είδα στην πόλη

H νέα εικόνα της Αθήνας δεν με οδήγησε σε παροξυσμό ανάτασης, ούτε σε αμηχανία
που οι γνωστές καταστάσεις συνέθεσαν μια εικόνα στερούμενη εθνικής αισθητικής
ταυτότητας.

Τα χωρικά στοιχεία της κατέλαβαν δευτερεύουσα θέση στο συνειδησιακό μου πεδίο,
ενώ με εντυπωσίασε ο ανθρώπινος παράγοντας εις βάρος της αρχιτεκτονικής μου
ματιάς.

H εξωστρέφεια και αλληλεπίδραση των εθελοντών εξόρκισε την εθνοκεντρική
μας εσωστρέφεια. Χάρη σε κάποια έργα, η Αθήνα μετατράπηκε σε «δημόσιο χώρο»
έκφρασης διαφορετικών πολιτισμικών καταστάσεων. Τα δρώμενα οδήγησαν σε
εκτροχιασμό τον Έλληνα (από τη συνήθη κατάσταση λήθαργου / επανάληψης) και σε
πολιτισμικό κλυδωνισμό, ο απόηχος του οποίου πρέπει να εκτιμηθεί.

H έγχρωμη και ανοιχτή εικόνα της πόλης, όχι λόγω των χρωματισμένων όψεων και
της καλορυθμισμένης κίνησης αλλά της ενέργειας του κόσμου, είναι μία «νέα
εικόνα».

Εάν η πόλη είμαστε εμείς, η νέα εικόνα της Αθήνας στον απόηχο των
Ολυμπιακών Αγώνων είναι μιας καλύτερης πόλης.

Αποποιούμενοι την εθνικιστική μας άμυνα, θα αντιληφθούμε ότι η Αθήνα είναι από
τις φτωχότερες πρωτεύουσες σε παρουσία έργων ξένων δημιουργών. H κακή και
αδιάφορη εικόνα της δεν είναι αποτέλεσμα εισβολής της παγκοσμιοποιημένης
αρχιτεκτονικής. Με φόντο τη γεωγραφική της απομόνωση και με λαμπρές
εξαιρέσεις, η γενικότερη πολιτισμική αδυναμία της σύγχρονης πόλης
αντικατοπτρίζει τις ιδεολογικές πτυχές της: ανακύκλωση των ίδιων θεμάτων,
δημιουργών, καταστάσεων. Μέσα από την ιδεολογική σύγκρουση ξενόφερτου και
ντόπιου νεωτερισμού, ο Σαντιάγκο Καλατράβα και το έργο του απολαμβάνουν μία
εκτός κλίμακας αποδοχή ή επίθεση.

H νομιμοποίηση της λογικής τής αποφυγής ξενόφερτων προς διαφύλαξη του
εγχώριου δημιουργικού προϊόντος έχει έρεισμα σε θεσμούς, κρατισμό, κυκλώματα.
Δοθείσης όμως ευκαιρίας δεν χαίρει υποστήριξης από πολλούς που συμμετέχουν και
απολαμβάνουν τη συναλλαγή με τους «άλλους».

Αυτοί ίσως λειτουργήσουν καταλυτικά στο να κρατήσει η Αθήνα τη νέα της εικόνα.
Οι Αγώνες υπήρξαν αγώνες χαμένων ευκαιριών (τεχνολογίες, ενέργεια,
αρχιτεκτονική κ.λπ.), αλλά οι ευκαιρίες προαγωγής της ανθρώπινης έκφρασης
έγιναν ανάρπαστες και οι ευκαιρίες αναβάθμισης υποδομών και κάποιων αστικών
έργων δεν πήγανε χαμένες.

Επέμενε ο Τζον Χέιντακ: «Δεν μπορώ να σχολιάσω αυτή την εικόνα… Δεν έχει
ψυχή!» και γέννησε το ρεύμα της αφηγηματικής σκέψης στη σύγχρονη
αρχιτεκτονική.

Δεν θα άφηνε ασχολίαστη την αυγουστιάτικη εικόνα της Αθήνας.

H Μαρία Καλτσά είναι αρχιτέκτονας