Για μια θεατρική παράσταση…

Ήρθε σαν λαθρεπιβάτης μόνο για να δει αρχαίο θέατρο ο Μικέλ Χαλέμι, εκπρόσωπος μιας Αλβανίας που σπάνια μας αποκαλύπτεται

«Θέλω μόνο να θυμάμαι ότι ήρθα στην Ελλάδα και είδα αρχαίο θέατρο, τίποτε
άλλο. Ούτε ότι με έπιασαν ούτε ότι με έδειραν – τα ‘χω ξεχάσει αυτά», είπε ο
Μικέλ Χαλέμι στη Σοφία Παπαϊωάννου. Ήταν ένα από τα πρόσωπα του ρεπορτάζ των
«Φακέλων» (Mega) με θέμα την αλβανική προπαγάνδα περί «μεγάλης Αλβανίας».

Ναι, είναι γεγονός ότι στην Τετάρτη Δημοτικού τα πιτσιρίκια της Αλβανίας
γνωρίζουν την Ελλάδα από το βιβλίο Ιστορίας, που λέει ότι οι Έλληνες ήταν
δολοφόνοι των Αλβανών Τσάμηδων. Και ναι, στο Γυμνάσιο διδάσκονται στη
Γεωγραφία ότι πόλεις όπως τα Γιάννινα και η Πρέβεζα ανήκουν στην Αλβανία και
ότι σύνορα με την Ελλάδα είναι ο ποταμός της Άρτας. Βιβλία και ταινίες
διαμορφώνουν μια εθνική συνείδηση βασισμένη στην έχθρα. Όλα παρουσιάζονται στο
ρεπορτάζ.

Είναι γεγονός ότι υπάρχουν οργανωμένοι σε σύλλογο Τσάμηδες, που διεκδικούν
περιουσίες τις οποίες άφησαν σε ελληνικό έδαφος και τις διεκδικήσεις τους
κάνει σημαία τής προεκλογικής του εκστρατείας ο Μπερίσα, για να διεκδικήσει
ψήφο στις εκλογές της χώρας την άνοιξη.

Αυτά είναι πολιτική. Μια πολιτική σκληρή, που συντηρεί τα εχθρικά στερεότυπα.
Το πιο παλιό ήταν εκείνο τού μίσους για τους Έλληνες επειδή ήταν σύμμαχοι με
τους εχθρούς, τους Σέρβους, εξηγεί ο πολιτικός αναλυτής Ρεμζί Λάνι. Το νέο
στερεότυπο είναι καπιταλιστικό: οι Έλληνες είναι τα αφεντικά και χρειάζεσαι
χρόνο για να αγαπήσεις τα αφεντικά σου.

Ωστόσο, χορηγός της Εθνικής ποδοσφαίρου της Αλβανίας είναι η εταιρεία κινητής
τηλεφωνίας AMC, θυγατρική της ελληνικής CosmOTE. Ο πρόεδρος της εν λόγω
εταιρείας, αν και Έλληνας, είχε δηλώσει πως υποστηρίζει την Εθνική Αλβανίας.
Διόλου παράδοξο. Την χορηγεί για να νικά. Αυτή είναι η αγορά.

Δίπλα στην πολιτική και την αγορά – ή μήπως απέναντι; – υπάρχει ωστόσο η
τέχνη, ειρηνική. H τέχνη του αρχαίου θεάτρου, που θαυμάζει τόσο ο σκηνοθέτης
Μικέλ Χαλέμι, ώστε να έρθει παράνομα στην Ελλάδα δύο φορές για να δει
παραστάσεις. Την πρώτη φορά τον έπιασε ο στρατός, τον έδειραν. Όταν τους είπε
γιατί ήρθε γέλασαν, δεν τον πίστεψαν. Τον έστειλαν πίσω. Ξανάρθε. Με σκάφος
μέχρι την Κέρκυρα και μετά κάνοντας τζόγκινγκ στην Εθνική Οδό για να τον
περάσουν για τουρίστα. Μόνο για να δει αρχαίο θέατρο. Και είδε. Γύρισε στην
πατρίδα του, μετέφρασε την «Αντιγόνη» στα αλβανικά και την ανέβασε.

Το συγκινητικό πάθος του για την τέχνη που λάτρεψε τα ανθρώπινα, την τέχνη που
έχει υπερβεί σύνορα και έθνη, την αρχαία τραγωδία, συμπληρώνει ιδανικά το
ρεπορτάζ τής Σοφίας Παπαϊωάννου. Ένα ρεπορτάζ που απέφυγε να σταθεί στα όσα
ορίζουν την έχθρα. Προτίμησε με δημοσιογραφική ψυχραιμία – όλο και πιο σπάνια
– να παρουσιάσει το μωσαϊκό των αντιθέσεων μιας χώρας που αγωνίζεται να σταθεί
στα πόδια της, ανάμεσα στις αγκυλώσεις του παρελθόντος που καλλιέργησαν οι
παλαιοί πολιτικοί και στο σαρωτικό καινούργιο, τα ανοιχτά σύνορα και τις
ευκαιρίες της συνάντησης με πολιτισμούς που προσφέρουν.

Σκληρά «παραμύθια», θλιβερές κωμωδίες

Δύο ακόμη ρεπορτάζ συμπλήρωσαν τους «Φακέλους». Το πρώτο, με την υπογραφή
του Τάσου Τέλλογλου, αναφερόταν στον Χρήστο Τζέκο. H ιστορία ξεδιπλώθηκε με
μαρτυρίες παραγόντων του στίβου, προπονητών, ελεγκτών ντόπινγκ, με περιστατικά
όπου Έλληνες αθλητές κρύβονταν για να μην υποστούν ελέγχους, αποκάλυψε τον
μέντορα του Τζέκου, προπονητή Ιβάν Αμπατζίεφ, που πρότεινε ένα ειδικό
«σύστημα» παραγωγής πρωταθλητών, πλην όμως, η ομάδα του βρέθηκε ντοπαρισμένη
και οι Βούλγαροι τον απέσυραν. Όλα μαζί ένα σκληρό παραμύθι. Ήταν μια φορά κι
έναν καιρό μια μικρή χώρα που ήθελε πρωταθλητές. Και ακόμη θέλει. Τέλος, την
υπόθεση του πανάκριβου συστήματος ασφαλείας που αγοράσαμε για τους Ολυμπιακούς
– πλην όμως ούτε λειτούργησε ούτε πρόκειται να λειτουργήσει, όπως έχουν
αποκαλύψει και τα «NEA» σε παλαιότερα δημοσιεύματα – παρουσίασε ο Αλέξης
Παπαχελάς. Μιντιακός πόλεμος κατά της χώρας, άσκηση πιέσεων με συμμετοχή και
του Αμερικανού πρέσβη, ύποπτα δημοσιεύματα, ντίλερ, λογισμικά που δεν
λειτούργησαν, τεστ που δεν έγιναν, συστήματα που δεν εγκαταστάθηκαν. H υπόθεση
θα έμοιαζε με κωμωδία, αν δεν ήταν τόσο ακριβή. Στα καλά της εκπομπής οι
άφθονες πληροφορίες, ταξινομημένες σαν αφήγημα δράσης και οι μαρτυρίες σε
αντιπαράθεση, χάρη σε ένα μοντάζ που υπηρέτησε τη δημοσιογραφική τεχνική.