H ζωή δεν εξαργυρώνεται

«Σαλβαδόρ Αλιέντε» (Salvador Allende) και καιρός για απολογισμούς… Ύστερα
από 31 χρόνια… Τότε, έφηβοι και με όνειρα πολλά… Σήμερα, καθεστώς σκέψης,
«εξουσία»… Και αφού «η ζωή αλλάζει δίχως να κοιτάζει τη δικιά σου
μελαγχολία», τι έχουμε κερδίσει, τι έχουμε χάσει – ή ξεπουλήσει… – αυτά τα
31 χρόνια; Ο καθείς και τα όπλα του. Σημασία έχει να κοιτάς πίσω και να μην
ντρέπεσαι για όσα έχεις κάνει ή έχεις περάσει στη ζωή σου… Έτσι που να μην
πεις: «Πάνε τα όνειρά μου, πάνε, με κοιτούν και δεν μου μιλάνε».

Ίνδαλμα της νεολαίας όλου του κόσμου τη δεκαετία του ’70, ο Σαλβαδόρ Αλιέντε
έβγαλε τη χώρα του από τη μιζέρια και την εκμετάλλευση των ισχυρών – ντόπιων
και ξένων – με ειρηνική «επανάσταση». Τρία χρόνια αργότερα το πλήρωσε με την
ίδια τη ζωή του. Και η Χιλή, με χιλιάδες θύματα από τη χούντα του Πινοσέτ, ο
οποίος τώρα ζει και βασιλεύει ελεύθερος, ζάπλουτος και στη Χιλή, παρακαλώ. Με
τα χρήματα που έβγαλε «σώζοντας» τη χώρα του από τον κομμουνιστικό κίνδυνο.

«Μπορεί το ντοκιμαντέρ ”Σαλβαδόρ Αλιέντε” να είναι κλασικό στο ύφος – έστω
τηλεοπτικής αντίληψης… -, αλλά έχει πείσμα, μνήμη, ψυχή και πάθος. Σε μια
εποχή – σήμερα – κατά την οποία θέλουν να μας πείσουν ότι όλα αυτά είναι στα
αζήτητα γιατί αποτελούν εμπόδιο στην παγκοσμιοποίηση της σκέψης και της
”ματιάς” μας», επεμβαίνει ο φίλος Δημήτρης μετά την επίσημη προβολή,
παρουσία της κόρης του Αλιέντε, Ιζαμπέλ, και του Χιλιανού σκηνοθέτη της
ταινίας Πατρίτσιο Γκουσμάν.

Πέρασαν 31 χρόνια από τον θάνατο του Σαλβαδόρ Αλιέντε και το ομότιτλο ντοκιμαντέρ του Πατρίτσιο Γκουσμάν, με συνταρακτικά ντοκουμέντα εποχής, μιλάει για τον άνθρωπο-ηγέτη που εξέφρασε την τελευταία ουτοπία του 20ού αιώνα

Ένα ντοκιμαντέρ με συγκλονιστικά ντοκουμέντα εποχής – τα 2/3 είναι τραβηγμένα
από τον ίδιο τον Γκουσμάν που ήταν, τότε, φέρελπις κινηματογραφιστής. Και
παρακολουθείς καθηλωμένος στη θέση σου: τη Χιλή να βράζει από τις διαδηλώσεις
και το πάθος του λαού της, τον Αλιέντε σε όλη την πορεία του – προσωπική και
πολιτική – μέχρι να εισέλθει στο προεδρικό μέγαρο, τον Φιντέλ Κάστρο να τον
συναντά στην Κούβα και τη Χιλή, η συνάντησή του με τον Νερούντα, τον ιστορικό
λόγο του Αλιέντε στα Ηνωμένα Έθνη ενάντια στις πολυεθνικές που είχαν αγοράσει,
από τότε, τις κυβερνήσεις – αλήθεια, πού… έχει πάει ο ΟΗΕ στις μέρες μας; -,
τον Νίξον και τον Κίσινγκερ να σκάνε από το κακό τους ακούγοντας, μόνο, το
όνομα Αλιέντε. Και, φυσικά, την τελευταία πράξη της τραγωδίας, τον βομβαρδισμό
και την εισβολή των χουντικών αρμάτων στο Μονέδα και τον λόγο του Αλιέντε
προτού αυτοπυροβοληθεί, αρνούμενος να εγκαταλείψει την προεδρία και τον λαό
που τον είχε εκλέξει! «Και εγώ πολλές φορές βούρκωσα παρακολουθώντας την
ταινία… Και ξέρετε γιατί; Από την προσήλωση στην ουτοπία και την ευγένεια
που ανέδιδε όλη η φιγούρα και το πρόσωπο του Αλιέντε – κάτι που σπάνια να σ’
το μεταδώσει στον καιρό μας ένας πολιτικός. Αυτό, ίσως, πάνω από όλα μάς έκανε
στο Πολυτεχνείο του ’73, μόλις ένα μήνα μετά τον θάνατό του, να φωνάζουμε
συνθήματα υπέρ του», ομολογεί η Αντιγόνη…

Όλοι ίσοι στον θάνατο…

«Καθένας μοναχός πορεύεται στον έρωτα, μοναχός στη δόξα, μοναχός στον θάνατο»,
έγραφε ο Ρίτσος… Και μπορεί ο Ρόμπερτ Ρέντφορντ να ζει πλουσιοπάροχα στη
ζηλευτή βίλα του το αμερικανικό όνειρο στο «Ξέφωτο» (The clearing), με σύζυγο
– Έλεν Μίρεν – ερωμένη, μεγάλα και επιτυχημένα παιδιά, αλλά… Ένας μοναχικός
και «παρανοϊκός» – Γουίλεμ Νταφόε – τον απάγει και αρχίζει η οδύσσειά του…
Σε ένα δάσος όπου τον οδηγεί στους εγκεφάλους της απαγωγής του…

Και σε όλη τη διάρκεια αυτού του ψυχολογικού θρίλερ, που είναι σκηνοθετημένο
από τον Ολλανδό Πίτερ Γιαν Μπρούγκε, παραγωγό του «Insider», η δράση του φιλμ
τεμαχίζεται. Από τη μια, η σχέση απαγωγέα-θύματος. Από την άλλη, η αγωνία της
συζύγου για την τύχη του καλού της και η ψυχική δοκιμασία της για το πόσο
μοναδικός άνθρωπος και σύντροφος είναι αυτός στη ζωή της. Ενδιάμεσα, τα παιδιά
τους που φτάνουν στο πατρικό σπίτι και συμπαραστέκονται στη μάνα τους. Και στο
γραφείο της βίλας τους, το FBI που έχει αναλάβει την υπόθεση του επιφανούς
θύματος…

Το αμερικανικό όνειρο του Ρόμπερτ Ρέντφορντ συντρίβεται στο θριλερικό «Ξέφωτο» (εδώ, με τον Γουίλεμ Νταφόε)

Αργοί ρυθμοί που διογκώνουν την αγωνία για το τι θα γίνει παρακάτω,
ανθρωποκεντρική προσέγγιση της αναστάτωσης που προκαλεί μια απαγωγή, σωστοί
διάλογοι, αλλά… Κάπου πρέπει να δοθεί «λύση». Και βάσει του σεναρίου –
Τζάστιν Χέιθ -, αυτή δεν θα είναι υπέρ του θύματος…

«Από ‘δώ αρχίσουν τα προβλήματα. Έτσι ώστε το τελευταίο 20λεπτο της ταινίας
γίνεται ένα συμβατικό θρίλερ, με κυνηγητό και αψυχολόγητη και άδοξη ανατροπή
της ιστορίας μέχρι τότε. Μπροστά, βέβαια, στη μεταλλαγμένη σαβούρα – θριλερική
και μη – που κατακλύζει τις χολιγουντιανές παραγωγές, το φιλμ του Μπρούγκε
είναι… όαση», διαπιστώνει η Αντιγόνη. Αυτό, φυσικά, οφείλεται στην ερμηνεία
όλων των ηθοποιών, ιδιαίτερα των τριών: Ρόμπερτ Ρέντφορντ, Γουίλεμ Νταφόε,
Έλεν Μίρεν. Θρίλερ ερμηνειών και όχι δράσης.

Βότκα και αισιοδοξία

Στα 34 χρόνια του ο Αρμένιος Χινέρ Σαλέεμ – γεννήθηκε στο Ιρακινό Κουρδιστάν
το ’64 – είχε γυρίσει τη πρώτη μεγάλου μήκους ταινία του – όχι σαν εμάς εδώ
που πρέπει να περάσεις, συνήθως, τα 40 για να κάνεις την πρώτη ταινία σου. Και
τώρα, στην τρίτη του ταινία «Vodka lemon», τον γνωρίζουμε. Με μια πικρή
κωμωδία στην οποία πρωταγωνιστεί η φύση, ο χιονισμένος Καύκασος, που επί εννέα
μήνες σκεπάζει σαν λευκός θάνατος τον άνθρωπο και τους υπόλοιπους τρεις τον
τρελαίνει με τις οργιώδεις εναλλαγές της. Ήρωας της ταινίας, ένας χήρος και
συνταξιούχος του σοβιετικού Στρατού που με σύνταξη επτά δολάρια τον μήνα
καλείται να ζήσει αυτός και η οικογένειά του, ενώ μάταια περιμένει να στείλει
κανένα φράγκο ο ένας γιος του, που βρίσκεται στο Παρίσι… Και εκεί που το
χιόνι πνίγει κάθε ανθρώπινο αντανακλαστικό, νάτο και πετιέται ξαφνικά το
αίσθημα. Ανάμεσα σε αυτόν και μια χήρα, με την οποία συναντάται συχνά στο
νεκροταφείο και «συνομιλούν» με τα χαμένα έτερα ημίσεά τους. Γιατί, βλέπεις,
οι πεθαμένοι με τους πεθαμένους και οι ζωντανοί με τους ζωντανούς…

«Vodka lemon» από τον χιονισμένο Καύκασο

Με σουρεαλισμό α λα Κουστουρίτσα και χιούμορ α λα Καουρισμάκι, ο Αρμένιος
Χινέρ Σαλέεμ δημιουργεί ένα γλυκόπικρο φιλμ. Το πρόβλημα είναι ότι δεν έχει
αφομοιώσει απόλυτα τις επιρροές του και «φαίνονται» στη δική του ταινία. Τη
μια στιγμή λες «να ο… Κουστουρίτσα» και την άλλη, να η επόμενη επιρροή…
Έτσι που, τελικά, όλα να τα έχεις ξαναδεί και να μοιάζουν κλισέ…

Να πεθάνει ο… Χάρος

Γεννημένος σε κινηματογραφική οικογένεια, ο νεαρός Αλέξανδρος Κολλάτος κάνει
εδώ την πρώτη μεγάλου μήκους ταινία του και μας ξαφνιάζει ευχάριστα. Έχουμε
μπροστά μας μια μαύρη κωμωδία με σουρεαλιστικό και φευγάτο χιούμορ. Ένα
ζουμερό πρωτόλειο που δείχνει ότι ο σκηνοθέτης του έχει και κινηματογραφική
«ματιά» και ανήσυχο μυαλό. Και το κυριότερο, δεν φοβάται να «παίξει» με την
κάμερα και το θέμα του, χωρίς να είναι σοβαροφανής και να πιστεύει ότι κάνει
κάποιο… βαθυστόχαστο αριστούργημα.

Μαύρο χιούμορ με τους Λάκη Λαζόπουλο, Αλέξανδρο Κολλάτο στην κωμωδία του δεύτερου, «Ο Χάρος βγήκε παγανιά»

Όλα αρχίζουν με την εμφάνιση του μοναδικού Σωτήρη Μουστάκα που κάνει τον
νεκροθάφτη και… συζητάει με τον πελάτη του. Ο ίδιος ο σκηνοθέτης με το
κορίτσι του γυρίζουν σε μια καλοκαιρινή Αθήνα – όπως ήταν παλιά – και
συναντούν διάφορες αλλόκοτες φιγούρες. Λες και η πόλη έχει απελευθερωθεί από
το «δήθεν» και τη «σύμβαση» και γίνεται ποιητική – έστω, με την άτεχνη, ακόμη,
κάμερα του σκηνοθέτη. Μια ανεξάρτητη παραγωγή με τη φιλική συμμετοχή γνωστών
ηθοποιών: Λάκης Λαζόπουλος, Δέσπω Διαμαντίδου, Σπύρος Φωκάς, Σωτηρία Λεονάρδου
κ.ά.

Σιγά, το μάτι μας

Πουλ-μουρ (πουλάει… μούρη), ταινία τρόμου από το Χονγκ Κονγκ, Είναι σίκουελ
– αλλά καλύτερη – της ομότιτλης πρώτης. Στις… ανατριχίλες των θεατών
αρέσκονται να στοχεύουν οι αδελφοί Ντάνι και Οξάιντ Πανγκ, αλλά, τελικά, μόνο
την αηδία προκαλούν. Μια ιστορία φαντασμάτων και φαντασιώσεων αρρωστημένων
μυαλών. Με μια έγκυο που «απειλείται» από την ψυχική της άβυσσο, που πλέει σε
πλήρη μανιοκαταθλιπτικά πελάγη. Κρίμα την ωραία Γιουτζίνια Γιουάν… Και δεν
σημαίνει τίποτε η βιτντεοκλιπάτη και ψηφιακή δεξιοτεχνία των σκηνοθετών – τη
βρίσκεις, πλέον, παντού.

Τα Oscar της εβδομάδας

Τελευταίας ουτοπίας του 20ού αιώνα: «Σαλβαδόρ Αλιέντε»

Ειλικρίνειας και ευγένειας: Σαλβαδόρ Αλιέντε μέσα από το ομότιτλο
ντοκιμαντέρ του Πατρίτσιο Γκουσμάν

Ανδρικής ερμηνείας: Ρόμπερτ Ρέντφορντ-Γουίλεμ Νταφόε (εξ ημισείας στο
«Ξέφωτο»)

Γυναικείας ερμηνείας: Έλεν Μίρεν («Το ξέφωτο»)

Καλλονής: Γιουτζίνια Γιουάν («Το μάτι»)

Άγριας φύσης: Στον χιονισμένο Καύκασο («Vodka lemon»)

Σαρκασμού: «Ο Χάρος βγήκε παγανιά»

Αηδίας τρόμου: «Μάτι 2»