«Mνήμες» Mάνου Kατράκη

Ο Μάνος Κατράκης, η Ελένη Αρβελέρ, ο Λουί Αραγκόν και ο Γιάννης Ιορδανίδης στο Παρίσι το 1981, κατά τη διάρκεια του πρώτου αφιερώματος στον Έλληνα ηθοποιό

«Ερωτόκριτέ μας, άξιε γιε της Ρωμιοσύνης/ στο μπόι σου παίρνει μέτρο η
ανθρωπιά και η τέχνη/ μες στη φωνή σου ακέριος ο λαός βρίσκει την πιο σωστή
φωνή του. / Σύντροφε Μάνο, εσένανε σου πρέπουν αψηλόκορφοι ύμνοι…», έγραψε ο
Γιάννης Ρίτσος ειδικά για την εκδήλωση τιμής στον Μάνο Κατράκη, στο Παρίσι το
1981.

Τα είκοσι χρόνια απουσίας του Μάνου Κατράκη (γεννήθηκε στο Καστέλλι Κισσάμου
τον Αύγουστο 1909 και πέθανε στην Αθήνα στις 2 Σεπτεμβρίου 1984) είναι η
αφορμή για την επαναπαρουσίαση – πρώτη φορά παρουσιάστηκε, παρόντος του Μάνου
Κατράκη, το 1981 στο Παρίσι – στην Ελλάδα μεγάλου αφιερώματος στον Έλληνα
ηθοποιό, στο Βαφοπούλειο Πνευματικό Κέντρο Θεσσαλονίκης.

Το δίπτυχο αφιέρωμα περιλαμβάνει έκθεση ντοκουμέντων με φωτογραφικό υλικό,
δισκογραφία, θεατρικά και κινηματογραφικά προγράμματα, αφίσες και χειρόγραφα,
καθώς και ένα θεατρικό αναλόγιο με τον τίτλο «Μνήμες», κατά τη διάρκεια του
οποίου ο σκηνοθέτης Γιάννης Ιορδανίδης (που είναι ο δημιουργός του
αφιερώματος) και οι ηθοποιοί Νόνικα Γαληνέα, Ιφιγένεια Δεληγιαννίδου, Κώστας
Μπάσης, Βίβιαν Κοντομάρη και Αλέξανδρος Μπουρδούμης θα διαβάσουν κείμενα για
τον Μάνο Κατράκη των: Οδυσσέα Ελύτη, Γιάννη Ρίτσου, Άννας Συνοδινού, Γκαμπριέλ
Αρού, αλλά και του ίδιου του τιμώμενου ηθοποιού.

H ίδια εκδήλωση (έκθεση και θεατρικό αναλόγιο) είχε παρουσιαστεί, και
πάλι από τον Γιάννη Ιορδανίδη, πριν από 23 χρόνια στο Παρίσι.

«Όταν του το πρότεινα τότε, με αφορμή τα 50 χρόνια του στο θέατρο, ο Κατράκης
μού είπε… ”σιγά τώρα, ποιος μπορεί να ενδιαφερθεί στο Παρίσι για τα δικά
μου τα 50 χρόνια στο θέατρο…”. Τελικά στο αφιέρωμα, που είχε χαρακτηρισθεί
“υψηλού επιπέδου” από τον γαλλικό και τον ελληνικό Τύπο, συμμετείχαν κορυφαίες
προσωπικότητες του γαλλικού θεάτρου και κινηματογράφου. H Μαρί Μπελ, η Μισέλ
Μοργκάν, ο Ρενέ Κλερ, ο Ζαν Μαρέ, η Αν Φιλίπ. Ο Μάνος Κατράκης τραγούδησε
αποσπάσματα από τον ”Ερωτόκριτο”, το ”Άξιον Εστί” και τη ”Ρωμιοσύνη”»,
θυμάται ο εμπνευστής και διοργανωτής του αφιερώματος, Γιάννης Ιορδανίδης, που
πρότεινε φέτος στην επιτροπή των «Δημητρίων» την επανάληψη της εκδήλωσης με
αφορμή τη συμπλήρωση 20 χρόνων απουσίας του Μάνου Κατράκη.

«Είναι τουλάχιστον τραγικό, νεαροί ηθοποιοί να με ρωτούν σήμερα ποιος ήταν,
πώς έπαιζε, γιατί θεωρούνται ”μεγάλοι” ο Μάνος Κατράκης, ο Αλέξης Μινωτής, η
Κοτοπούλη… Ανάλογες εκδηλώσεις αφήνουν ουσιαστικό κέρδος, ειδικά στους νέους
ανθρώπους. Είναι η μόνη δυνατότητα γνωριμίας που έχουν οι νεώτεροι – έστω μέσα
από εκδηλώσεις – με αυτά τα ιερά τέρατα του θεάτρου. Είναι απαραίτητο να
διατηρηθεί η μνήμη», συμπληρώνει ο Γιάννης Ιορδανίδης, που κρατά το υλικό
εκείνης της πρώτης, προ 23 χρόνων, εκδήλωσης και το προσφέρει μέσω του
αφιερώματος στους νεώτερους.

Ανεκπλήρωτο παρέμεινε, εξάλλου, το όνειρο της συντρόφου του Μάνου
Κατράκη, της Λίντα Άλμα, που παραχώρησε μετά τον θάνατο της όλα τα ενθυμήματα
και προσωπικά αντικείμενα του συντρόφου της στον Δήμο Πειραιά προκειμένου να
δημιουργηθεί Μουσείο Μάνου Κατράκη, το οποίο ουδέποτε έγινε και το υλικό
του… αγνοείται.

Ιστορίες θεατρικής αντίστασης

H Θεσσαλονίκη έχει έναν επιπρόσθετο λόγο για να τιμήσει τον Μάνο Κατράκη.
Υπήρξε πριν από 60 χρόνια το βασικό στέλεχος και πρωταγωνιστής από το 1943 του
«Κρατικού Θεάτρου Θεσσαλονίκης» – προγόνου και προδρόμου του σημερινού ΚΘΒΕ
που ιδρύθηκε δεκαεπτά χρόνια αργότερα.

To «Κρατικό Θέατρο Θεσσαλονίκης» ιδρύθηκε στο σκοτάδι της γερμανικής κατοχής
ως αντίδραση αρχικά στην πρόθεση του Βούλγαρου αντιπροσώπου – συνεργάτη των
Ναζί να εγκαταστήσει στην πόλη κλιμάκιο του Εθνικού Θεάτρου της Βουλγαρίας. Οι
σκοποί του προκάλεσαν την αντίδραση των Ελλήνων, οι οποίοι επιστράτευσαν τον
Λέοντα Κούκουλα, τον σκηνογράφο Γιώργο Βακαλό και τον νέο συνθέτη Κωστή
Μιχαηλίδη, πρώτα στελέχη του θεάτρου, το οποίο εγκαταστάθηκε στο
κτίριο-παράγκα του Λευκού Πύργου. Πρωταγωνιστές ήταν ο Μάνος Κατράκης, η Ντόρα
Βολανάκη, ο Γιάννης Αυλωνίτης κ.ά. Οι παραστάσεις του («Τρισεύγενη» του
Παλαμά, «Βαβυλωνία» του Βυζάντιου, «Λουίζα Μίλερ» του Σίλερ) λειτούργησαν ως
μηνύματα αντίστασης. H τελευταία παράσταση (οι παραστάσεις διακόπηκαν το 1945)
δόθηκε αμέσως μετά την Απελευθέρωση με το έργο του Βασίλη Ρώτα «Ρήγας
Βελεστινλής» με τον Μάνο Κατράκη.

INFO

«Αφιέρωμα στον Μάνο Κατράκη» του σκηνοθέτη Γιάννη Ιορδανίδη, από τη Δευτέρα 27
Σεπτεμβρίου, στις 20.00, στο Βαφοπούλειο Πνευματικό Κέντρο Θεσσαλονίκης (Γ.
Βαφοπούλου 3, τηλ. 23104-241.323). Στο πλαίσιο των «Δημητρίων». Είσοδος ελεύθερη.