Kόντρες μέχρις εσχάτων

Ο ταφικός περίβολος A, με τους λακκοειδείς τάφους του 6ου π.X. αιώνα που έδωσαν σχεδόν 14 χιλιόγραμμα χρυσού, επεξεργασμένου σε χιλιάδες αντικείμενα, οριοθετείται από δύο παράλληλους κυκλικούς φράχτες με όρθιες και σπασμένες πλάκες-δόμους που περιμένουν την ώρα να αναστηλωθούν…

H άσφαλτος που στρώθηκε πριν από περίπου δέκα χρόνια στις Μυκήνες φθάνει έως
στην Πύλη των Λεόντων, το έμβλημα του μυκηναϊκού πολιτισμού. Και το τσιμέντο
πνίγει εδώ και δεκαετίες την αυλή της ίδιας Πύλης που έχει ηλικία 3.200 ετών.

Το πάρκινγκ, ασφαλτοστρωμένο και αυτό, βρίσκεται σε απόσταση αναπνοής από τους
θολωτούς τάφους του Αίγισθου και της Κλυταιμνήστρας. Ασφαλώς δε κάτω από το
πάρκινγκ των πούλμαν θα κρύβονται ανεξερεύνητες αρχαιότητες, οι συνοικίες των
Πολύχρυσων Μυκηνών. Τα τσιμέντα που έχουν στρωθεί στο δάπεδο του μυκηναϊκού
ανακτόρου εδώ και δεκαετίες έχουν ήδη αποκτήσει αρχαιολογική αξία.

Το Αρχαιολογικό Μουσείο των Μυκηνών, που άνοιξε πρόσφατα, κτίστηκε σε
απόσταση αναπνοής από το Κυκλώπειο Τείχος, πάτησε πάνω σε αρχαία που
διαλύθηκαν κατά τη θεμελίωσή του.

Τίποτα όμως απ’ αυτά δεν προκάλεσε τόση αντίδραση και παραιτήσεις αρχαιολόγων,
όσο οι επεμβάσεις για τη βελτίωση της ασφάλειας και της επισκεψιμότητας των
αρχαιοτήτων εντός των τειχών.

H κατάρα των Ατρειδών κατατρύχει ακόμα τις Μυκήνες. Εκατόν τριάντα χρόνια μετά
τις πρώτες ανασκαφές οι θησαυροί των Πολύχρυσων Μυκηνών είναι μοιρασμένοι στις
προθήκες αλλά και στις αποθήκες του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου της Αθήνας,
ενώ στο Μουσείο των Μυκηνών, το οποίο κτίστηκε πάνω σε αρχαία σπίτια, δεν
υπάρχει ούτε δείγμα χρυσού. Οι φαρδείς δρόμοι της ευρυαγγείου πόλης – που
αναφέρει ο Όμηρος -, οι δρόμοι που στρώθηκαν με χαλιά για να υποδεχθούν τον
Αγαμέμνονα όταν επέστρεφε από την Τροία, έχουν χαθεί.

Με την πάροδο του χρόνου επικίνδυνα μονοπάτια χαράχτηκαν αυθαίρετα πάνω στα
ερείπια από τους τολμηρούς επισκέπτες που σκαρφάλωναν ώς το ανάκτορο και ενώ η
αρχαιολογική έρευνα, οι ανασκαφές, η στερέωση των έκθετων ετοιμόρροπων τοίχων
και θεμελίων των διαφόρων ιστορικών φάσεων δεν έχει τελειώσει. Και ενώ η
εικόνα του ιστού της πόλης με τους δρόμους και τα σπίτια δεν έχει
αποσαφηνισθεί, ύστερα από 130 χρόνια ανασκαφών, οι Μυκήνες στρώθηκαν άρον άρον
με ειδικές διαδρομές για τη διευκόλυνση των επισκεπτών – όπου είναι αισθητή η
παρουσία του τσιμέντου και απέκτησαν έξι σιδερένια γεφυράκια προς δόξαν του
τουρισμού και προς διευκόλυνση της επίσκεψης των ατόμων με ειδικές ανάγκες. Τα
οποία μπορούν πλέον να φθάσουν ψηλά ώς τα ερείπια του ηλικίας 3.400 ετών
μυκηναϊκού ανακτόρου στην κορυφή της ακρόπολης και να επισκεφθούν το εσωτερικό
της ακρόπολης, αλλά – κι αυτό αποτελεί πέτρα του σκανδάλου – περνούν πάνω από
τα θεμέλια ενός αρχαίου στενού πρόπυλου. Το οποίο με τη σειρά του επιστρώθηκε
με γεωύφασμα για να απομονωθεί από τα αρχαία και ακολούθως με ένα στρώμα από
γαρμπιλόδεμα ποταμίσιο, τσιμέντο μαύρο και άσπρο τρία άλφα και πλέγμα
γαλβανιζέ.

Ο χρυσός των Μυκηνών, όπως τούτο το χρυσό έλασμα από τον ταφικό κύκλο A, δεν έχει μείνει στο μουσείο τους. Εκτίθεται στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο, ενώ πολλά χρυσά αντικείμενα (που ανακάλυψε ο Ερρίκος Σλήμαν το 1876) μένουν ακόμη στις αποθήκες

M’ αυτή την ενέργεια άνοιξε ο ασκός του Αιόλου. Βλέποντας το αποτέλεσμα αυτών
των έργων, που πραγματοποιήθηκαν κατόπιν εγκεκριμένων μελετών, ο ακαδημαϊκός
Σπύρος Ιακωβίδης, ο οποίος είναι υπεύθυνος για την ανασκαφή των Μυκηνών,
παραιτήθηκε από την Επιτροπή Μυκηνών σε ένδειξη διαμαρτυρίας για τις
επεμβάσεις που προσβάλλουν τον αρχαιολογικό χώρο. Το ίδιο και η αρχαιολόγος
Καίτη Δημακοπούλου. Το Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο ταξίδεψε χθες έως τις
Μυκήνες για αυτοψία.

«Όλες οι μελέτες διαμόρφωσης διαδρομών και προσβάσεων στον αρχαιολογικό
χώρο της Ακρόπολης Μυκηνών συντάχθηκαν με τις προδιαγραφές που έθεσαν οι
Διευθύνσεις Αναστηλώσεων και Συντηρήσεως και μέσα από αναθέσεις της Επιτροπής
Μυκηνών εγκρίθηκαν με την προϋπόθεση ότι είναι αναστρέψιμες», λέει ο Γενικός
Διευθυντής Αρχαιοτήτων κ. Λάζαρος Κολωνάς, ο οποίος μετέχει στο Κεντρικό
Αρχαιολογικό Συμβούλιο, την Επιτροπή Μυκηνών, το Ταμείο Χρηματοδότησης των
Μεγάλων Έργων του υπουργείου Πολιτισμού που χρηματοδοτούνται από το Γ’
Κοινοτικό Πλαίσιο Στήριξης.

Εφαρμόστηκαν οι αποφάσεις που ελήφθησαν όπως τροποποιήθηκαν από το Κεντρικό
Αρχαιολογικό Συμβούλιο τον Φεβρουάριο του 2004. Οι διαδρομές έγιναν σύμφωνα με
τις προδιαγραφές για να ανεβαίνουν τα άτομα με ειδικές ανάγκες και το
οδόστρωμά τους είναι τσιμεντοκονίαμα που αποτελείται από χώμα, χαλίκι και
τσιμέντο με πλάτος 1,60 μ. και σε ορισμένα σημεία 1,80 μ. Σχηματίζονται όμως
και εξέδρες-πλατώματα για τη θέα.

Οι γέφυρες μειώθηκαν σε έξι, αλλά δεν ήταν δυνατόν να γίνουν ξύλινα γεφύρια,
γιατί αυτά θα απαιτούσαν μεγαλύτερα ανοίγματα ή την κατασκευή τοίχων από
ξερολιθιά που θα επέτειναν τη σύγχυση με τις αρχαιότητες που έχουν ανάγκη από
ανασκαφή, στερέωση, συντήρηση όλων των ετοιμόρροπων επιφανειών. Οι γέφυρες
προσαρμόστηκαν στο ανάγλυφο του εδάφους και όπου υπάρχουν σχάρες, είναι
κατάλληλα επεξεργασμένες ώστε να υπάρχει διαφάνεια για να βλέπει κάποιος τα
υποκείμενα αρχαία.

Εσπευσμένη αποξήλωση

Πρόσφατα και εκτός ωραρίου λειτουργίας του αρχαιολογικού χώρου, μαθαίνουμε ότι
εσπευσμένα γίνονταν αποξηλώσεις των τσιμεντοκονιαμάτων που είχαν τοποθετηθεί
πρόσφατα κοντά στον ταφικό κύκλο B. Προς τις το ράβε ξήλωνε; «Πράγματι, σε
ορισμένες περιπτώσεις στενέψαμε αισθητά τις περιοχές με τις επιστρώσεις
τσιμεντοκονιάματος στις διαδρομές και τις εξέδρες θέασης όπως και στον
διάδρομο που οδηγεί στον ταφικό κύκλο», λέει ο Γενικός Διευθυντής Αρχαιοτήτων
Λάζαρος Κολώνας.

Καλό και κακό τσιμέντο

Υπάρχει το καλό τσιμέντο και το κακό τσιμέντο, αναλόγως με τη χρήση που θα
κάνει κάποιος. Τα τσιμέντα που χρησιμοποιήθηκαν εσπευσμένα για τη διαμόρφωση
διαδρομών μήκους περίπου 800 μ. για την ασφαλή επίσκεψη των Μυκηνών,
προκάλεσαν σάλο και τη μεγαλύτερη κόντρα μεταξύ αρχαιολόγων. Στην
πραγματικότητα παραβιάζονται ανοιχτές θύρες. «Τσιμέντα έχουν χρησιμοποιηθεί
παντού εδώ και δεκαετίες ακόμα και μέσα στο ανάκτορο του Αγαμέμνονα – για την
προστασία των αρχαίων δαπέδων – χωρίς να μιλήσει κανείς», λέει ο Γενικός
Διευθυντής Αρχαιοτήτων Λάζαρος Κολώνας.