Συνάντηση… Σέρλοκ Xολμς

Στη Βαρκελώνη βρίσκεται αυτές τις ημέρες η αφρόκρεμα του ευρωπαϊκού αστυνομικού μυθιστορήματος, ανάμεσα στους οποίους οι εικονιζόμενοι Αντρέα Καμιλέρι (Ιταλία), Ντόνα Λεόν, Γιάκομπ Αρζούνι (Γερμανία), Αλεξάνδρα Μαρίνινα (Ρωσία). Ο Καμιλέρι και ο Πέτρος Μάρκαρης (στη μεγάλη φωτογραφία) είναι, κατά τους Ισπανούς, παιδιά του Μανουέλ Βάθκεθ Μονταλμπάν, «πατέρα» του μεσογειακού αστυνομικού μυθιστορήματος

Ο Πέτρος Μάρκαρης είναι υποστηρικτής της ιδέας ότι υφίσταται ένα μεσογειακό
αστυνομικό μυθιστόρημα με διαφορές και με βασικά κοινά χαρακτηριστικά. Το ίδιο
πιστεύουν και οι Ισπανοί, οι οποίοι μάλιστα θεωρούν ιδρυτή του τον Μανουέλ
Βάθκεθ Μονταλμπάν, ο οποίος πέθανε το 2003. Σύμφωνα με την ισπανική «El Pais»,
τρία είναι τα παιδιά του Μονταλμπάν: ο Γάλλος Ζαν Κλοντ Ιζό (πρόωρα χαμένος κι
αυτός), ο Ιταλός Αντρέα Καμιλέρι και ο Πέτρος Μάρκαρης. Ένα επιπλέον κοινό
σημείο Μονταλμπάν και Μάρκαρη, σύμφωνα πάντα με τους Ισπανούς, είναι και το
γεγονός της κριτικής στάσης των μυθιστορημάτων τους απέναντι στους Ολυμπιακούς
Αγώνες της Βαρκελώνης και της Αθήνας, αντιστοίχως.

Οργανώνουν λοιπόν για πρώτη φορά, από απόψε, στην πόλη όπου γεννήθηκε ο
Μονταλμπάν, τη Βαρκελώνη, ένα φόρουμ ευρωπαϊκού αστυνομικού μυθιστορήματος
προκειμένου να διερευνήσουν πλέον αν μπορούμε να μιλάμε και για ευρωπαϊκό
αστυνομικό μυθιστόρημα. Στις τριήμερες εκδηλώσεις, στο Κέντρο Σύγχρονου
Πολιτισμού της Βαρκελώνης, έχουν προσκληθεί τα μεγαλύτερα σύγχρονα ονόματα του
ευρωπαϊκού αστυνομικού μυθιστορήματος: ο Καμιλέρι, ο Μάρκαρης, ο Γάλλος Τιερί
Ζονκέ, ο Γερμανός Γιάκομπ Αρζούνι, η Ντόνα Λεόν η οποία, αν και Αμερικανίδα,
γράφει με φόντο τη Βενετία όπου ζει, η Ρωσίδα Αλεξάνδρα Μαρίνινα, ο Νορβηγός
Κελ Όλα Νταλ. Μόνο ο Σουηδός Χένινγκ Μανκέλ δεν θα καταφέρει να πάει, παρότι η
δική του πένα θεωρείται το πρότυπο του σκανδιναβικού αστυνομικού
μυθιστορήματος.

«Θα οργανωθούν τέσσερα, πέντε πάνελ συζητήσεων, ενώ θα υπάρξουν και
ραντεβού των συγγραφέων με το κοινό σε μεγάλα βιβλιοπωλεία», λέει στα «NEA» ο
Πέτρος Μάρκαρης. Ο ίδιος θα κάνει εισήγηση για το «μεσογειακό αστυνομικό»: «H
λεκάνη της Μεσογείου έχει κοινή θεματική», λέει. «Και έχει μια ματιά στην
κοινωνία, με ανθρώπινη αντιμετώπιση του ήρωα ή του θύτη. Γιατί υπάρχει
ανθρωπιά και απέναντι στον θύτη. Τον αντιμετωπίζουν με κατανόηση. Ενώ όταν
διαβάζεις Μανκέλ βλέπεις το πώς, σε μία κοινωνία που έχει απαγορεύσει τα
βασανιστήρια εδώ και αιώνες, ο θύτης ηδονίζεται να βασανίζει μαρτυρικά το
θύμα».

Ένα άλλο σημαντικό θέμα που θα συζητηθεί στη Βαρκελώνη είναι η σύνδεση του
ευρωπαϊκού αστυνομικού με το κοινωνικό μυθιστόρημα. Σε πολλές χώρες δεν
υπάρχει καν αυτός ο διαχωρισμός – τα αστυνομικά μπαίνουν στην ίδια σειρά με τα
μεγάλα ονόματα της λογοτεχνίας -, ενώ υπάρχει μία ολοένα και πιο διαδεδομένη
άποψη πως το αστυνομικό ήταν το είδος που κράτησε ζωντανό το γενικότερα
κοινωνικό μυθιστόρημα, που είχε οπισθοχωρήσει για χάρη μιας πιο εσωστρεφούς
λογοτεχνικής διάθεσης.

Στη Γαλλία μάλιστα, όπου κατ’ εξοχήν το μυθιστόρημα στράφηκε στην persona, ο
Ζαν Πατρίκ Μανσέτ πρώτα και ο Τιερί Ζονκέ αργότερα, ανάμεσα σε πολλούς άλλους
συγγραφείς αστυνομικού, κράτησαν ψηλά τη σημαία της κοινωνικής κριτικής μέσα
από μία αριστερή οπτική γωνία, μέσα από το πρίσμα κυρίως του Μάη του ’68.

Ελπίζουν σε συνέχεια

Οι Ισπανοί ευελπιστούν ότι η συνάντηση που οργανώνουν θα παρακινήσει και άλλες
χώρες να συνεχίσουν την πρωτοβουλία. H Ευρώπη είναι από μια άποψη το κοινό μας
σπίτι, όπως κοινά έχουμε τη διαφθορά, τη διαπλοκή, τα νέα κανάλια κυκλοφορίας
του χρήματος, τις κυβερνήσεις μας που συνεννοούνται στις Βρυξέλλες. Είτε
μένουμε στην Αθήνα του Μάρκαρη είτε στον ιταλικό Νότο του Καμιλέρι είτε στη
Μασσαλία του Ιζό.