Παιδεία δίχως στέγη και δασκάλους

«Ήταν η δεύτερη επιλογή μου. Έβαλα πρώτη τη Νομική για να κάνω το χατίρι των γονιών μου αλλά εμένα μ’ ενδιέφερε η θεατρολογία και ο κινηματογράφος. Μόνο που προβληματίζομαι που θα πρέπει να τρέχουμε σε τέσσερα σημεία της πόλης για τα μαθήματα», λέει η Δέσποινα Καβύρη από τη Θεσσαλονίκη

«Σινεμά ο Παράδεισος». Ο πρώτος πανεπιστημιακού επιπέδου στην Ελλάδα, στη
Θεσσαλονίκη του 2004. Σύνολο φοιτητών 63. Σύνολο καθηγητών – προς το παρόν –
πέντε! Αναμένονται και αναζητούνται άλλοι έξι. Σύνολο αιθουσών: τέσσερις σε
τέσσερα διαφορετικά σημεία της πόλης.

Το Τμήμα ιδρύθηκε – επίσημα – στις 22 του περασμένου Ιουλίου. Στις 72 ημέρες
που μεσολάβησαν ώς την προχθεσινή πρώτη ημέρα των μαθημάτων των νεοεισαχθέντων
φοιτητών το ΑΠΘ κλήθηκε να παραλάβει το χώρο (καπναποθήκη έκτασης 10.000 τ.μ.
στη Σταυρούπολη), να απομακρύνει τους τόνους καπνών με τους οποίους ήταν
γεμάτος (μέρος τους παραμένει ακόμα εκεί), να τον ανακαινίσει και να τον
εξοπλίσει, να εξασφαλίσει τους υπόλοιπους χώρους (Μουσείο Κινηματογράφου στο
Λιμάνι, αίθουσα «Παύλος Ζάννας» στο «Ολύμπιον», αίθουσες H/Y στη βιβλιοθήκη
του ΑΠΘ, όλοι διασπαρμένοι σε ακτίνα πέντε και πλέον χιλιομέτρων), να
σχεδιάσει πρόγραμμα σπουδών, να βρει καθηγητές, να αναζητήσει συγγράμματα,
να…

«Ήταν η τρίτη επιλογή μου. Το είδα την τελευταία στιγμή στις ανακοινώσεις του σχολείου μου. M’ αρέσει αρκετά ο κινηματογράφος, όχι τα ευρωπαϊκά φιλμς, τα αμερικανικά περισσότερο. Δεν ξέρω ακόμη ποια κατεύθυνση θα ακολουθήσω. Ίσως σκηνοθέτης…», λέει ο Βασίλης Κύρου από το Βόλο

«Τα προβλήματα είναι πολλά, ήμασταν απροετοίμαστοι, όλα έγιναν πολύ γρήγορα,
αλλά μην ξεχνάμε πως πρόκειται για το πρώτο Τμήμα στην Ελλάδα. Προς το παρόν
θα διδάξουν καθηγητές άλλων Τμημάτων σε μαθήματα που ήδη υπάρχουν στην
ακαδημαϊκή κοινότητα. Ευελπιστούμε στον εντοπισμό των πλέον εξειδικευμένων για
τα υπόλοιπα μαθήματα. Ας μην είμαστε αρνητικοί. H ίδρυση και η λειτουργία του
Τμήματος Κινηματογράφου έπρεπε να γίνει για την παροχή γνώσεων πανεπιστημιακού
επιπέδου στους νέους ανθρώπους του σινεμά», λέει η αντιπρύτανης ακαδημαϊκών
υποθέσεων του ΑΠΘ, καθηγήτρια αγγλικής γλώσσας και λογοτεχνίας και πρόεδρος
του νεοσύστατου Τμήματος κ. Αικατερίνη Καμπίτογλου.

Πενταετής φοίτηση

Απόφοιτη του Αρσακείου της Θεσσαλονίκης, με πρώτη επιλογή το Μαθηματικό και δεύτερη τον κινηματογράφο, η Εύα Καντούρου δείχνει ενθουσιασμένη. Δεν την προβληματίζει η απόσταση μεταξύ των αιθουσών. Της αρέσει που θα σπουδάσει, μάλλον θα γίνει σκηνοθέτις

H φοίτηση θα είναι πενταετής. Μετά το τρίτο έτος οι φοιτητές θα κληθούν να
επιλέξουν από οκτώ κατευθύνσεις: σκηνοθεσία, σενάριο, παραγωγή, ιστορία
κινηματογράφου, μοντάζ, διεύθυνση φωτογραφίας, ηχοληψία, ενδυματολογία.

H λειτουργία του νεοσύστατου Τμήματος ενισχύεται οικονομικά από το σχετικό
ευρωπαϊκό πρόγραμμα με 300.000 ευρώ ανά εξάμηνο σπουδών (το ποσό είναι υπό
έγκριση).

Οι διδάσκοντες

H Εύα Ανεζάκη από την Αθήνα επέλεξε πρώτη την Αρχιτεκτονική και δεύτερη τον Κινηματογράφο. Στην επιλογή της έπαιξε ρόλο και η εμπλοκή της παλιότερα στο πρόγραμμα «Πάμε σινεμά». H ταινία του σχολείου της μάλιστα είχε βραβευθεί. «Θέλω πολύ να γίνω σκηνοθέτις, αλλά… θα δούμε»

Προκειμένου να διδάξει κάποιος σε πανεπιστημιακή σχολή απαιτείται να διαθέτει
πτυχίο πανεπιστημίου και διδακτορικό. Πόσοι από τους επαΐοντες του
κινηματογράφου στην Ελλάδα (σκηνοθέτες, σεναριογράφοι, φωτογράφοι κ.ά.)
διαθέτουν πανεπιστημιακό πτυχίο; Ποσοστό σχεδόν μηδενικό καθώς η «κυψέλη» του
ελληνικού σινεμά – η ιστορική σχολή «Σταυράκου» που τροφοδότησε τη νεώτερη
ελληνική κινηματογραφική παραγωγή – δεν ήταν πανεπιστημιακού επιπέδου. Ουδείς
εξάλλου εκ των ιθυνόντων δεν μπορεί να δώσει σαφή απάντηση αν το τυχόν πτυχίο
του μαθηματικού, του νομικού ή του αγγλικού λ.χ. Τμήματος εξασφαλίζουν
προσόντα διδάσκοντος κινηματογράφο…

«Τα προβλήματα είναι πολλά, αλλά ας μην είμαστε αρνητικοί», λέει η πρόεδρος του τμήματος κ. Αικατερίνη Καμπίτογλου

Προς το παρόν αποσπάσθηκαν πέντε μέλη ΔΕΠ από τα Τμήματα Πληροφορικής,
Φιλοσοφίας και Εικαστικών Τεχνών ενώ εκκρεμεί η επιλογή έξι ακόμη διδασκόντων.
Οι θέσεις έχουν προκηρυχθεί. Απομένει η επιλογή τους και η αναζήτηση
κάποιας… «ρωγμής» στο σχετικό νόμο ώστε να κληθούν με βάση την εμπειρία – κι
όχι το τυχόν άσχετο πτυχίο – να διδάξουν ως επισκέπτες καθηγητές άνθρωποι με
πείρα, γνώση και κυρίως έργο στον κινηματογράφο.

H ταυτότητα του Τμήματος Κινηματογράφου

Οι υποψήφιοι που συμπεριέλαβαν το Τμήμα Κινηματογράφου στις επιλογές τους ήταν
συνολικά 74.963. Τελικά εισήχθησαν μόλις 65 – δηλαδή λιγότερο από… ένας
στους 1.000! Αγαπούσαν τελικά τόσοι πολλοί 18χρονοι τον κινηματογράφο ή απλώς
οι αριθμοί είναι ένα δείγμα του τρόπου επιλογής των κλάδου σπουδών και της
νοοτροπίας που εμφυσήθηκε στους υποψηφίους (να περάσουμε κι όπου να ‘ναι). Οι
βαθμοί εισαγωγής πάντως κυμάνθηκαν από 19,3 (ο πρώτος) έως 12,57 (ο
τελευταίος).

Τα κορίτσια υπερτερούν – και εδώ – των αγοριών (54% έναντι 46%). Από τους
65 οι 24 είναι Θεσσαλονικείς. Εννέα από την Αθήνα, τέσσερις από την Κύπρο,
ένας από την Αλβανία κι ένας από την Τασμανία. Βορειοελλαδικές είναι επίσης
στην πλειονότητά τους οι ελληνικές επαρχιακές πόλεις που «τροφοδότησαν» το
νεοσύστατο Τμήμα.

«Δεν χρειαζόμαστε θεωρητικούς, αλλά κινηματογραφιστές»

«Καλές Σχολές είναι αυτές που μαθαίνουν στους φοιτητές την τσαγκαρική τής κάθε ειδικότητας», λέει ο σκηνοθέτης Νίκος Παναγιωτόπουλος

H αρχή μπορεί να έγινε, αλλά το ζητούμενο ήταν και είναι, πάντα, να βγαίνουν
καταρτισμένοι κινηματογραφιστές από το Πανεπιστήμιο κι όχι θεωρητικοί του
κινηματογράφου. Ο χώρος είχε έλλειψη από επαγγελματίες κινηματογραφιστές κι
όχι από ειδικούς στις αναλύσεις, όπως βγαίνουν οι θεατρολόγοι από τα
αντίστοιχα θεατρικά τμήματα.

«Οι καλές σχολές διεθνώς, είναι αυτές που μαθαίνουν στους φοιτητές την
τσαγκαρική τής κάθε ειδικότητας. Όχι εκείνες που σε βομβαρδίζουν με θεωρητικά
μπλα-μπλα», λέει ο σκηνοθέτης Νίκος Παναγιωτόπουλος.

Απουσιάζει λοιπόν η κατεύθυνση της εφαρμοσμένης κινηματογραφίας. Μια σχολή που
θα βγάζει σκηνοθέτες, σεναριογράφους, διευθυντές φωτογραφίας, σκηνογράφους,
ενδυματολόγους, διευθυντές παραγωγής, μοντέρ, ηχολήπτες. Κι αυτά, οι πλέον
ειδικοί να τα διδάξουν θα ήταν βετεράνοι του χώρου, που απουσιάζουν από το
διδακτικό προσωπικό.

«Όπως και χθες, έτσι και σήμερα η Πολιτεία δεν έχει πολιτικό όραμα στον
κινηματογράφο. Αν δεν ανοίξουν τα σύνορα στις ξένες παραγωγές, ώστε να
γυρίζονται στη χώρα μας και να δουλεύουν Έλληνες, αν δεν ανοιχτεί το ελληνικό
σινεμά στη διεθνή αγορά, το μόνο που θα βγάλει η νέα σχολή θα είναι άνεργους»,
υποστηρίζει ο Γιώργος Πανουσόπουλος.