«Mας έμαθε να υπερασπίζουμε την αλήθεια»

«H Σούζαν Σόνταγκ θέσπισε έναν δεσμευτικό κανόνα για τους διανοουμένους, που τον πιστεύουν ακράδαντα οι θαυμαστές της, στους οποίους συγκαταλέγομαι κι εγώ», έλεγε χτες ο Σάλμαν Ρούσντι. «Ο κανόνας λέει πως μαζί με το λογοτεχνικό ταλέντο πηγαίνει και η υποχρέωση να παίρνεις θέση απέναντι στα μεγάλα προβλήματα και την αλήθεια» (εδώ, η Σόνταγκ στο Γιοχάνεσμπουργκ)

«Μεγάλη λογοτεχνική φυσιογνωμία, ατρόμητη και αυθεντικό άνθρωπο της σκέψης»
χαρακτήρισε ο Σάλμαν Ρούσντι τη Σούζαν Σόνταγκ που έφυγε προχτές από τη ζωή. Ο
Ρούσντι είπε ότι ήταν πάντοτε μαχητική και γενναία όταν επρόκειτο να
υπερασπίσει την αλήθεια, ενώ θεωρούσε χρέος της να θέτει το λογοτεχνικό της
ταλέντο στη διάθεση των μεγάλων θεμάτων της επικαιρότητας».

Ο Σάλμαν Ρούσντι είναι πρόεδρος της ΡΕΝ, οργάνωσης για την υπεράσπιση των
δικαιωμάτων των συγγραφέων και της ελεύθερης έκφρασης, στην οποία και η ίδια η
Σόνταγκ υπήρξε πρόεδρος στο διάστημα 1987-1989, μετά τον Νόρμαν Μέιλερ. Ο
Ρούσντι είχε και προσωπικούς λόγους να αισθάνεται κοντά στην εκλιπούσα, καθώς
η Σόνταγκ τον είχε υπερασπίσει δημόσια όταν το Ιράν εξέδωσε τον εναντίον του
φετφά, μετά την κυκλοφορία των «Σατανικών Στίχων» του. Ο Σάλμαν Ρούσντι τόνισε
επίσης τον ρόλο τής Σόνταγκ στη γνωριμία του αμερικανικού κοινού με σπουδαίους
συγγραφείς του εξωτερικού, όπως ο Γιουγκοσλάβος Ντανίλο Κις και ο Τούρκος
Ορχάν Παμούκ.

H Σούζαν Σόνταγκ είχε το κουράγιο να χαρακτηρίσει «μωρίες» τα όσα λέγονταν
περί «επίθεσης στον πολιτισμό» μετά την 11η Σεπτεμβρίου και να υποστηρίξει πως
η επίθεση στους δίδυμους πύργους δεν ήταν «άνανδρη επίθεση» αλλά «πράξη που
εκλαμβάνεται ως συνέπεια συγκεκριμένων αμερικανικών συμμαχιών και δράσεων».

Αυτό οδήγησε την εφημερίδα «Boston Globe» να γράψει ότι «είχε μεν υψηλό IQ,
ήταν όμως λιγότερο καλή στο να συμπονά και να έχει την κοινή λογική».

Πολλοί διανοούμενοι όμως την υποστήριξαν μέχρι τέλους. «Ήταν ευφυής και
χρησιμοποίησε την ευφυΐα της για να προωθήσει θέματα υπεράσπισης της
δημιουργίας και των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, όποιον και αν αυτά αφορούσαν»,
είπε ο εκδότης του περιοδικού «Nation», Βίκτορ Ναβάσκι. Και η συγγραφέας
Ελίζαμπεθ Χάρντγουικ, εκ των ιδρυτών του «New York Review of Books», είχε να
λέει για το «ευρύ, μοναδικό, εξαιρετικής ομορφιάς ταλέντο» της. Έγραψε μάλιστα
ότι «διέθετε και μία βαθιά και τρυφερή επιρροή στους άλλους, που ήταν ένας
είδος ανταμοιβής για το πάθος της».

Οι «Άθλιοι» και το φάσμα

H Σούζαν Σόνταγκ γεννήθηκε στη Νέα Υόρκη στις 16 Ιανουαρίου του 1933 αλλά
μεγάλωσε στην Αριζόνα. H μητέρα της ήταν αλκοολική ενώ τον πατέρα της τον
έχασε όταν ήταν η ίδια 5 ετών. Διάβαζε όμως από τα τρία της χρόνια. Το πρώτο
βιβλίο που την ενθουσίασε, στα έξι της, ήταν η ζωή της Μαρίας Κιουρί, ενώ τη
μύηση στη λογοτεχνία τη χρωστάει, όπως είχε πει, στους «Αθλίους» του Βίκτωρος
Ουγκώ που το διάβασε λίγο αργότερα. Έγραψε 17 βιβλία (τέσσερα μυθιστορήματα,
οκτώ δοκίμια, αλλά και θεατρικά έργα και διηγήματα) που μεταφράστηκαν σε 32
γλώσσες.

Το φάσμα του θανάτου το αντίκρυσε ήδη το 1976, στα 43 της χρόνια, όταν
έπαθε καρκίνο στο στήθος και στους λεμφαδένες. Της είπαν ότι είχε μόνο μία
πιθανότητα στις τέσσερις να ζήσει, και έζησε. Αυτή τη φορά η λευχαιμία τη
νίκησε…

INFO

Το πιο πρόσφατο βιβλίο της Σούζαν Σόνταγκ (στα ελληνικά) είναι το
«Παρατηρώντας τον πόνο των άλλων», Εκδόσεις Scripta, Τιμή: 13 ευρώ.