Ποιος είπε ότι τα CD είναι αιώνια…

Πολλά CD «πεθαίνουν» πριν την ώρα τους και καταλήγουν στα σκουπίδια, καθώς οι προδιαγραφές «αιώνιας ζωής» που υπόσχονται οι δισκογραφικές εταιρείες δεν ισχύουν…

Ο σχεδιαστής ιστοσελίδων Νταν Κόστερ διαπίστωσε πρόσφατα με έκπληξή του ότι το
15% της συλλογής των 2.000 CD του δεν… έπαιζαν πια. Κοιτάζοντάς τα σε δυνατό
φως, διαπίστωσε ότι σε όλη την επιφάνειά τους είχε σχηματιστεί ένας
«αστερισμός» από τρυπούλες, μέσα από τις οποίες περνούσε το φως. H συλλογή των
δίσκων του είχε μετατραπεί σε… σουβέρ.

Από ό,τι φαίνεται ο Νταν Κόστερ δεν είναι μόνος… Από την εποχή που οι δίσκοι
ακτίνας βγήκαν στην αγορά (1983) και άρχισαν σιγά σιγά να υποκαθιστούν τους
δίσκους βινυλίου, το κοινό αντελήφθη ότι είναι πιο ανθεκτικοί από το βινύλιο
και την κασέτα, κατ’ ουδένα τρόπο όμως μπορεί να θεωρηθούν αθάνατοι – όπως
τους είχαν πλασάρει. Κάθε CD είναι στρωμένο με ένα φύλλο αλουμίνιο, στο οποίο
εγγράφονται τα δεδομένα και το οποίο κλείνεται ανάμεσα σε πολυεστέρα και σε
ένα προστατευτικό βερνίκι (λάκα).

«Είναι ακόμη πραγματικά αδιευκρίνιστο πόσα χρόνια ζωής έχουν τα CD»,
λέει στα «NEA» ο Χρήστος Χατζηστάμου, ειδικός στο mastering και remastering.
«Υπάρχουν κάποια επανεγγράψιμα CD (CD-RW) που έχουν εγγύηση εκατό χρόνων, αλλά
είναι ειδικά, χρησιμοποιούνται κυρίως για ψηφιοποίηση αρχείων, και δεν είναι
εκείνα που χρησιμοποιούμε ευρέως. Αν κάποιο CD “κλοτσάει” σημαίνει ότι σε
κάποια φάση του ελέγχου ποιότητας (quality control) κάτι δεν έγινε καλά. Αλλά
και αυτό δεν σημαίνει ότι όλα τα CD είναι ελαττωματικά».

Το πρώτο δημοφιλές CD, το «Brothers In Arms» των Dire Straits, προειδοποιούσε
(με μία σημείωση στο ένθετο φυλλάδιο) ότι ο δίσκος ήταν ευαίσθητος στη ζέστη,
το κρύο, το φως, τη σκόνη, τα δακτυλικά αποτυπώματα και τις γρατσουνιές.
Επίσης, το να τοποθετούμε τα CD οριζοντίως μπορούσε να αποδειχθεί καταστροφικό
για τη «μακροημέρευσή» του. Αν συμμορφωνόμασταν προς τας υποδείξεις θα είχαμε
– έλεγαν τότε – CD για… μια ζωή. H υπόσχεση αμφισβητήθηκε από νωρίς.
Μάλιστα, μία εκ των δυναμικών αμφισβητιών ήταν η Τζέσικα Ρος, εκδότρια του
περιοδικού της Ένωσης Καταναλωτών «Computing Which?»: «Έχω πολλά CD που δεν
έπαιζαν μερικούς μήνες μετά την αγορά τους. Το να λένε ότι διαρκούν 100 χρόνια
είναι, απλώς, ψέμα».

Οι κατασκευαστές διατείνονται ότι είναι η κακή χρήση που κάνει τα CD
τρωτά σε αλλοιώσεις. «Πολλοί πιστεύουν ότι μια μικρή αμυχή στη “γυμνή» πλευρά
του CD (τη χωρίς ετικέτα) είναι αυτό που προκαλεί ζημιά, ενώ ισχύει ακριβώς το
αντίθετο. H πλευρά με την ετικέτα χρειάζεται προσοχή», λέει ο Ρόι Βάρλι,
διευθυντής της Spool Multimedia, εταιρείας εγγραφής CD.

H απάντηση αυτή, ωστόσο, δεν καλύπτει τους χιλιάδες χρήστες, που ξέρουν και
είναι προσεκτικοί. Πριν από έντεκα χρόνια, χιλιάδες CD αχρηστεύθηκαν και από
ασημί μετατράπηκαν σε μπρονζέ. Στην αρχή, οι υπεύθυνοι είπαν ότι το χάλκινο
χρώμα οφειλόταν στα χημικά του κουτιού στο οποίο έκλειναν τα CD. Αργότερα
είπαν ότι η αλλοίωση επήλθε στα CD που είχαν παραχθεί στα τέλη του ’80 στο
Blackburne και στο Lancashire, όπου είχε χρησιμοποιηθεί ασημένια επικάλυψη,
αντί για την καθιερωμένη χρυσή.

«Ακολουθήστε τις προδιαγραφές»

Οι μεγάλες δισκογραφικές εταιρείες (Warner, ΕΜΙ, BMG, Sony και Universal),
αρνούνται να συζητήσουν καν το ζήτημα της φθοράς ή ημερομηνίας λήξης των CD.
Το μόνο που κάνουν συστηματικά – η Philips και η Sony – είναι να υπενθυμίζουν
στους κατασκευαστές τις πρoδιαγραφές κατασκευής σε έναν οδηγός χρήσης
(manual), που είναι γνωστό ως «Κόκκινο Βιβλίο». «Αν ακολουθήσουν τις
προδιαγραφές, όταν φτιάχνεται το CD», λέει η υπεύθυνη επικοινωνίας της
Philips, Ζανέτ Χάρπερ, «το CD θα διαρκέσει μια ζωή». Όχι, βέβαια, ότι δεν θα
υπάρξουν εξαιρέσεις. «Άλλωστε, πιο φορμά είναι 100% σίγουρο;».