Δρόμοι

Μια κακή…

… τουριστική εμπειρία. Στον πύργο του Άιφελ νιώθεις έξαψη μέσα στον
ανελκυστήρα και μπροστά στη μαγευτική θέα. Στην περίπτωση της Τζοκόντα βλέπεις
μόνο έναν σκοτεινό πίνακα τριγυρισμένο από εκατοντάδες τουρίστες που
σπρώχνονται μπροστά του (τουλάχιστον αυτό είδε η Αμέλια Τζέντλμαν, που
επισκέφθηκε το Λούβρο για λογαριασμό της εφημερίδας «Γκάρντιαν»). Πώς να
απολαύσει λοιπόν κανείς τον πίνακα με τέτοιες συνθήκες; Μερικά δευτερόλεπτα,
μερικές φωτογραφίες και η ουρά προχωράει με μια ταχύτητα καταπληκτική.

H Τζοκόντα…

… πάντως παραμένει ο πιο διάσημος ζωγραφικός πίνακας στον κόσμο. Αυτή τη
χρονιά στα πλήθη που συρρέουν για να τη δουν έχουν προστεθεί εκατομμύρια
Κινέζοι τουρίστες που φθάνουν στην Ευρώπη. Μια μέρα στην αίθουσα όπου
εκτίθεται ο πίνακας φθάνει για να αποκαλύψει πολλά για την παγκόσμια
τουριστική βιομηχανία. Δείχνει ποιες χώρες τα πάνε τόσο καλά στα οικονομικά
τους, ώστε να έχει τη δυνατότητα η μεσαία τάξη τους να επισκεφθεί τη Γαλλία.
Όμως δεν μας διαφωτίζει όσον αφορά στο γιατί τόσος πολύς κόσμος πηγαίνει και
βλέπει τον πίνακα. «Οι άνθρωποι δεν τον κοιτάζουν πια προσεκτικά», λέει στην
εφημερίδα «Γκάρντιαν» ο Ντάριαν Λίντερ, συγγραφέας του βιβλίου «H κλοπή της
Μόνα Λίζα: Τι δεν μας αφήνει να δούμε η τέχνη». «Δεν είναι πια ένας πίνακας,
αλλά το σύμβολο ενός πίνακα». Οι μισοί από το πλήθος που τον κοιτάζουν, έχουν
το πρόσωπό τους κολλημένο σε μια φωτογραφική μηχανή. Οι υπόλοιποι
ανασηκώνονται στις μύτες των παπουτσιών τους και προσπαθούν να τον
φωτογραφίσουν σαν παπαράτσι, κρατώντας τη φωτογραφική μηχανή τους με τα χέρια
τεντωμένα πάνω από το κεφάλι τους.

Δεν μπορεί…

… να μη νιώσει κανείς λύπη για τον Σαλβατόρ Ρόσα, λέει η Αμέλια Τζέντλμαν,
που οι πίνακές του είναι κρεμασμένοι δεξιά και αριστερά από την Τζοκόντα.
Κανείς δεν μπαίνει στον κόπο να ρίξει ούτε μια ματιά στην πελώρια «Ηρωική
μάχη» του 1652. Σίγουρα αυτός ο πίνακας θα μάζευε κάποτε περισσότερο κόσμο,
αλλά μια σειρά από συμπτωματικά γεγονότα χάρισαν τον περασμένο αιώνα μεγάλη
φήμη στην Τζοκόντα. Πριν από την επανάσταση του 1789, ελάχιστοι μπορούσαν να
δουν τον πίνακα. Όμως, μετά την ανέγερση του Λούβρου, οι ρομαντικοί ποιητές
του δέκατου ένατου αιώνα είδαν στην Τζοκόντα την ιδανική «μοιραία γυναίκα». Το
μυστήριο της ταυτότητάς της μεγάλωσε ακόμη περισσότερο τη φήμη του πίνακα.

H καλύτερη ώρα…

… για την Τζοκόντα είναι τη νύχτα, όταν πια οι τουρίστες έχουν αραιώσει.
Εύκολα ξεχνιέται κανείς μπροστά στην Τζοκόντα. Έτσι ξεχάστηκε και η Αμέλια
Τζέντλμαν. Ένας καθαριστής, ο Μοχάμεντ Ελαμπντί, πήγε κοντά της για να της
θυμίσει πως σε λίγο θα έκλειναν οι πόρτες. Τριάντα χρόνια στη Γαλλία, είδε τον
πίνακα μόλις πριν από τρεις μέρες, όταν έπιασε δουλειά στο Λούβρο. «Δεν
καταλαβαίνω γιατί γίνεται τόσος ντόρος», της είπε. «Αν και καθώς νιώθω τα
μάτια της να με παρακολουθούν σε όλη την αίθουσα, με κυριεύει ταραχή».