ZAK NTEPINTA «Kι όμως, η Eυρώπη είναι ήπειρος ελπίδας
Ενημερώσου πρώτα από ΤΑ ΝΕΑ
4 λεπτά  |
 |
 |
|
«Το να χαίρεσαι και το να θρηνείς τον θάνατο που καραδοκεί, για μένα είναι το |
Ο μεγαλύτερος εν ζωή Γάλλος φιλόσοφος αντιμετωπίζει ως σοβαρή πιθανότητα τον
θάνατο στα 74 του χρόνια. «Είμαι αρκετά επικίνδυνα ασθενής και υπό τη
δοκιμασία μιας επίφοβης θεραπείας». Ίσως είναι αυτός ο λόγος που είναι πιο
δραστήριος παρά ποτέ, γράφει βιβλία, μετέχει σε συνέδρια σε όλον τον κόσμο.
Γυρίζονται ταινίες γι’ αυτόν, γίνονται ειδικά αφιερώματα σε περιοδικά κύρους.
Ούτως ή άλλως, όμως, το θέμα της «επιβίωσης» είναι ένα από τα αγαπημένα του
θέματα.
«Δεν είναι φιλοδοξία αθανασίας, είναι θέμα δομικό. Αφήνω εκεί ένα κομμάτι
χαρτί, φεύγω, πεθαίνω: αδύνατον να ξεφύγω από αυτήν τη δομή, είναι η σταθερά
της ζωής μου. Κάθε φορά που αφήνω κάτι να φύγει από μένα, ζω τον θάνατό μου
στο γράψιμο. Ακραία δοκιμασία: αποποιούμαστε την ιδιοκτησία χωρίς να ξέρουμε
σε ποιον εν τέλει θα εμπιστευθούμε το πράγμα που αφήνουμε. Ποιος θα
κληρονομήσει και πώς; Θα υπάρχουν καν κληρονόμοι; Είναι ένα ερώτημα που μ’
απασχολεί ασταμάτητα. H εποχή της τεχνο-κουλτούρας μας μεταβλήθηκε εντελώς από
αυτήν την άποψη. Νομίζαμε πως ξέραμε ότι το τάδε ή το δείνα έργο μπορεί να
επιβιώσει για ένα – δύο ή και για είκοσι πέντε αιώνες – βλέπε τον Πλάτωνα.
Σήμερα όμως η επιτάχυνση των μεθόδων αρχειοποίησης αλλά και η χρήση και η
καταστροφή μεταβάλλουν τη δομή και τον χρονικό ορίζοντα της κληρονομιάς. Για
τη σκέψη, το ζήτημα της επιβίωσης παίρνει πλέον μορφές απολύτως απρόβλεπτες».
Σε θέματα πολιτικής, πάντως, οι προβλέψεις είναι κάπως ευκολότερες,
τουλάχιστον για έναν διανοούμενο του βεληνεκούς του. Ήδη από το 1993,
γράφοντας τα «Φαντάσματα του Μαρξ», είχε προβλέψει τα κινήματα κατά της
παγκοσμιοποίησης, μιλώντας για την πιθανότητα μιας «νέας διεθνούς». H οποία θα
ζητούσε κυρίως αλλαγές στο διεθνές δίκαιο και στους οργανισμούς που
κανοναρχούν την τάξη του κόσμου. Κυρίως βέβαια του ΟΗΕ, ο οποίος «χρειάζεται
το λιγότερο έναν νέο Χάρτη, μία νέα σύνθεση και κυρίως μία νέα έδρα – όσο το
δυνατόν πιο μακριά από τη Νέα Υόρκη…».
Παρ’ όλο που την αντωνυμία «εμείς» τη χρησιμοποιεί σπάνια, η Ευρώπη
φαντάζει στα μάτια του Ζακ Ντεριντά ως ένας τόπος ελπίδας. «Ακριβώς εξαιτίας
των όσων συνέβησαν στην Ευρώπη – Διαφωτισμός, συρρίκνωση αυτής της ηπείρου,
τεράστια ενοχή (ολοκληρωτισμός, ναζισμός, γενοκτονίες, ολοκαύτωμα,
αποικιοκρατία και αποαποικιοποίηση κ.λπ.) – στις σημερινές συνθήκες μία άλλη
Ευρώπη με την ίδια μνήμη θα αντιστεκόταν τόσο στην πολιτική της αμερικανικής
ηγεμονίας όσο και στον αραβοϊσλαμικό θεοκρατισμό που δεν έχει ούτε Διαφωτισμό
ούτε πολιτικό μέλλον». Και ο Ζακ Ντεριντά δεν μιλά για μία νέα στρατιωτική
υπερδύναμη στη λογική τού αντίβαρου, αλλά για μία Ευρώπη που θα έριχνε τον
σπόρο μιας εναλλακτικής πολιτικής, ανεξάρτητης από το ΝΑΤΟ και τις ΗΠΑ και
στην υπηρεσία ενός νέου ΟΗΕ.
«Να καταργηθεί ο γάμος!»
Ο Ζακ Ντεριντά υποστήριξε με την υπογραφή του το εγχείρημα του γάμου μεταξύ
ομοφυλοφίλων, που απασχόλησε πολύ τελευταίως τα γαλλικά μέσα ενημέρωσης. Το
έκανε γιατί θεωρεί την ισχύουσα νομοθεσία «υποκριτική και άδικη». Ωστόσο, ο
γάμος είναι για εκείνον μια άλλη «μαντίλα»: «Αν ήμουν νομοθέτης θα πρότεινα
πολύ απλά την εξαφάνιση της λέξης και της σύλληψης του “γάμου” σε έναν λαϊκό
αστικό κώδικα. Ο “γάμος”, αξία θρησκευτική και ετεροφυλόφιλη με σκοπό
τεκνοποίησης, αιώνιας πίστης κ.λπ., είναι μια παραχώρηση του λαϊκού κράτους
στη χριστιανική Εκκλησία – ιδιαίτερα στο καθεστώς της μονογαμίας που δεν είναι
ούτε εβραϊκό (επιβλήθηκε στους Εβραίους από τους Ευρωπαίους μόλις τον
προηγούμενο αιώνα) ούτε, όπως ξέρουμε, μουσουλμανικό. Καταργώντας τη λέξη και
την έννοια “γάμος” που δεν έχει καμία θέση σε ένα λαϊκό Σύνταγμα, θα την
αντικαθιστούσαμε με μία σύμβαση “πολιτικής ένωσης”, βελτιωμένη και πιο
εκλεπτυσμένη σε σχέση με τις υπάρχουσες, επίσης ευέλικτη και συμφωνούμενη
ανάμεσα σε συμβαλλομένους των οποίων το φύλο και ο αριθμός δεν θα ήταν εκ των
προτέρων καθορισμένοι».
Επιμέλεια: Μανώλης Πιμπλής
Google news
