Ο… παράδεισος του 2050

Τα στοιχεία για τα μακροοικονομικά μεγέθη που ανακοινώνονται κάθε τρίμηνο στις
ΗΠΑ, μας διδάσκουν το ίδιο μάθημα: H αύξηση του ΑΕΠ με διατηρούμενο ετήσιο
ρυθμό 3% δεν είναι αρκετή για να αυξήσει την απασχόληση στις ΗΠΑ. Μάλιστα, ο
αριθμός των Αμερικανών που εργάζονται δεν μπορεί να αυξηθεί ούτε καν με ρυθμό
ανάπτυξης 4%.

Ο ρυθμός αύξησης της παραγωγικότητας στις ΗΠΑ – που ήταν 1,2% σε ετήσια βάση
στην αρχή της προεδρίας Κλίντον και 2%-2,5% στο τέλος της δεκαετίας του ’90 –
σήμερα δείχνει να είναι μεγαλύτερος. Γίνεται όλο και πιο δύσκολο να διατηρηθεί
ο εκτιμώμενος ρυθμός αύξησης της παραγωγικότητας κάτω από 3% σε ετήσια βάση.

Είναι άγνωστο για πόσο καιρό θα συνεχιστεί αυτή η έκρηξη στην παραγωγικότητα.
Οι πιο αισιόδοξοι αναφέρουν ότι πίσω από την ανάπτυξη της τεχνολογίας της
πληροφορίας ετοιμάζεται η επανάσταση της βιοτεχνολογίας και, ακόμη πιο πίσω,
της νανοτεχνολογίας. Αν διατηρηθεί μια τέτοια αύξηση στην παραγωγικότητα, τα
αποτελέσματα θα είναι εντυπωσιακά: Σε 50 χρόνια από σήμερα, στην Αμερική ένας
μέσος εργαζόμενος πλήρους απασχόλησης δεν θα κερδίζει 40.000 δολάρια τον χρόνο
αλλά 160.000 δολάρια τον χρόνο (με σημερινές τιμές).

H Κίνα και η Ινδία

Οι ΗΠΑ βρίσκονται στον έναν πόλο της παγκόσμιας οικονομίας. H Κίνα – ακόμη και
μετά το οικονομικό θαύμα του Deng Xiaoping – βρίσκεται στον άλλον. H αύξηση
της παραγωγικότητας στην Κίνα φτάνει το 6% σε ετήσια βάση. Αν ο ρυθμός αυτός
μπορεί να διατηρηθεί – και αν η κινεζική οικονομία γίνει και παραμείνει τόσο
ολοκληρωμένη, ώστε να μας επιτρέπει να τη θεωρούμε μία οντότητα – η
παραγωγικότητα της Κίνας θα είναι συγκρίσιμη με εκείνη των ΗΠΑ πριν από το
2050. Όσο για την Ινδία, αν ο ρυθμός ανάπτυξης των τελευταίων 15 ετών
συνεχιστεί και η χώρα παραμείνει ενωμένη, το 2050 η παραγωγικότητά της θα
είναι συγκρίσιμη με αυτήν της Ισπανίας σήμερα.

Ο κόσμος το 2050

H αύξηση της παραγωγικότητας στην Κίνα φτάνει σήμερα το 6% σε ετήσια βάση. Υπό ορισμένες προϋποθέσεις, πριν από το 2050 θα είναι συγκρίσιμη με εκείνη των ΗΠΑ

Ωστόσο, ο κόσμος το 2050 δεν θα είναι «παράδεισος». Ακόμη θα υπάρχουν κάποιες
περιοχές, στις οποίες δεν θα υφίσταται προστασία της περιουσίας, ούτε επιβολή
του νόμου, ούτε προώθηση του εμπορίου, ούτε εκπαίδευση, ούτε θα υπάρχουν οι
κοινωνικές και οργανωτικές δομές που είναι απαραίτητες για να μπορέσουν οι
άνθρωποι να αξιοποιήσουν τις μαγικές τεχνολογίες που έχουμε αναπτύξει από τότε
που άρχισε η Βιομηχανική Επανάσταση.

Με τον ίδιο τρόπο, θα εξακολουθήσουν να υπάρχουν πόλεμοι, που θα
πραγματοποιούνται με ακόμη πιο απάνθρωπα και καταστροφικά όπλα. Ωστόσο, έχουμε
λόγους να ελπίζουμε ότι οι πόλεμοι αυτοί θα είναι λιγότεροι. Τον επόμενο
χειμώνα θα συμπληρωθούν εξήντα χρόνια από τότε που ένας στρατός διέσχισε τον
ποταμό Ρήνο σπέρνοντας θάνατο και καταστροφή. Πρόκειται για τη μεγαλύτερη
τέτοια περίοδο από τον δεύτερο αιώνα προ Χριστού, όταν οι Τεύτονες τέθηκαν
αντιμέτωποι με τον στρατό του Ρωμαίου πρόξενου Γάιου Μάριου.

Ευκαιρία και καθήκον

Ο κόσμος το 2050 δεν θα έχει λύσει το οικονομικό πρόβλημα. H οικονομία είναι
το βασίλειο όλων των πραγμάτων που έχουν αξία. Και τα πράγματα έχουν αξία,
όταν είναι και επιθυμητά και σπάνια. Εμείς οι άνθρωποι είμαστε πολύ καλοί στο
να ανακαλύπτουμε τρόπους να καθιστούμε σπάνια πράγματα που είναι επιθυμητά.
Έχουμε όμως μία ευκαιρία – και ένα καθήκον – που δεν είχε καμία προηγούμενη
γενιά: να φτιάξουμε, έως το 2050, έναν κόσμο στον οποίο κάθε άνθρωπος θα έχει
αρκετή τροφή ώστε να μην υπάρχει πείνα, αρκετά ρούχα ώστε να μην κρυώνει και
στέγη ώστε να μη βρέχεται – επιπλέον, να φτιάξουμε έναν κόσμο στον οποίο όλοι
θα έχουν πολύ γρήγορη σύνδεση στο Ίντερνετ! Τα στοιχήματα σε αυτόν τον γύρο
πόκερ που παίζει η ανθρωπότητα, είναι τεράστια.

Το πρώτο βήμα

Το πρώτο βήμα για να κερδίσουμε το… τζακ-ποτ είναι να διαμορφώσουμε την
παγκόσμια κοινή γνώμη, ώστε να υποστηρίζει έναν κόσμο χωρίς «θέλω». Το να
κάνουμε μία πρόοδο προς τον σκοπό αυτό, είναι η επιτομή των διεθνών σχέσεων
σήμερα. Δεν έχουμε πλέον μεγάλα κράτη που καθοδηγούνται από ισχυρές,
επιθετικές ιδεολογίες για να φτιάξουν τον κόσμο με βάση τα δικά τους «πιστεύω»
και με κάθε μέσο. Σήμερα, οι κυρίαρχες πηγές και χρήσεις της ισχύος στον κόσμο
είναι πιο «μαλακές», χωρίς όμως αυτό να σημαίνει ότι είναι και πιο ασθενείς
από ό,τι παλαιότερα. Όσο μπορούμε να το διατηρήσουμε αυτό, έχουμε ελπίδα να
πετύχουμε τον πιο σημαντικό κοινό μας στόχο.

© Project Syndicate, Αύγουστος 2004

Ο J. Bradford DeLong είναι καθηγητής Οικονομικών στο Πανεπιστήμιο
Μπέρκλεϊ της Καλιφόρνιας και πρώην βοηθός του υπουργού Οικονομικών των ΗΠΑ επί
προεδρίας Κλίντον

ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΔΙΕΘΝΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΘΕΜΑΤΩΝ: ΓΙΩΡΓΟΣ ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ