμένη παρά αλλοτριωμένη. Απίστευτο. Μία
Λευκή, μία αυθεντική Σκοτσέζα, οδηγεί την κούρσα και με το αμόλυντο κύτταρρό
της προσπαθεί να βγάλει τον Κασίμ από την πλάνη και την υποταγή. Που πά’ να
πει, όπως άλλωστε η Ιστορία χρόνια τώρα έχει αποφανθεί, ότι μερικοί φωτισμένοι
της ουμανιστικής Δύσης άνοιξαν τον δρόμο να ελευθερώσουν τους «μελαχρινούς»!
Ετσι, ο Κεν Λόουτς αποδεικνύει ακόμα μία φορά τον νόμο της ανθρώπινης Φυσικής.
Ολες οι σχέσεις και όλα του Ανθρώπου τα «όργανα» υπόκεινται στον νόμο της
πολιτικής και μάλιστα της Μαρξιστικής βαρύτητας. Και πως ο έρωτας, ο μεγάλος,
ο αγιάτρευτος και ανιδιοτελής μπορεί να αποβεί κατακλυσμιαίος και μοναδικός.
Το έλεγαν οι αρχαίοι ημών πρόγονοι: Ερως ανίκατε μάχαν!
Ο τελευταίος των Μοϊκανών
 |
«Ο θάνατος», λέει «Ο τελευταίος κυνηγός» (Le dernier trappeur) με το όνομα
Νόρμαν, «είναι ζωή. Γιατί ο θάνατος κάθε ανθρώπου αντιστοιχεί με τη σωτηρία
πέντε ζώων» Ετσι επιμηκύνεται η διάρκεια της χλωρίδας και της πανίδας. Από την
ανισόρροπη σημερινή ανάπτυξη, αυτός ο θάνατος είναι η ύστατη ελπίδα
ισορροπίας!
Ο Νόρμαν, η Ινδιάνα γυναίκα του με το όνομα Νεμπράσκα και τα εφτά Χάσκις που
ως σύντροφοι, σωτήρες και κουβαλητές τους περιβάλλουν είναι… πραγματικοί.
Ούτε από χόμπι φυσιολάτρες ούτε χίπις ούτε αναλφάβητοι, άξεστοι και εκ
πεποιθήσεως αγνώμονες της τεχνολογίας είναι. Ο Νόρμαν, αυτή την κρίσιμη για το
παγκόσμιο οικοσύστημα στιγμή, είναι ο μοναδικός ισορροπιστής. Συμφιλιωμένος με
το φυσικό περιβάλλον, στο πιο βόρειο, το πιο παγωμένο σημείο του Καναδά, λίγο
παρακάτω από το Βόρειο… Σέλλας, στεγασμένος σε ξύλινο, από κορμούς δέντρων,
σπίτι καμωμένο από τα χέρια του, βλέπει τη ζωή από την αντίθετη όχθη. Δίπλα,
όχι απέναντι, από τα πολύτιμα, του γήινου σύμπαντος, αγαθά. Γιατί κυτταρική
του πεποίθηση είναι πως η αρμονία είναι μοναδική πηγή ζωής. Οι Γάλλοι
κινηματογραφιστές και φυσιοδίφες του «Μικρόκοσμου» και των «Ταξιδιάρικων
πουλιών», συγκλονισμένοι από τη μοναδική περίπτωση αυτού του αληθινά,
τελευταίου κυνηγού και με συνεργάτη τον σκηνοθέτη Νικολά Βανιέ, φτιάχνουν ένα
έργο που ούτε στην κατηγορία «με υπόθεση» ούτε ακριβώς ντοκιμαντέρ είναι.
 |
|
«Ο τελευταίος κυνηγός». Στέγη του ο ουρανός, στρώμα του το χιόνι, φίλοι του |
Ενα ταξίδι τόσο εξωτερικό, στο αχανές, παγωμένο, απειλητικό για εμάς τους
«πολιτισμένους» και κοσμοπολίτες, όσο και εσωτερικό, βυθισμένο στα έγκατα ενός
ανθρώπινου «είδους», που κάλλιστα ταιριάζει στην περίπτωση του τελευταίου των
Μοϊκανών. Τώρα κατάλαβα την αληθινή μαγεία της φύσης. Τώρα κατάλαβα την
αναντικατάστατη «φυλή» των σκυλιών που μέσα στις φυσικές συνθήκες, χιλιάδες
χιλιόμετρα μακριά από την πλατεία Κολωνακίου, όχι μόνο συντροφεύουν, όχι μόνο
κουβαλάνε πολύτιμα εργαλεία, αλλά και σώζουν ανθρώπινες ζωές. Τώρα,
τουλάχιστον μέσα μου, αρχίζω με το φυσικό, το εχθρικό μέχρι τώρα, περιβάλλον
να ισορροπώ. Για αυτό δεν έχω λόγια, παρά μόνο ένα μεγάλο ευχαριστώ!
Δύο για το υπόγειο
«Το ταξί της Νέας Υόρκης» (Taxi) του πρώην ράπερ και μουσικού Τιμ Στόρι.
Επί της ουσίας, ουδεμία σχέση με περιθώριο, καλτ μουσική, σκηνή και
αυθεντική… ανταρσία. Απλώς, ο λευκός μπάτσος (Τζίμι Φάλον) είναι γκαφατζής
και ηρωίδα του μία ευτραφής μαύρη… ταξιτζού (Κουίν Λατίφα) που κάνει όλους
τους κακούς τ’ αλατιού!
 |
|
«Το ταξί της Νέας Υόρκης». Όχι σαν τους δικούς μας, τους ταρίφες της Αθήνας! |
Μοναδική παρηγοριά, η τετράδα των καλλίγραμμων Βραζιλιάνων ληστών και
θρασύτατων θηλυκών με επικεφαλής τη Ζιζέλ Μπούντσεν. Θέλεις; Τότε καλύτερα από
φωτογραφίες περιοδικών να την βλέπεις, παρά εισιτήριο να πληρώσεις!
«The grudge – H κατάρα» του 33χρονου (παμπόνηρου) Ιάπωνα Τακάσι Σιμίζου. Ο
οποίος το 2003 πλασάρει με το τίποτα το «Ju-on» και στη συνέχεια, λόγω
ταμειακής επιτυχίας, επανέρχεται αντιγράφοντας τον εαυτό του με το αμερικανικό
και ολόφτυσο «The grudge». Οπου με μπαμπούλες και… αέρα πατέρα καμώνεται τον
μετρ του τρόμου. Πολύ καλά έκαμε εκείνος, πολύ καλά και εγώ. Με «μπουουουουου»
εκείνος, με άσο εγώ!
Τα Oscar της εβδομάδας
Υμνολογίας καπιταλισμού: «Ιπτάμενος Κροίσος»
Αγιογράφου του συστήματος: Μάρτιν Σκορσέζε
Ανδρικής ερμηνείας: Λεονάρντο Ντι Κάπριο (ο Κροίσος)
Καρικατούρας: Κέιτ Μπλάνσετ (η… Κάθριν Χέμπουρν)
Ερωτικής ταινίας: «Ένα τρυφερό φιλί»
Σεναρίου: Πολ Λάβερτι (φιλί)
Οικολογίας: «Ο τελευταίος κυνηγός»
Χαζοταρίφας: «Το ταξί της Νέας Υόρκης»
Μπαμπούλα: The grudge – H κατάρα»
Google news
