Aποκάλυψη Pέμπραντ

«Ο ζυγιστής χρυσού», 1639 Οξυγραφία και χάραξη με βελόνα

Μοιάζουν περισσότερο με ελεύθερα σχέδια παρά με πειθαρχημένα χαρακτικά τα 91
έργα του Ρέμπραντ Βαν Ριν (1606 – 1669) που ήρθαν στην Αθήνα από το σπίτι του
και σήμερα μουσείο του Ρέμπραντ στο Άμστερνταμ και θα φιλοξενηθούν στο
κεντρικό κτίριο του Μουσείου Μπενάκη για σχεδόν δύο μήνες. Ο Ρέμπραντ
θεωρείται ένας από τους μεγαλύτερους χαράκτες όλων των εποχών γιατί αφαίρεσε
από τη χαρακτική το βάρος, τη δυσκολία, την αυστηρότητα της γραμμής και την
προσφέρει στο βλέμμα ανάλαφρη και παιχνιδιάρα σαν μολυβιά.

Το όνομα του Ρέμπραντ μαγνητίζει, καθώς στο έργο του πνέει μια ασυγκράτητη
δραματική ένταση που αποκλίνει από τους κλασικούς κανόνες της εποχής του. Κάθε
γραμμή αποκαλύπτει μια φυσική επαφή με τη ζωγραφική που εκφράζει αντί να
περιγράφει τις ψυχικές αντιδράσεις του ανθρώπου. Για την ακρίβεια, τις γεννά
αδιαφορώντας για τις συνέπειες. Αυτό το στοιχείο, το αντισυμβατικό, που τον
κάνει σήμερα περιζήτητο και σημείο αναφοράς για τους σύγχρονους καλλιτέχνες,
ήταν η ευλογία και η κατάρα στην 60χρονη τρικυμισμένη ζωή του, που πέρασε
διαδοχικά από τη φτώχεια στη δόξα του Μαθήματος Ανατομίας, της Νυχτερινής
Φρουράς και της Δανάης.

«Οικογένεια ζητιάνων στο κατώφλι σπιτιού», 1648. Οξυγραφία, χάραξη με βελόνα και καλέμι

H ιδιότυπη χαρακτική – οξυγραφία που ανέπτυξε ο Ρέμπραντ, που σκέπαζε τη
μεταλλική πλάκα με κερί και πίσσα και σχεδίαζε με λεπτό βελόνι σαν μύτη
μολυβιού απευθείας χωρίς προσχέδιο τα θέματά του, ήταν πολύ δημοφιλής και
αποτελούσε ένα μέσο βιοπορισμού από την πώληση των αντιτύπων, αντιγράφηκε δε
μετά τον θάνατό του κατά κόρον. Μετά τον σχεδιασμό, η πλάκα βαπτιζόταν σε οξύ
που έτρωγε το μέταλλο στα σημεία της χάραξης, ενώ ο ίδιος με το βελόνι
ποντάριζε ορισμένες γραμμές πάνω στην πλάκα και άφηνε τα ρινίσματα, με
αποτέλεσμα οι χαραγμένες γραμμές να μοιάζουν χνουδωτές και φυσικές.

Στην έκθεση του Μουσείου Μπενάκη θα δούμε επτά πορτρέτα του ίδιου του
Ρέμπραντ, του γέρου πατέρα του, της γυναίκας του, του γιου του Τίτου, σε
διάφορες ηλικίες, εκφράσεις, αμφιέσεις και στάσεις, όπως και πορτρέτα που
απεικονίζουν ανθρώπους σε διάφορες καταστάσεις: βλοσυρούς, απορημένους,
ξαφνιασμένους, με ανοιχτό το στόμα. Τα πορτρέτα είναι δηλωτικά του
επαγγέλματος του εικονιζομένου: γιατροί, χρυσοχόοι κ.ά. Επίσης μια εξαιρετική
σειρά ανθρώπινων χαρακτήρων του δρόμου, όπως επαίτες και τραυματίες,
Τσιγγάνοι, Ανατολίτες, φτωχοί και ορφανά. Μια άλλη κατηγορία είναι τα περίφημα
γυμνά – ανδρικά και γυναικεία – που αποδίδουν το ανθρώπινο σώμα, την ηλικία,
τη σάρκα χωρίς ωραιοποίηση και αποτέλεσαν αφορμή για την καλλιτεχνική του
δυσφήμηση. Πολυάριθμα είναι και τα θρησκευτικά θέματα με σκηνές από την Παλαιά
και την Καινή Διαθήκη με μεγαλοφυή χειρισμό της σύνθεσης, των στάσεων, του
φωτός, που άλλοτε σκιάζει και άλλοτε λούζει τα έργα, όπως και τα τοπία. Σκηνές
κυνηγιού και μάχης, αλληγορικές παραστάσεις και εικονογραφήσεις βιβλίων
συμπληρώνουν τα θέματα των χαρακτικών. Ας σημειωθεί ότι στην έκθεση, που
περιοδεύει σε όλο τον κόσμο ενόσω το Μουσείο Ρέμπραντ αναπαλαιώνεται και
παίρνει τη μορφή που είχε όταν ζούσε εκεί ο ζωγράφος, περιλαμβάνονται και
τρεις χάλκινες πλάκες των χαρακτικών του.

INFO

Εγκαίνια την Τρίτη 19 Οκτωβρίου. Διάρκεια έως τις 12 Δεκεμβρίου. Μουσείο
Μπενάκη, Κουμπάρη 1. Επιμέλεια παρουσίασης: Μαρία Διαμαντή.