Nέες πληγές πάνω στις παλιές

Να που ο φετιχισμός του πολιτισμού της Δύσης μετατράπηκε για μια στιγμή σε ευαισθησία για τον συνάνθρωπο και συλλεκτικά αντικείμενα κατάφεραν να συγκεντρώσουν υψηλό ποσό για τα θύματα του φονικού Τσουνάμι

«Αν μια χώρα προσφέρει, π.χ., εκατό δραχμές στους πληγέντες θα φθάσουν οι 20,
τα υπόλοιπα είναι ένα γκλάμορους παιχνίδι δημοσίων σχέσεων», θα πει ο Γιάννης
Μουζάλας των Γιατρών Χωρίς Σύνορα, καλεσμένος στην εκπομπή «Καθημερινά» (NET),
επιβεβαιώνοντας αυτό που ήδη γνωρίζουμε, πως η δυστυχία του παρία έχει
μετατραπεί στις εποχές του θεάματος σε ευκαιρία να προβληθεί αναβαπτισμένο στη
φιλανθρωπία το ίματζ του προσφέροντος.

Μακριά από μεμψιμοιρίες που προσβάλλουν το αγνό συναίσθημα του αφανούς και
ειλικρινώς συγκινημένου πολίτη, η πραγματικότητα προβάλλει αμείλικτη. Χώρες
διαλυμένες από το καταστροφικό κύμα, δεν είχαν ωστόσο να επιδείξουν, ούτε
πριν, από αυτόν τον πλούτο που η εξωτική φύση και ο τουρισμός θα έπρεπε να
τους έχει προσφέρει. Τουριστικοί προορισμοί που προσέφεραν στον πολιτισμένο
κόσμο όχι μόνο την ομορφιά της φύσης, αλλά και της ζωής χωρίς κανόνες, για να
αναπτύξουν ορισμένοι ανατριχιαστικές δραστηριότητες, προβάλλουν τώρα
απογυμνωμένοι από τα λούσα της διαφήμισης με την πραγματικότητά τους. Χώρες
φτωχές, που αντιμετωπίζονταν σαν «θερμοκήπια», τα οποία παρήγαν «υλικό» για να
ικανοποιήσουν «ανάγκες» πολιτισμένων. Χώρες στις οποίες «άνθιζε», μας λένε, το
εμπόριο παιδιών και μετά την καταστροφή ξέσπασε ακόμη πιο άγριο.

Τα εξωτικά ριάλιτι, που γυρίζονταν στα νησιά της Μαλαισίας, κάθε άλλο
παρά τη γνώση για τις συνθήκες ζωής αυτού του τόπου προσέφεραν. Μόνον εικόνες
ειδυλλιακών παραδείσων, όπου ο άνθρωπος είχε να αντιμετωπίσει τη φύση, σαν
τουριστική εκδρομή σε ένα πρωτόγονο παρελθόν, ευκαιρία για να ξεσπάσει
ελεύθερα τα άγρια ένστικτά του. Άλλοθι η φύση, για την έλλειψη σεβασμού στην
ίδια του την ύπαρξη. Να, τώρα, που το παγκόσμιο ριάλιτι του θανάτου σηκώνει
την κουρτίνα της σκηνοθετημένης διασκέδασης των προνομιούχων του κόσμου.

Καθώς το τσουνάμι αποσύρθηκε από τη γη της Νοτιοανατολικής Ασίας, αποκάλυψε
μαζί με τα συντρίμμια των σπιτιών και τα συντρίμμια του δικού μας πολιτισμού.
Και ακόμη μία φορά χάσκουμε με «αθώα» έκπληξη μπροστά στις τηλεοπτικές οθόνες.
Ίσως δεν τη δικαιούμαστε.

Παρακολουθώντας τα διεθνή, δορυφορικά κανάλια, βλέπουμε τόπους που
διαφημίζονταν ως εξωτικοί προορισμοί να έχουν μετατραπεί σε ντεκόρ μιας
τηλε-οπερέτας θανάτου και δυστυχίας. Το «όνειρο» ξεγνοιασιάς του πολιτισμένου
κόσμου γίνεται ο εφιάλτης και η ντροπή του. Οι «πύλες» των ψευδαισθήσεων
κλείνουν με ορμή μπροστά στις κάμερες που καταγράφουν καταστροφή και θάνατο
και αποκαλύπτουν πως το ειδυλλιακό τοπίο έκρυβε ήδη πολλή απόγνωση και
φτώχεια.

Και όμως, δίπλα στην καταστροφή φιγουράρουν πλάνα αμέριμνων λουομένων
που απολαμβάνουν τον ήλιο. Απορεί η ανθρώπινη ψυχή με την αντοχή αυτών των
συνειδήσεων. «H ζωή συνεχίζεται», λέει ένας Έλληνας τουρίστας, «γιατί να
φύγουμε, έχουμε πληρώσει και θα ολοκληρώσουμε τις διακοπές». Αναισθησία,
εθισμός ή τρελή αισιοδοξία. Μουδιάζει η σκέψη. Και σαν να μη φθάνουν αυτά,
προστίθενται και πληροφορίες για πλιάτσικο, όχι μόνο των άψυχων, υλικών
αγαθών, αλλά και πλιάτσικο ζωών, παιδικών ζωών.

Τα τηλεοπτικά δίκτυα και το Ίντερνετ μπαίνουν στην υπηρεσία του ανθρώπου, της
διάσωσης της ψυχής του, του αυτοσεβασμού του, του πολιτισμού του, την ίδια
στιγμή που αναμεταδίδουν τις ανατριχιαστικές πληροφορίες με εκείνη την
υπερβολή στις λεπτομέρειες, που έχει μετατρέψει το παγκόσμιο κοινό σε
καταναλωτή δυστυχιών. Ωστόσο, οι απλοί άνθρωποι ενεργοποιούνται.

Ο τηλεμαραθώνιος της EPT αποδεικνύει συγκινητική ευαισθησία. Μία από τις
σπάνιες περιπτώσεις που τα κανάλια ενώνουν τις δυνάμεις τους, αποδεικνύοντας
πώς μπορεί η τηλεόραση να γίνει μέσο πολιτισμού, αν αποδεσμευθεί από την
παγίδα του αναίτιου ανταγωνισμού.

Ευγένεια ψυχής απέναντι στο πάθος επιβολής

Συμπυκνώθηκαν μέσα σε λίγες πυρετικές στιγμές οι ευγενέστερες και
πολυτιμότερες ουσίες της ανθρώπινης ύπαρξης. Και, ταυτοχρόνως, οι
ταπεινότερες. Οι επιτήδειοι σπεύδουν να ωφεληθούν από το χάος. H κυβέρνηση των
ΗΠΑ ανακοινώνει ότι θα στείλει στρατιωτική βοήθεια (!) – για να πολεμήσει το
τσουνάμι προφανώς. Δίπλα στην ευαισθησία και η τρέλα μιας αγοράς
συναισθημάτων, ενστίκτων, πολιτικής εκμετάλλευσης, επιδεικτικής φιλανθρωπίας
που παίρνει τη μορφή διαφήμισης.

Απομένει να δούμε αν η συμφορά, μία ακόμη από αυτές που βυθίζουν κάθε τόσο
στο πένθος τον πλανήτη, δεν θα αποκαλύψει την κόπωσή μας, όχι την κόπωση του
σωτήρα, του φιλάνθρωπου, αλλά την κόπωση του θεατή, ο οποίος εξαντλείται από
τα ίδια και τα ίδια πλάνα. Ότι η ευαισθησία δεν κρατάει όσο το φως των
προβολέων επάνω στη δυστυχία και απλώνεται στον τρόπο ζωής, εκείνον που δεν θα
επιτρέψει να υπάρχουν τόποι όπου τα παιδιά αποτελούν αντικείμενα χρήσης, όπου
η φτώχεια δεν γίνεται ευκαιρία για εκμετάλλευση από τον προνομιούχο κόσμο.