Aχ, η κουραμπιεδόσκονη!

Κάθε γιορτή τα ίδια, πρώτο θέμα στα δελτία ειδήσεων ότι οι λιχουδιές είναι ακριβές. Είναι στ’ αλήθεια;

Κουραμπιεδάκια σε βουναλάκια. Πασπαλισμένα με ζάχαρη άχνη. Ανάμνηση χιονιού σε
μια Αθήνα που σκάει από τη ζέστη. Εικόνα να ευφραίνεται το μάτι και να
συσπάται το στομάχι. Και δίπλα, άλλα βουναλάκια. Μελομακάρονα, δίπλες.

Εικόνες βγαλμένες από παιδικά παραμύθια. Και όμως όχι. Θέαμα πιο τρομοκρατικό
και από θρίλερ, ρεπορτάζ πιο ανησυχητικό και από εκείνα για την αύξηση της
εγκληματικότητας, είδηση πιο σημαντική και από αιφνίδια κήρυξη εκλογών ότι
αυτά τα βουναλάκια των ονείρων είναι απλησίαστα για τους κοινούς θνητούς. Ας
όψεται η ακρίβεια, ας όψεται η ανέχεια. Ή, μάλλον, ας όψεται η τηλεόραση του
τρόμου, η τηλεόραση που διογκώνει την αδυναμία και μέσω αυτής της μεθόδου
εκπαιδεύει το κοινό της ότι η υψίστη ηθική αξία είναι η δύναμη. H δύναμη να
καταναλώνεις. Αν λείψει αυτή; Τότε είσαι λειψός πολίτης.

H ακρίβεια παραμονές εορτών Χριστουγέννων ή Πάσχα είναι από τα
καθιερωμένα θέματα των δελτίων ειδήσεων. Θέματα που μετατρέπουν τις τροφές σε
σύμβολα ενός νεραϊδόκοσμου απ’ όπου οι άνθρωποι του μόχθου είναι εξόριστοι. Να
πνιγούν στην έλλειψη, στην απογοήτευση. Να επικεντρωθούν στα αντικείμενα, ως
εάν αυτά μόνα να είναι οι φορείς της ευτυχίας.

Υπάρχει ευτυχία χωρίς κουραμπιέδες τα Χριστούγεννα, χωρίς γαλοπούλα, χωρίς
αρνάκι το Πάσχα; Ιδού το απόλυτο λαϊκό θέαμα για να διαφημίσεις τις χάρες του
καταναλωτισμού. Γιατί αν έχει περιορίσει ο μισθωτός τούς αγοραστικούς του
ορίζοντες, κλείνει τα μάτια στα ακριβά προϊόντα (αυτοκίνητα, κοσμήματα κ.λπ.),
δεν μπορεί να μην ικανοποιήσει τις βασικές του ανάγκες, για τροφή και πολύ
περισσότερο για την ωραία παράδοση των πλούσιων γιορτινών τραπεζιών.

Έτσι, στην εποχή μας οι εικόνες της αφθονίας των τροφών και δη των
γιορτινών αποτελούν κάτι σαν το Ελντοράντο των μισθωτών, σαν την υπόσχεση για
τη Γη της Επαγγελίας που ποτέ δεν φθάνουν παρά τις υποσχέσεις.

Την έξαψη επιδιώκει ο ειδησεογραφικός φακός, την έξαψη του καταναλωτή που του
έχουν υποσχεθεί την ικανοποίηση των πιο βουλιμικών του ονείρων και υποτίθεται
του τη στερούν. Την έξαψη του προδομένου, του εξαπατημένου, του αλλοτινού
τιμώμενου «καλεσμένου» στην αγορά της αφθονίας και σημερινού εξόριστου.

Το εδώ και τώρα της τηλεοπτικής εικόνας υπηρετεί θαυμάσια την πεμπτουσία του
καταναλωτισμού.

Τόσα ευρώ οι κουραμπιέδες, που «εδώ και τώρα» επιθυμεί ο πεινασμένος. Και δεν
είναι τυχαίο ότι αναζητώνται οι ακριβότεροι δυνατόν κουραμπιέδες. Ουδείς
θυμάται ότι τα ωραία αυτά γλυκά είναι κατά παράδοση σπιτικά. Ότι η μυρωδιά
τους άλλαζε την ατμόσφαιρα των σπιτιών, τύλιγε την προσμονή για την ημέρα της
γιορτής που δεν ήταν μόνο ξεκοίλιασμα στην πολυφαγία, αλλά και συνάντηση,
διηγήσεις, μουσικές. Όχι, ο φακός επικεντρώνεται στο αντικείμενο για να το
μετατρέψει σε «σκοτεινό», τα λευκά βουναλάκια πιο μαύρα κι από την αφέγγαρη
νύχτα.

Στις μέρες μας βέβαια ουδείς μπορεί να αρνηθεί ότι υπάρχει οικονομική
δυσχέρεια, ότι οι μισθοί είναι χαμηλοί και οι συντάξεις χαμηλότερες, ότι η
ανεργία πνίγει τις ελπίδες για το μέλλον. Και αυτό το τελευταίο υποθηκεύεται
με ιλιγγιώδεις ρυθμούς σε πλαστικό χρήμα και δάνεια. Ένας φαύλος κύκλος που
παγιδεύει σε μια καθημερινή τραμπάλα μεταξύ των εννοιών «υπερπροσφορά –
ανέχεια».

Ελεύθερος, όποιος καταναλώνει ελεύθερα;

Και ο τηλεοπτικός φακός δεν έχει έλεος, υπηρετεί ένα και μόνο αίσθημα, αυτό
της στέρησης. Ειδάλλως πώς θα κολλήσουμε τα πεινασμένα ματάκια μας, σαν άλλα
«κοριτσάκια-με-τα-σπίρτα», στο γυαλί που ξεχειλίζει υποσχέσεις αδύνατων
ηδονών; Πώς θα παγιδευτούμε στο αίσθημα ότι «ελεύθερος» είναι αυτός που μπορεί
να καταναλώνει ελεύθερα;

Φούρνοι στις λαϊκές γειτονιές πωλούν φθηνότερα, στα ρεπορτάζ δρόμου περαστικοί
με ηρεμία δηλώνουν ότι δεν θα αγοράσουν θα ψήσουν. Μπα, ας λένε. Ένα είναι το
όνειρο. Ο ακριβός κουραμπιές.

Έτσι διά του τηλεοπτικού φακού μεταταλλάσσεται το δημοκρατικό αίσθημα σε
προσήλωση στα υπέρμετρα πλεονεκτήματα της ευημερίας, στην απόκτηση πανάκριβων
κουραμπιέδων, αίφνης, από πανάκριβο κατάστημα του αθηναϊκού κέντρου. Τι
δημοκρατία είναι αυτή αν μας στερεί τη χαρά της ακριβοπληρωμένης
κουραμπιεδόσκονης; Ούτε ένα ευρώ στο σούπερ μάρκετ το κόστος του κιλού της
ζάχαρης άχνης. Αλλά της προσδίδει νεραϊδένια υπόσταση ο φακός των ειδήσεων.
Έτσι, μάλιστα. Γίνεται σύμβολο δύναμης για να μπουκωθούν όσοι την πληρώσουν
σαν χρυσόσκονη.