Tρόμος για τον τρόμο

Θριλερικά βίντεο που έκαναν πιο εντυπωσιακή τη σκηνοθεσία, προσέφεραν θέαμα, αλλά εντέλει παγίδευσαν τη συζήτηση για την εγκληματικότητα στα φωτογενή και τρομοκρατικά της στοιχεία, είδαμε στην εκπομπή «Με τα μάτια της Έλλης»

H εικόνα σκοτεινή. Μια φιγούρα απειλητική, με κουκούλα, περπατάει στο σκοτάδι.
Ξεκλειδώνει μια πόρτα κρατώντας φακό. Μουσική που παγώνει το αίμα. Κραυγές.
Μια φωνή «off», με χροιά που υπογραμμίζει την απειλή, παγώνει ανακοινώνοντας
τα τρομοκρατικά στοιχεία: 18.174 κλοπές και διαρρήξεις, 3.000 κλοπές
αυτοκινήτων, 67 δολοφονίες, το 2003 καταγγέλθηκαν 160 βιασμοί, το 2004 άλλοι
69. Στους πίνακες του υπουργείου Δημόσιας Τάξης παρουσιάζεται μείωση της
εγκληματικότητας το πρώτο εξάμηνο του 2004. Είναι όμως έτσι;

Το εν λόγω βίντεο προλόγισε προχθές την εκπομπή «Με τα μάτια της Έλλης» (ANT1)
που ήταν αφιερωμένη στην εγκληματικότητα. H σκηνοθεσία του είχε ήδη
διαμορφώσει το κλίμα μέσα στο οποίο θα γινόταν η συζήτηση, τρομολαγνικό.
Περιέγραφε τον τρόμο, τον στοιχειοθέτησε με ρεπορτάζ, με δημοσκοπήσεις, με
περιγραφές θυμάτων και με βίντεο, σκηνοθετημένα σαν θρίλερ. Αλήθεια, το
πρόβλημα με την εγκληματικότητα είναι ότι δεν είμαστε αρκετά τρομαγμένοι και
πρέπει να τρομάξουμε περισσότερο;

Είναι προφανές ότι σε μια δημοσιογραφική εκπομπή θα υπάρχουν και τα επίσημα
στοιχεία και οι δημοσκοπήσεις που «θερμομετρούν» την αγωνία και την ανησυχία
των πολιτών, αλλά η εκπομπή περιορίστηκε σε αυτά και επέτεινε το κλίμα φόβου
με θριλερικά βίντεο που έκαναν πιο εντυπωσιακή τη σκηνοθεσία, προσέφεραν
θέαμα, αλλά εντέλει παγίδευσαν τη συζήτηση για το πρόβλημα στα φωτογενή και
τρομοκρατικά του στοιχεία.

Το πάνελ θηριώδες σε μέγεθος: οκτώ καλεσμένοι, δύο εξ αυτών κυρίες, θύματα
κλοπών, ο κ. Πέτρος Μαντούβαλος βουλευτής της N.Δ., ο κ. Κώστας Γείτονας του
ΠΑΣΟΚ, ο κ. Βασιλειάδης πρόεδρος της Επιτροπής Ληστευθέντων, ο κ. Κυριαζίδης
πρόεδρος της Ομοσπονδίας Αστυνομικών, ο κ. Μήτσης πρόεδρος του Συνδέσμου
Αλβανών Εργαζομένων και απέναντι σε όλους αυτούς καθισμένοι σε ξεχωριστό πάνελ
οι τρεις αστυνομικοί ρεπόρτερ του καναλιού Γεωργίου, Βαλλιάνου, Χαριτάτος.
Μαζί με την παρουσιάστρια και τον κ. Θωμά Γεράκη της Κάπα Research, ο οποίος
δίνει τα στοιχεία ερευνών που γίνονται ειδικά για την εκπομπή, ο αριθμός των
συνομιλητών έφτανε τους δεκατρείς. Μια κουβέντα ο καθένας και σε λίγο δεν
ακουγόταν κανείς.

Ωστόσο, όλα αυτά τα στοιχεία είχαν στόχο να εξυπηρετήσουν περισσότερο το θέαμα
παρά την ουσιαστική ενημέρωση. Το τελευταίο που λείπει από τους πολίτες είναι
τα νούμερα ή τα βίντεο με αναπαράσταση κλοπής ή βιασμού. Κάθε τόσο παρενέβαινε
η Έλλη Στάη για να τονίσει ότι δεν πρέπει να μας πιάνει υστερία και ότι στόχος
δεν είναι να τρομοκρατηθεί ο πολίτης. Πριν αποσώσει την κουβέντα της την
διέψευδε το βίντεο στο οποίο ακούγονταν φράσεις όπως «ο τρόμος πλανιέται πάνω
από την πόλη» ή «το τρίγωνο του τρόμου Ιλίσια, Παγκράτι, Ζωγράφου» – οι
περιοχές όπου εμφανίστηκε ο βιαστής με το κατσαβίδι.

Φαινόμενο των σύγχρονων μεγαλουπόλεων, της μεγάλης ανεργίας και της άναρχης
μετανάστευσης, η εγκληματικότητα και ιδίως αυτή που υφίστανται οι πολίτες σαν
βιασμό της καθημερινότητάς τους – κλοπές σπιτιών, ληστείες και (προσφάτως)
βιασμοί – φαίνεται να γοητεύει την τηλεόραση των εντυπώσεων. Και η εκπομπή δεν
ξέφυγε από αυτή την τακτική. Επέτεινε το ζοφερό κλίμα.

Στις περιγραφές θυμάτων προστέθηκε «εμπειρία από το ρεπορτάζ» των αστυνομικών
ρεπόρτερ: «Ο βιασμός δεν είναι μεμονωμένο ζήτημα» και «βρισκόμαστε μπροστά σε
κύμα βιασμών. Ο βιασμός έχει γίνει το νέο πεδίο δράσης των παρανόμων και από
κλοπές και διαρρήξεις κάποιος μπορεί να φτάσει στον βιασμό». «Χωρίς να
κινδυνολογούμε», έλεγε ο ρεπόρτερ κ. Χαριτάτος, «αλλά εγκλήματα, όπως ο
βιασμός, μπαίνουν στην καθημερινή ατζέντα». Να σου σφίγγεται η καρδιά. Να σου
παγώνει το αίμα. Ιδανική συνθήκη για την τηλεθέαση. Μόνο που τέτοιου είδους
προσεγγίσεις διαμορφώνουν μια κοινωνία φοβική, επικίνδυνη.

Επεισόδια σαπουνοπερικής εγκληματικότητας

Σε άλλο ρεπορτάζ παρουσιάζονταν πολίτες που αγοράζουν όπλα παρανόμως για να
αυτοπροστατευθούν. Στην απειλή της εγκληματικότητας προστίθεται η απειλή της
ανεξέλεγκτης βίας. Στο τέλος της εκπομπής με ένα μικρό λογύδριο η κ. Στάη,
έχοντας προφανώς απόλυτη αίσθηση ότι η εκπομπή δεν έκανε τίποτε άλλο από το να
παρουσιάσει το πρόβλημα όπως το γνωρίζουμε, όπως κάνουν και τα δελτία
ειδήσεων, απλώς ανεπτυγμένο με στοιχεία υπερπαραγωγής, πρόσθεσε (ως
δικαιολογία;), ότι «δεν κάναμε άλλο από το να θέσουμε το πρόβλημα, υπάρχουν
τρόποι αντιμετώπισης και ευαισθητοποίησης της κοινωνίας». Ναι, αλλά αυτά δεν
τα είδαμε. Το πρόβλημα που μοιάζει «άλυτο» μπορεί να κάνει ωραία τηλεόραση,
θεαματική, θριλερική, αλλά η εγκληματικότητα δεν είναι σαπουνόπερα.