Διάπλους του Tορωναίου

Έχω απομακρυνθεί περίπου πεντακόσια μέτρα απ’ την ακτή και το μόνο που βλέπω
κάτω μου, ενώ κολυμπώ, είναι αδιαπέραστη, μπλάβα πρασινίλα, αφού κιόλας ο
βυθός, εδώ, πρέπει να ξεπερνάει τα ογδόντα μέτρα. Ψηλά, κοντά στην επιφάνεια,
δίπλα μου, περνούν άσπρες μικρές μέδουσες, αυτές που λέμε γυαλάκια και
αφρόψαρα – καμιά ζαργάνα που εμφανίζεται σαν αστραπιαία ασημο-πράσινη σπαθιά
και σβήνει.

Ευτυχώς ακόμα, τώρα, εννιά παρά είκοσι το πρωί, η θάλασσα είναι ήσυχη, κι ο
ήλιος ανεκτός. H μπουκαδούρα που θα μας βασανίσει βγαίνει το μεσημέρι κατά τις
δώδεκα, ροβολάει σφυρίζοντας απ’ την μεριά του Αγίου Όρους και σαρώνει,
ανταριάζει όλο τον Τορωναίο, μέχρι το απόγευμα, που καλμάρει, φτάνοντας μέχρι
τα οχτώ Μπωφόρ.

Βλέπω μονάχα μαυρο-πρασινίλα, λίγο αφρό στο βγάλσιμο του κεφαλιού για αναπνοή,
και στιγμιαία, στα δεκαπέντε μέτρα, τον «Πλανητάρχη», δηλαδή τη βάρκα
συνοδείας: τη φιγούρα του Κομνηνού που με παρακολουθεί καθισμένος μπροστά,
φορώντας ψαθάκι και μαύρα γυαλιά, και τους δύο βαρκάρηδες πίσω να
κουβεντιάζουν και να χασκογελούν – είναι ξενυχτισμένοι από χθες το βράδυ, και
το πρωί, σήμερα, στις οχτώμισι, που έγινε η εκκίνηση του αγώνα για τον Διάπλου
του Τορωναίου Κόλπου, κουτουλούσαν. Στη βάρκα τους δίπλα στο κουβούκλιο που
οδηγεί κάτω στη μηχανή έχουνε χτίσει με κανονικά τούβλα ένα μικρό φουρνάκι για
να ψήνουνε ψάρια και καλαμάρια, με φουγάρο και όλα τα σχετικά.

«Φτιάχνουμε», είπε ο ένας, ο νεαρός βαρκάρης, «τη θράκα, κι όπως βγάζουμε τα
ψάρια τα ξαπλώνουμε κατευθείαν, ζωντανά, στα κάρβουνα».

Πίσω και πλάγια απ’ τη βάρκα, βλέπω, στιγμιαία βγαίνοντας, έξι σκάφη συνοδείας
άλλων κολυμβητών – οι ταχύτεροι, από τους συνολικά είκοσι πέντε που παίρνουμε
μέρος στον Διάπλου, από το ένα πόδι της Χαλκιδικής στο απέναντι (Καλλιθέα –
Νικήτη), έχουνε φύγει μπροστά από μένα.

Στην πλάτη μου η Καλλιθέα αρχίζει κιόλας να θολώνει, να σβήνει. Δεν γυρίζω
συχνά προς τα πίσω, για να μη χάσω τον ρυθμό και για να μην απογοητευτώ που
ίσως μου φανεί πως είμαι ακόμα κοντά, πως δεν έχω σχεδόν καθόλου απομακρυνθεί.
«Το μυστικό», μου είπε ένας φίλος κολυμβητής, το πρωί, πριν την εκκίνηση, όταν
αλειβόμασταν με στέαρ (λίπος των κολυμβητών), «είναι να βλέπεις πίσω σου κάθε
δυο χιλιάδες χεριές» και στην ερώτηση «Πώς θα ξέρω πότε έχω κάνει δυο χιλιάδες
χεριές», μου απάντησε «Ά, εγώ τις μετράω…».

Κατάλαβα πως, μετρώντας μηχανιστικά, ακυρώνει τον χρόνο κι αρχίζω κι εγώ να
μετρώ, αλλά στις πεντακόσιες είκοσι εφτά χεριές, ξαφνικά, στο ενάμισι μέτρο,
εμφανίζεται να πλέει από κάτω μου και λίγο πλάγια, μια τεράστια, μεγαλοπρεπής,
μπλε μέδουσα, με καφέ στίγματα στη ράχη και γαλαζωπά πλοκάμια που καταλήγουνε
σε μικρές, μαύρες βεντούζες που σχεδόν με άγγιξαν – χάνω τον λογαριασμό, απ’
τον φόβο, βλέποντάς την με δέος, να περνάει ξυστά, πλέοντας απαλά, ρυθμικά, με
συστολές και διαστολές ανασαίνοντας μ’ όλο της το είναι, σαν καρδιά με φλέβες
που ξέφυγε από κάποιο σώμα και τώρα πάλλεται, επιτέλους, μόνη της πλέοντας
ήσυχα, αριστοκρατικά, μάταια, στους δικούς της αποτρόπαιους βυθούς.

Μπροστά μου η θάλασσα απέραντη. Ο ήλιος δεν είναι ισχυρός ακόμα. Υπάρχει
συννεφιά που βαραίνει προς την πλευρά της Νικήτης κατεβαίνοντας συγκαταβατικά
προς τους μακρινούς, αχνούς λόφους του δεύτερου ποδιού. Τα σύννεφα ρέουν κι ο
φωτισμός αλλάζει συνέχεια όπως και η ορατότητά μου στο νερό – μερικές στιγμές
σαν να ξανοίγει το υδάτινο βάθος και βλέπω ψάρια παράξενα και θαλασσινά με
ρευστό σχήμα να περνούνε από κάτω μου και πλάγια, να φωσφορίζει με
αντανακλάσεις το διάφανο ζωοπλαγκτόν, ο Κεστός της Αφροδίτης, τσούχτρες κι
ακαλήφες, αιωρούμενα σχιστοσώματα, στρόβιλοι, εφύρες, βρεφικές μορφές της
Αυρηλίας μεδούσης, όπως λέει ο Πεντζίκης, ψάρια φιδόσχημα ή πτεροφόρα, κάποτε
ένα μεγάλο σελάχι σαν Στελθ του βυθού.

Κολυμπάω έτσι, σχετικά ήρεμα, για τρεις ώρες. Αίφνης, η καρδιά μου σφίγγεται.
Για κλάσματα, ίσως γιατί έχει αρχίσει το μυαλό μου να επηρεάζεται από τις
σταθερές κινήσεις, να αλλοιώνεται από την εσωτερική κένωση, βλέπω, ή νομίζω
πως βλέπω τον Μεγάλο Σκύλο να διαγράφει σκοτεινούς, λοξούς κύκλους κάτω μου,
το σκυλόψαρο που ξέφυγε απ’ τους πιο βαθείς φόβους μου και με φερμάρει ψυχρά,
με αυτοπεποίθηση, αφήνοντάς με να κολυμπώ στην αυτοκρατορία του, στο έλεός
του, αποφασίζοντας αυτό πότε – αστραπιαία – θα κινηθεί. Νιώθω το τρεμούλιασμα,
για πρώτη φορά, απ’ το πρωί, το κρύο στη ράχη, στα νεφρά, πίσω απ’ τα μάτια –
αν και ξέρω πως σκύλοι στα νερά του Τορωναίου δεν υπάρχουνε.

(Αλλά, ποτέ δεν ξέρεις).

Κάποτε, στις αρχές της δεκαετίας του ’70 που ξεκίνησε να γίνεται ο Διάπλους,
πολλοί πίστευαν πως στον κόλπο υπάρχουνε σκυλόψαρα και σε κάθε βάρκα συνοδείας
έβαζαν και δύο στρατιώτες του Τρίτου Σώματος Στρατού, με πλήρη εξάρτυση,
μπαλάσκες, κράνη, σακίδια, που κρατούσανε οπλισμένα πολυβόλα στραμμένα προς το
νερό, παρακολουθώντας εντατικά, απ’ τις δυο μεριές του σκάφους, μήπως, ξαφνικά
φανεί κανένας σκύλος δίπλα σε κολυμβητή – οι περισσότεροι στρατιώτες έφταναν
λιπόθυμοι απέναντι, με τον τερματισμό, πιο τσακισμένοι απ’ τους κολυμβητές,
βαρεμένοι από ηλίαση, γιατί στέκονταν από οχτώ ώς δώδεκα ώρες όρθιοι, σε
απόλυτη εγρήγορση, μέσα στη βάρκα, παρατηρώντας το νερό πυρετικά, πολλοί
ξερνοβολούσαν με το που έρχονταν τα Μπωφόρ κι άλλους τους έτρεχαν με τζιπ στο
ιατρείο του Αγίου Νικολάου με βαριά αφυδάτωση.

Ευτυχώς, κάποτε σταμάτησε αυτό – κάποιοι ειδικοί έπεισαν τους οργανωτές πως
καρχαρίες δεν υπάρχουνε στον Τορωναίο. Κι αν έχει κάποιους, είναι μικροί κι
ακίνδυνοι.

Κολυμπάω τρεισήμισι, τέσσερις ώρες και ξέρω πως απ’ τη στιγμή που αρχίζω να
σκέφτομαι τον Μεγάλο Σκύλο, έχω φτάσει στη μεσαρία του Κόλπου, οπότε και
περιμένω τη μεγάλη κρίση – έχω πει από πριν στον συνοδό μου τον Κομνηνό, πως
πάντα το παθαίνω αυτό, όταν φτάνω στη μέση μιας μεγάλης διαδρομής: με πιάνει
μια διάθεση παραίτησης, κάνω εμετούς, βυθίζομαι, με κυριεύουνε πανικοί, χάνω
τον έλεγχο, νιώθω πως δεν θα τα καταφέρω, πως θα πάθω ολική ψύξη, θα πνιγώ.
Αλλά τον έβαλα να μου υποσχεθεί πως όσο κι αν παρακαλώ, ακόμα κι αν του φανεί
πως πνίγομαι, πως έχω πεθάνει, ακόμα κι αν ουρλιάζω κλαίγοντας, να μη μ’
ανεβάσει στη βάρκα.

Οι ώμοι μου έχουνε βαρύνει, νιώθω κιόλας την κόπωση να με διαπερνάει, ξέρω πως
σ’ αυτό το σημείο το βάθος είναι τριακόσια μέτρα, αισθάνομαι το μυαλό μου
κρύο, αδειανό. H δειλία με κατακλύζει σαν σάπιος ορός, αρχίζω και βλέπω
παράξενες, υποβρύχιες αστραπές, με πιάνει ταχυκαρδία. H αναπνοή μου σαν άσθμα,
πνιγμονή, τα δάχτυλά μου σφίγγονται, καρκαλιάζουν, δεν μπορώ να τ’ ανοίξω, να
τραβήξω χεριά, τ’ αυτιά μου μπουμπουνίζουν, κράμπες μού αρπάζουνε τα πέλματα
που έχουνε συστραφεί – ρίχνω μια κλεφτή ματιά στον Κομνηνό, που μ’ έχει δει κι
έχει καταλάβει, αλλά αμέσως κάνει τον αδιάφορο, σηκώνεται και πάει απ’ την
άλλη μεριά της βάρκας. Νιώθω να βαραίνω, πως σε λίγο δεν θα μπορώ να επιπλέω,
θα με καταπιεί το άπατο νερό, θα βυθιστώ – βλέπω κιόλας τον εαυτό μου, σαν
μέσα σε γυάλινο κώδωνα καταδύσεως, να κατέρχεται αργά, σφαδάζοντας, προς τα
τριακόσια μέτρα βάθος, κι αντί το νερό να σκοτεινιάζει, όλο και φωτίζεται, το
διαπερνούν πλατιά, φωτεινά ρεύματα σαν εσωτερικοί ποταμοί. Μεγάλα ψάρια απαθή,
με αργές κινήσεις, περνούν αδιάφορα.

Οεμετός ανεβαίνει κατά κύματα στο στόμα μου, βήχω, ξερνώ, αρχίζω να κλαίω,
βυθίζομαι, ξαναβγαίνω, και σε μια στιγμή πετάγομαι και, χτυπώντας το νερό,
τρέμοντας, φωνάζω «Κομνηνέ, δεν αντέχω, βγάλε με…».

Αλλά εκείνος κρύβεται απ’ την άλλη μεριά της βάρκας.

«Κομνηνέ…».

Οι δύο βαρκάρηδες έχουνε πανικοβληθεί κι έρχονται προς τη μεριά μου, με
κοιτάζουνε με δέος να πνίγομαι, φωνάζουνε κι αυτοί «Βγάλ’ τονα, ρε, τι
κάθεσαι;».

Ο Κομνηνός έρχεται ήρεμος μπροστά, με κοιτάζει και μου λέει ψύχραιμα, σε μια
στιγμή που μπορώ να τον ακούσω, κάνοντας τα χέρια του χωνί: «Δημήτρη, ηρέμησε.
Ξάπλωσε ανάσκελα, θα σου περάσει…».

Τα δόντια μου κροταλίζουν. Πίνω νερό και το βγάζω. Γυρίζω ανάσκελα. Ανασαίνω
μόνο απ’ τη μύτη, βήχω ακόμα, βγάζω νερό, ξερνώ, πασκίζοντας να χαλαρώσω.
Αναπνέω κάπως σταθερά, συνειδητά. Κοιτάζω τον ουρανό, το τίποτε. Αφήνομαι και
κατουράω αργά, νιώθοντας μια ευεργετική ζέστη στην κοιλιά.

Σε λίγο, όλα, σιγά σιγά, ξεθολώνουνε. Αρχίζω πιο σταθερές αναπνοές, επιπλέω
ακίνητος, κοιτάζοντας τα σύννεφα που τώρα πλαγιοδρομούν προς Άγιον Όρος.
Θυμάμαι εκείνον τον αθλητή, που πριν λίγα χρόνια πέρασε τον Τορωναίο με ύπτιο.
Είναι δυνατόν;

Τα μάτια μου καθαρίζουνε εντελώς, βγάζω και σφίγγω τα λάστιχα από τα
κολυμβητικά γυαλάκια. Συμμαζεύομαι. Ο σφυγμός μου επανέρχεται.

Στρέφω κι αρχίζω ελαφρύ πρόσθιο ενεργητικής ανάπαυσης. Βλέπω μπροστά μου, σε
αρκετή απόσταση, άλλες βάρκες – η μια ν’ ανεβοκατεβαίνει με τον κλύδωνα των
κυμάτων δεξιά μου, στα τριακόσια μέτρα. Στιγμές διακρίνω και την κουρασμένη
χεριά του κολυμβητή – ποιος να ‘ναι;

Γυρίζοντας βλέπω στη βάρκα, τον Κομνηνό, χαμογελαστό, να μου κάνει σήμα
κρατώντας τον αντίχειρα του πρός τα πάνω – κολυμπάω κρόουλ πια, βάζω πάλι το
κεφάλι στο νερό, ξαναβλέπω γυαλάκια και ζαργάνες να περνούν, αλλά το κύμα έχει
ανεβεί κι η μπουκαδούρα αρχίζει να δυναμώνει. Τα τρεισήμισι Μπωφόρ τα ‘χει
σίγουρα κι αγριεύει συνέχεια. Τα νερά σκουραίνουν κι αφρίζουνε επιθετικά.

Κολυμπάω πλάγια, δύσκολα, σε γωνία σαράντα πέντε μοίρες με το κύμα για να μη
με βαράει κατάσταυρα, και νιώθω το μέσα μου άδειο. Σαν καινούργιο, αλλά
εγκαταλελειμμένο εργοστάσιο, με γκρίζες τσιμεντένιες κολόνες, χαρτιά και
σκουπίδια στις γωνιές, δίπλα στις σκάλες, με μηχανήματα παρμένα και τζαμωτά
τρύπια απ’ τις πέτρες των παιδιών. Άδειο.

Μετά η αίσθηση μεταβάλλεται: βλέπω ότι είμαι στο Παλατάκι, στα Ανάκτορα,
στροφή για Νέα Κρήνη: το κτίσμα είναι κατάλευκο και φωταγωγημένο, όλος ο
περίβολος είναι υδάτινος, σαν μια υπέροχη, αστραφτερή πισίνα. Το Παλάτι
αναδύεται μέσα απ’ τα διάφανα νερά, μια ορχήστρα παίζει βαλς μπροστά σε μια
οβάλ πίστα όπου μισο-κολυμπούνε πανέμορφες, ψηλές γυναίκες με πτερύγια στην
πλάτη και με χρυσά μάτια, κι εγώ μπαίνω, φορώντας λευκά λινά, ξυπόλητος, και
τις πλησιάζω χαμογελώντας με αυτοπεποίθηση, περπατώντας χωρίς βηματισμό επί
των υδάτων, σαν δανδής Μεσσίας.

Αλλά τα χτυπήματα των κυμάτων γίνονται ισχυρότερα και μου διαλύουνε τις
παραισθήσεις που πάλι επανέρχονται αναπάντεχα, διαφορετικές, εξωφρενικές, μαζί
με τον φόβο. Ύστερα αναδύεται απο μέσα μου μια γαλαζωπή ευφορία, μια βαθιά
χαρά, κατόπιν έρχεται πάλι ο πανικός, ο φόβος πως θα πάθω κάτι και θα
εγκαταλείψω λίγο πριν την ακτή – μήπως δεν έχει συμβεί σε άλλους, ένα σωρό
φορές;

Αρχίζω πάλι να μετρώ χεριές, για να μη σκέφτομαι: μία, δύο, τρεις…

Σε δυό ώρες τα Μπωφόρ έχουνε ανεβεί στα έξι, στη μεσαρία το κύμα θα παίρνει
κεφάλια, αλλά τώρα, εδώ που είμαι, και που έχω κλείσει εφτάμισι ώρες συνεχούς
κολύμβησης, η θάλασσα άρχισε να πέφτει, γιατί τα βουνά της ξηράς που την βλέπω
πια κοντά, καθαρά, κόβουνε κάπως τον άνεμο.

Έχω σχεδόν εξαντληθεί. Έχω χάσει στυλ και ρυθμό, δύσκολα αποφεύγω τα κύματα,
καταπίνω νερό και το βγάζω, τα χέρια μου βαραίνουν όλο και περισσότερο. Δεν
αισθάνομαι τους ώμους, το στομάχι μου είναι σαν να έχω φάει δυο κιλά σκάγια.
Πόνοι με διαπερνούνε στη ράχη και στην κοιλιά και κρυώνω, κρυώνω πολύ – γυρνώ,
ζητώντας δύναμη και θάρρος, προς τη βάρκα: ο Κομνηνός, όρθιος, μου κάνει το
σήμα της νίκης για να μου δώσει κουράγιο, δείχνοντάς μου τη Νικήτη, που πια
απέχει μόνο δυο-τρία χιλιόμετρα και που φαίνεται κοντινή, σε ορισμένα σημεία
ανάγλυφη.

Οι βαρκάρηδες στρίβουνε λίγο τη βάρκα, τον «Πλανητάρχη», και με πλησιάζουνε με
προσοχή, για να μη με χτυπήσει το σκάφος, κι ο ένας, ο νεώτερος, σκύβει και
μου φωνάζει:

– Δεν μου λες, τώρα, όλο αυτό που έκανες, για ένα μπάνιο πιάνεται;

Κουνώ το κεφάλι και βυθίζομαι λίγο, γελώντας και βουρκώνοντας μαζί. Ύστερα
βγαίνω κι αρχίζω να κολυμπάω, αργά, βαριά, θαρρείς χωρίς χέρια, χωρίς σώμα,
χωρίς γόνατα, μοναχός, άδειος, λυτρωμένος από όλα, χωρίς καρδιά, προς τη
Νικήτη, μετρώντας χεριές, πάλι, απ’ την αρχή: Μία-δύο-τρεις-τέσσερις…