Hνωμένες Πολιτείες της… Δεξιάς

«Αγαπώ τη χώρα μου, μισώ την κυβέρνησή μου», είναι μια φράση που δύσκολα θα
εκστόμιζε ένας Ευρωπαίος. Είναι όμως αυτή που συνοψίζει τη φιλοσοφία των
περισσότερων Αμερικανών, «ενός έθνους που λατρεύει εξίσου τον Θεό και τη Wall
Street, τον απομονωτισμό και τον ιμπεριαλισμό, που υποστηρίζει τη θανατική
ποινή και το δικαίωμα οπλοφορίας», αλλά δεν παύει να είναι η μεγαλύτερη δυτική
δημοκρατία.

Γιατί η Αμερική είναι τόσο διαφορετική απ’ τον υπόλοιπο κόσμο; Πώς γίνεται οι
Αμερικανοί να ανέχονται χαμηλότερο επίπεδο κρατικών δαπανών; Πώς μπορούν να
υποστηρίζουν ταυτόχρονα την ελεύθερη αγορά και την περικοπή των φόρων μαζί με
την ηθική του χριστιανισμού και τον μιλιταριστικό εθνικισμό;

Καλώς ήλθατε στη χώρα των αντιφάσεων. Γιατί όλα γίνονται όταν προέρχεσαι από
ένα κατά βάσιν συντηρητικό έθνος, ένα έθνος «δεξιό», λένε στο νέο τους βιβλίο
«The Right Nation» οι Τζον Μικλδγουέιτ και Άντριαν Γούλντριτζ, υπεύθυνος
γραφείου Αμερικής και ανταποκριτής στην Ουάσιγκτον, αντίστοιχα, του
«Economist», μια ιστορία των ιδεών που εξετάζει – και μέσα από τις διαδοχικές
ηγεσίες των Ρεπουμπλικανών, από τον Αϊζενχάουερ και τον Ρέιγκαν μέχρι τον
νεώτερο Μπους – πώς η συντηρητική ιδεολογία έγινε καθοριστικό χαρακτηριστικό
της αμερικανικής ζωής.

Για την αμερικανική Δεξιά η άνοδος του συντηρητισμού εξισώνεται με το
τι σημαίνει να είσαι Αμερικανός, ένα πολύπλοκο μείγμα ατομισμού και ηθικισμού
που δεν υπάρχει σε άλλες χώρες. Όπως και ο Τζέιμς Μορόουν στο «HellFire
Nation», καλούν τον αναγνώστη να θυμηθεί την αμερικανική ιστορία ως μια
διαδοχή ηθικών σταυροφοριών: εναντίον των μαγισσών, των ξένων, των
κομμουνιστών και εσχάτως, εναντίον των ισλαμιστών. «Σε καμιά άλλη χώρα η Δεξιά
δεν προσδιορίζεται τόσο από τις αξίες και όχι από την κοινωνική τάξη. Ο
καλύτερος δείκτης πρόβλεψης για το αν ένας λευκός Αμερικανός ψηφίζει
Ρεπουμπλικανούς ή όχι δεν είναι το εισόδημά του, αλλά το πόσο συχνά πηγαίνει
στην εκκλησία», γράφουν.

Κατά την άποψη των συγγραφέων, η επικράτηση του συντηρητισμού μετά τον B’
Παγκόσμιο Πόλεμο είναι ολοκληρωτική και οφείλεται εν μέρει στην καλή οργάνωση
των συντηρητικών, αλλά και στα τεράστια κονδύλια που διαθέτουν οι δεξαμενές
σκέψης και τα ιδρύματά τους, όπως Ford, το Heritage και το American Enterprise
Institure για τη… στρατολόγηση νέων οπαδών.

Τα συμπτώματα…

* Το 41% των Αμερικανών αυτοχαρακτηρίζονται ως συντηρητικοί και το 19%
ως φιλελεύθεροι

* Τουλάχιστον ένας στους τρεις Αμερικανούς είναι υπέρ της θανατικής
ποινής

* Το 80% των Αμερικανών δηλώνουν πολύ περήφανοι για τη χώρα τους

* Έξι στους δέκα Αμερικανούς πιστεύουν ότι η αμερικανική κουλτούρα
είναι ανώτερη από άλλες (Στη Γαλλία η αναλογία είναι τρεις στους δέκα)

* Το 1980 οι μεγαλύτερες εκκλησίες στις ΗΠΑ ήταν Ευαγγελικές. Το κοινό
της ευαγγελικής τηλεόρασης και του ραδιοφώνου αυξήθηκε από 10 εκατομμύρια το
1970 σε 61 μία δεκαετία αργότερα

* Στις ΗΠΑ υπάρχουν σήμερα 200 χριστιανικοί τηλεοπτικοί σταθμοί και
1.500 ραδιοφωνικοί

… και οι συνθήκες

* Το 2002 ένα στα έξι αμερικανικά νοικοκυριά είχε εισόδημα χαμηλότερο
από το 1/3 του μέσου εισοδήματος. (Στη Βρετανία η αναλογία ήταν ένα στα
είκοσι).

* Οι ΗΠΑ είναι το μόνο αναπτυγμένο κράτος που δεν διαθέτει πλήρες
εθνικό σύστημα υγείας

* Είναι επίσης η μόνη δυτική δημοκρατία που δεν προσφέρει επίδομα
τέκνων σε όλες τις οικογένειες

* Οι ΗΠΑ είναι η μία από τις δύο χώρες του ΟΟΣΑ που δεν πληρώνει την
άδεια μητρότητας

H θρησκεία ως επιχείρηση

H θρησκεία έπαιξε ζωτικό ρόλο στη δημιουργία του αμερικανικού έθνους, αφού
οι πρώτες αποικίες κατοικήθηκαν από πουριτανούς που είδαν στη νέα χώρα την
ευκαιρία ν’ ασκούν τα θρησκευτικά τους δικαιώματα δίχως να υφίστανται
διωγμούς. Ο χωρισμός Εκκλησίας και Κράτους που κατοχυρώνει το αμερικανικό
Σύνταγμα όχι μόνο δεν αποθάρρυνε, αλλά έδωσε στη θρησκεία μεγαλύτερη δύναμη,
αφού εκκλησίες και ιδρύματα έπρεπε να στηριχτούν στις δικές τους δυνάμεις και
να λειτουργήσουν με πρότυπα επιχειρήσεων για να προσελκύσουν πιστούς. Οι
«επιχειρήσεις» αυτές ενθαρρύνουν την εθελοντική ατομική δραστηριότητα αντί της
κρατικής παρέμβασης και ενισχύουν τον πατριωτισμό, αφού «προωθούν την αντίληψη
ότι οι Αμερικανοί κατοικούν σ’ έναν τόπο που έχει ιδιαίτερη θέση στο σχέδιο
του Θεού, ακόμη μια έκφραση της αμερικανικής μοναδικότητας (exceptionalism)»,
όπως γράφουν οι Μικλδγουέιτ και Γούλντριτζ.

Οι συντηρητικοί οφείλουν πολλές από τις δυνάμεις τους στη συμμαχία με τη
θρησκευτική Δεξιά. Αν και έως τα μέσα του ’70 οι Ευαγγελιστές είχαν στενούς
δεσμούς με τους Δημοκρατικούς. Εξοργίστηκαν όμως με το αριστερό φλερτάρισμα
των τελευταίων και στράφηκαν στους Ρεπουμπλικανούς, λειτουργώντας όπως οι
μαύροι για τους Δημοκρατικούς: χτυπούν πόρτες και φέρνουν ψηφοφόρους και
μάλιστα από τον Νότο, ο οποίος παραδοσιακά ήταν δημοκρατικός.

John Micklethwait & Adrian Wooldridge, «The Right Nation. Conservative
Power in America», Penguin Press, Τιμή: 16,40 ευρώ.

James Morone, «Hellfire Nation: The Politics of Sin in American History», Yale
University Press, Τιμή: 35,1 ευρώ.

Michael Lind, «Made in Texas: George Bush and the Souther Takeover of American
politics», Basic Books, Τιμή: 11,2 ευρώ.

John Kenneth White, «The Values Divide: American Politics and Culture in
Transition», Seven Bridges Press, Τιμή: 17,3 ευρώ.