Δύο διαστάσεις έβλεπε ο Pέμπραντ!

Αυτοπροσωπογραφία του Ρέμπραντ, που θα δούμε και στο Μουσείο Μπενάκη από 20 Οκτωβρίου. Εξετάστηκε από την δρα Μάργκαρετ Λίβινγκστον, μαζί με άλλες 35, για να διαπιστωθεί πως ο ζωγράφος δεν έβλεπε… τρισδιάστατα λόγω στραβισμού

Απέδωσε με εξαιρετική ευαισθησία τον ανθρώπινο χαρακτήρα, χειρίστηκε με
μοναδικό τρόπο το παιχνίδι φωτός και σκιάς, αλλά δεν μπορούσε να δει την τρίτη
διάσταση. Ο κορυφαίος Ολλανδός ζωγράφος του 17ου αιώνα, ο Ρέμπραντ, δεν
διέθετε στερεοσκοπική όραση, υποστηρίζει μία νέα επιστημονική έρευνα, την
οποία υπογράφει η καθηγήτρια Νευροβιολογίας της Ιατρικής Σχολής του Χάρβαρντ,
δρ Μάργκαρετ Λίβινγκστον.

Τι σημαίνει αυτό; Τα μάτια του δεν ευθυγραμμίζονταν εντελώς και ο εγκέφαλος
αυτόματα επιφόρτιζε με πολλές υποχρεώσεις το ένα μάτι, γεγονός που είχε ως
συνέπεια να βλέπει δισδιάστατες τις εικόνες που προσελάμβανε και να τις
μεταφέρει κατόπιν στον καμβά. Γεγονός που όχι μόνο δεν δυσκόλεψε τον Ρέμπραντ
να αναδειχθεί σε έναν από τους μεγαλύτερους ζωγράφους όλων των εποχών, αλλά
λειτούργησε υπέρ του.

Για να καταλήξει στο συγκεκριμένο πόρισμα (335 χρόνια μετά το θάνατο του
ζωγράφου), η δρ Λίβινγκστον εξέτασε υψηλής ανάλυσης εικόνες των
αυτοπροσωπογραφιών 24 ελαιογραφιών και 12 χαρακτικών τα οποία κατά γενική
ομολογία θεωρούνται αυθεντικά έργα του Ρέμπραντ και φιλοτεχνήθηκαν σε διάστημα
τεσσάρων δεκαετιών. Στα 35 από τα 36 έργα το δεξί μάτι κοιτάζει κατευθείαν τον
θεατή και το άλλο αποκλίνει προς τα έξω. Αξιοσημείωτο είναι όμως ότι τα
πορτρέτα του καλλιτέχνη, που έχουν φιλοτεχνηθεί από άλλους δημιουργούς,
δείχνουν τα μάτια του απολύτως ευθυγραμμισμένα. H περίπτωση του αποκλίνοντος
στραβισμού, όπως ονομάζεται η πάθηση επιστημονικά, εμφανίζεται συνήθως σε
παιδική ηλικία, όταν οι μύες που ευθύνονται για την ευθυγράμμιση των ματιών
δεν αναπτύσσονται όπως πρέπει, με αποτέλεσμα πολύ γρήγορα το ένα μάτι να
εστιάζει κάπου, ενώ το άλλο ξεφεύγει. Για να αποφύγουν να τα βλέπουν διπλά, τα
παιδιά μαθαίνουν να «κρύβουν» την εικόνα από το μάτι που ξεφεύγει. Το
αποτέλεσμα μοιάζει πολύ με την εικόνα που έχουμε όταν κλείνουμε το ένα μάτι.

Μπορεί μόλις το 10% του πληθυσμού να έχει αποκλίνοντα στραβισμό, συνδέεται
συχνά όμως και με φαινόμενα δυσλεξίας. Γεγονός που άνοιξε την όρεξη των
ερευνητών, οι οποίοι θέλησαν να διαπιστώσουν πόσο συχνός είναι ο συνδυασμός σε
καλλιτέχνες. Και τα αποτελέσματα αποδείχθηκαν εντυπωσιακά. Θετικοί στην έρευνα
που έγινε μέσω φωτογραφιών βρέθηκαν ανάμεσα σε άλλους οι Πάμπλο Πικάσο, Μαρκ
Σαγκάλ και Γκούσταβ Κλιμτ.

Αν και θεωρεί αληθοφανή τα αποτελέσματα της έρευνας ο Γουόλτερ Λίντκι,
επιμελητής ευρωπαϊκής ζωγραφικής του Metropolitan Museum και ειδικός στην
ολλανδική και φλαμανδική τέχνη εκφράζει ορισμένες επιφυλάξεις.

Στο Μουσείο Μπενάκη

Γερή δόση Ρέμπραντ θα πάρουμε στο κεντρικό κτίριο του Μουσείου Μπενάκη
(Κουμπάρη 1) από τις 20 Οκτωβρίου. Αυτοπροσωπογραφίες και πορτρέτα, επεισόδια
από την Παλαιά και την Καινή Διαθήκη, αλληγορικές παραστάσεις και ηθογραφικές
σκηνές, εικονογραφήσεις βιβλίων, γυμνά και τοπία θα παρελάσουν σε 110
χαρακτικά που ταξιδεύουν στην Αθήνα από το Μουσείο Rembrandthuis του
Άμστερνταμ. Έως τις 12 Δεκεμβρίου.