Aπαντά με «Συνωμοσία»

H «Συνωμοσία κατά της Αμερικής» φέρει τον απόηχο της πρόσφατης περιστολής των πολιτικών ελευθεριών στον πόλεμο εναντίον της τρομοκρατίας. Αυτή η επίθεση στα συνταγματικά δικαιώματα είναι η αληθινή συνωμοσία κατά της Αμερικής, μοιάζει να λέει ο Φίλιπ Ροθ

Πολλοί λένε ότι η παραγωγικότητα του Φίλιπ Ροθ αποτελεί μοναδικό φαινόμενο
στην ιστορία της λογοτεχνίας – σε σχέση βέβαια με την ηλικία του συγγραφέα.
Στα 71 του πια, ο Ροθ καταφέρνει να επανέρχεται κάθε χρόνο με νέο βιβλίο.

Το καινούργιο λέγεται «Συνωμοσία κατά της Αμερικής» και κυκλοφορεί στις ΗΠΑ σε
λίγες ημέρες. H υπόθεση δεν έχει να κάνει με την 11η Σεπτεμβρίου, ωστόσο όλοι
καταλαβαίνουν ότι μέσω μιας υποθετικής εκδοχής της Αμερικής του 1940 κάνει
αναγωγή στη σημερινή Αμερική. Ο Ροθ αλλάζει τα δεδομένα ιστορικά γεγονότα.
Βάζει τον διάσημο αεροπόρο Τσαρλς Λίντμπεργκ να αναδεικνύεται σε πρόεδρο των
Ηνωμένων Πολιτειών το 1940! Ο Λίντμπεργκ, με θετική προδιάθεση απέναντι στον
Χίτλερ, υπογράφει συμφωνία μη επιθέσεως με τη Γερμανία και την Ιαπωνία,
ακολουθεί πολιτική διασποράς της εβραϊκής κοινότητας και δημιουργεί, σιγά
σιγά, την ατμόσφαιρα που θα οδηγήσει σε μια αμερικανική Νύχτα των Κρυστάλλων.

Αφηγητής είναι ο ίδιος ο Φίλιπ Ροθ, επτά ετών τότε, και ανάμεσα στους
πρωταγωνιστές τα μέλη της (εβραϊκής) οικογένειάς του: ο συντηρητικός πατέρας
του Χέρμαν, ασφαλιστής, η νοικοκυρά μητέρα του, Μπες, ο μεγαλύτερος αδελφός
του Σάντι. H οικογένεια μένει στο Νιούαρκ και ο Ροθ ζωντανεύει όλη τη ζωή της
γειτονιάς των παιδικών του χρόνων, βάζοντάς την όμως σε ένα κοινωνικοπολιτικό
πλαίσιο ξενοφοβίας και θρησκευτικού μίσους. Ο Ροθ ανατέμνει την εποχή των
μεγάλων αποφάσεων των Αμερικανών λέγοντας στους συμπατριώτες του τι θα είχε
συμβεί αν είχαν τότε επικρατήσει οι θιασώτες του απομονωτισμού και οι
αντισημίτες τύπου Λίντμπεργκ. Τους προειδοποιεί με άλλα λόγια για το πού
μπορεί να οδηγηθεί η αμερικανική κοινωνία με τον υπερβολικό πατριωτισμό, τη
θρησκοληψία και την ηρωοποίηση των θυμάτων της 11ης Σεπτεμβρίου, όπως άλλωστε
έχει από καιρό κάνει και με συνεντεύξεις του: «Γίναμε μάρτυρες ενός οργίου
εθνικού ναρκισσισμού και μιας αδικαιολόγητης, αποκρουστικής θυματοποίησης.
Ακόμη και τώρα, είναι αδύνατο να παρακολουθήσεις ένα ματς μπέιζμπολ χωρίς να
πρέπει να ακούσεις προηγουμένως το “Ο Θεός να ευλογεί την Αμερική” ή χωρίς να
σου ζητήσουν να θυμηθείς τους “ήρωές μας”. Αισθάνομαι σα να θέλω να πω: νισάφι
πια», έχει πει.

Το άσχημο τέλος μιας σχέσης

Ο Φίλιπ Ροθ ζει λιτά, απομονωμένος με την πένα και το χαρτί του. Μέχρι
πρόσφατα έγραφε όρθιος, εξαιτίας ενός προβλήματος στη μέση του που εντέλει
επιλύθηκε με χειρουργική επέμβαση. Ο κριτικός Αλ Αλβάρεζ που τον είδε
πρόσφατα, λέει ότι το σώμα του παραμένει αθλητικό, ενώ τα μαλλιά έχουν
ασπρίσει. Ο γάμος του με την Αγγλίδα ηθοποιό Κλερ Μπλουμ είχε άσχημο τέλος, το
1994, όταν η τελευταία ανακάλυψε χειρόγραφο μυθιστορήματος που την
σκιαγραφούσε ως βαρετή μεσήλικη ηθοποιό. H Μπλουμ, στην αυτοβιογραφία της, τον
κατηγόρησε ότι την έστρεψε ενάντια στην κόρη της από τον προηγούμενο γάμο της
με τον Ροντ Στάιγκερ, καθώς και ότι απαίτησε από εκείνην αποζημίωση 100 λιρών
ανά ώρα για τις «500-600 ώρες που ξόδεψε κοιτάζοντας σενάρια για λογαριασμό
της». Όλα αυτά δεν απέτρεψαν τον Ροθ από τον να την περιγράψει ως μία «σνομπ
Αγγλοεβραία ηθοποιό» στο «Παντρεύτηκα έναν κομμουνιστή» (1998). Ο Ροθ ήταν
πάντα πολύ αποκαλυπτικός για την ιδιωτική του ζωή, στα μυθιστορήματά του…

INFO

«Ζούκερμαν δεσμώτης», μτφ. Σπύρος Βρετός, Εκδ. Πόλις, σελ. 766, τιμή: 28,50
ευρώ

«Το ανθρώπινο στίγμα», μτφ. Τρισεύγενη Παπαϊωάννου, Εκδ. Πόλις, σελ. 500,
τιμή: 21 ευρώ.