TAKHΣ BΟYTEPHΣ Aτομική βόμβα στο θέατρο
Ενημερώσου πρώτα από ΤΑ ΝΕΑ
5 λεπτά  |
 |
|
«Έχω την εμμονή – κι αυτό φαινόταν περισσότερο στα ελληνικά έργα που ανέβασα |
«Κοπεγχάγη» του Μάικλ Φρέιν: ένα πολύ σπουδαίο έργο του σύγχρονου
δραματολογίου. Πρωτοανέβηκε πρόπερσι στην Ελλάδα ως συμπαραγωγή του «Θεάτρου
Εξαρχείων» και του Θεάτρου «Καρέζη» στο «Καρέζη», σε σκηνοθεσία Τάκη Βουτέρη
με τον ίδιο, τον Κώστα Καζάκο και την Αφροδίτη Γρηγοριάδου.
Δύο διάσημοι πυρηνικοί φυσικοί, που και οι δύο βραβεύτηκαν με Νόμπελ, ο Δανός
Νιλς Μπορ και ο μαθητής και πνευματικό του τέκνο Γερμανός Βέρνερ Χάιζενμπεργκ
συναντιούνται, με αφορμή ένα συνέδριο, το 1941, στην γερμανοκρατούμενη
Κοπεγχάγη, στο σπίτι του Μπορ, παρουσία της γυναίκας του Μαργκρέτε. Ο
Χάιζενμπεργκ δουλεύει προς την κατεύθυνση της ατομικής βόμβας για τους
Γερμανούς του Χίτλερ και ο Μπορ αργότερα θα δουλέψει προς την ίδια κατεύθυνση
αλλά για τους Συμμάχους: πρόσωπα υπαρκτά και μια συνάντηση προφανώς
καθοριστική για το μέλλον της ανθρωπότητας, η οποία όντως πραγματοποιήθηκε και
στην οποία κανείς ποτέ δεν έμαθε τι ελέχθη.
Ο διακεκριμένος Άγγλος θεατρικός συγγραφέας «ανακαλεί» στη σκηνή σήμερα τα
τρία πρόσωπα που είναι πια νεκρά και στήνει μια «αναψηλάφηση» της συνάντησης.
Δημιουργώντας τολμηρά, με καθαρά πολιτικούς στόχους και χωρίς να αποφύγει τους
διαλόγους σε επιστημονικά θέματα, ένα καταπληκτικό έργο με… «σασπένς» που
ενεργοποιεί και κρατάει τον θεατή «στην πρίζα» μιλώντας για ουσιαστικές και
καθοριστικές αλήθειες της ζωής.
Δεν είναι περίεργο ότι ο Τάκης Βουτέρης επαναφέρει το «Κοπεγχάγη» στη σκηνή –
του «Θεάτρου Εξαρχείων» πια – σε ανανεωμένη σκηνοθεσία και με ανανεωμένη
διανομή – ο ίδιος, ο Στέφανος Κυριακίδης και η Αννίτα Δεκαβάλλα.
«Πιστεύω πάρα πολύ σ’ αυτό το έργο. Το πίστεψα από την πρώτη στιγμή που μου το
πρότεινε και μου το διάβασε η Αννίτα. Αποφασίσαμε να το κάνουμε έχοντας υπόψη
από την αρχή για το ρόλο του Μπορ τον Κώστα Καζάκο. Του το πρότεινα, δέχτηκε
και κάναμε συμπαραγωγή γιατί εδώ η “Κυρία Κλάιν” πήγαινε πολύ καλά και θα το
συνεχίζαμε.
Το θέατρο άρχισε να γεμίζει από τον Φεβρουάριο όταν μαθεύτηκε η παράσταση. H
οποία, όμως, και δεν παίχτηκε μετά το Πάσχα, και δεν επαναλήφθηκε… Εγώ όμως
δεν ήθελα να το αφήσω έτσι το έργο. Χωρίς να το δει περισσότερος κόσμος και
χωρίς να το ευχαριστηθούμε κι εμείς. Και το είχα στο μυαλό μου στο δικό μας
χώρο περισσότερο. Δεν ένιωθα, οφείλω να ομολογήσω, τόσο άνετα στον ξένο χώρο
παρά τη ζεστασιά που εξέπεμπε ο Κώστας Καζάκος».
Πώς «είδατε» το έργο;
«Ο Άρθουρ Μίλερ, όταν τον συνάντησα, μου είχε πει: “Δεν είναι δυνατόν να φύγει
από μέσα σας, εσάς των Ελλήνων, το αίσθημα του τραγικού· είναι στο DNA σας”.
Ίσως λοιπόν και ασυνείδητα σε όλα τα ανεβάσματα των σύγχρονων έργων που κάνω
να ενυπάρχει το σπέρμα της τραγωδίας. Επιπλέον, η “ζωντανή” παρουσία της
μουσικής με την βιολοντσελίστα που συμμετέχει ενεργά στην παράστασή μας παίζει
ουσιαστικό ρόλο.
Είδα το έργο μέσω του Χάιζενμπεργκ ως “σκηνοθέτη”. Που παίρνει δηλαδή το όλο
πράγμα στα χέρια του. Αυτή η “αναπαράσταση” είναι σαν ένα δρώμενο που
επαναλαμβάνεται. H μουσικός πρώτα καλεί τους τρεις ήρωες, που είναι πια
νεκροί, για να αναπαραστήσουν εκείνη τη συνάντηση σ’ ένα χώρο που είναι
θεατρικός. Δεν πρέπει να ξεχνάνε ποτέ ώς το τέλος ότι είναι χώρος θεατρικός.
Δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι κάτω υπάρχει κοινό, που είναι ένα ακόμα πρόσωπο του
έργου».
Στη συνείδησή μας είμαστε ταυτισμένοι – και σε σχέση με τον Δεύτερο
Παγκόσμιο Πόλεμο – με το «δίκαιο» των νικητών: οι καλοί Σύμμαχοι, ο κακός
Άξονας. Για σας, που «ψάχνετε» για δεύτερη φορά το κείμενο, πώς ο Μάικλ Φρέιν
καταφέρνει να βρει τις ισορροπίες ώστε ο θεατής να μην ταυτιστεί αμέσως – και
μέχρι το τέλος – με την μία άποψη;
«Διότι ανά πάσα στιγμή ανατρέπει πράγματα που την προηγούμενη στιγμή έχουν
“αποδειχθεί”. Εγώ πιστεύω ότι τελικά όμως παίρνει το μέρος του Χάιζενμπεργκ.
Του το είπα και μου είπε ότι γι’ αυτό τον κατηγόρησαν και οι Εβραίοι της
Αμερικής. Είχε μεγάλη αντίδραση όταν το έργο ανέβηκε στην Αμερική…».
Μου λέει ότι ο Μάικλ Φρέιν αγαπάει την Ελλάδα, έρχεται τακτικά, ότι έχει
περπατήσει αρκετές περιοχές της γιατί είναι πεζοπόρος και ότι κατά πάσα
πιθανότητα θα έρθει τον Δεκέμβριο για να δει την παράσταση.
«Ο τρόμος έρχεται με τα χρόνια»
Κλείνετε σαράντα χρόνια στο θέατρο. Νιώθετε ικανοποίηση μ’ αυτά που
καταφέρατε να κάνετε;
«Κανείς δεν μπορεί να είναι απόλυτα ικανοποιημένος. Ίσως θα μπορούσα να είχα
κάνει και καλύτερα πράγματα, ίσως να μην είχα και τις ικανότητες να κάνω
καλύτερα… Όταν είσαι νεώτερος, ακούς τους διάφορους που σου λένε “τι καλά
και τι ωραία” και νιώθεις ότι έχεις πιάσει τον πάπα απ’ τα αρχίδια… Όταν
περνούν τα χρόνια, ανακαλύπτεις έναν τρόμο: “αλήθεια, τι έχω κάνει ώς τώρα;”.
Γιατί σου είναι άγνωστο. Δεν ξέρω πως έχω “περπατήσει”. Το ότι ασχολήθηκα με
τη δημιουργία και τη συντήρηση ενός θεάτρου και την παραγωγή ίσως ήταν μία
τροχοπέδη… Σίγουρα πάντως έχω μερικές στιγμές πολύ καλές να θυμάμαι».
INFO
Στο «Θέατρο Εξαρχείων» (Θεμιστοκλέους 69, τηλ. 210-3300.879) στο τέλος
Νοεμβρίου. H παράσταση θα είναι αφιερωμένη στη μνήμη της Ελένης Χατζηαργύρη.
Google news
