Aχιλλειάδα δίχως κώδικα Da Vinci

Ο Μάριος Φραγκούλης θρηνεί τον χαμό του συντρόφου του Πάτροκλου – σκηνή από τους «Μυρμιδόνες»

Παγιδευμένοι οι καλόπιστοι θεατές που έσπευσαν να παρακολουθήσουν την χαμένη
τριλογία του Αισχύλου «Μυρμιδόνες», «Νηρηίδες», «Φρύγες», προσπαθούσαν να
κατανοήσουν δύο πράγματα: Πώς καταδέχθηκε ο Αισχύλος να γράψει ένα τόσο
αδύναμο, φλύαρο έργο, που εστιάζεται στο ζόρι που τραβάει ο Αχιλλέας από τον
χαμό του συντρόφου του Πάτροκλου και θρηνεί για τους «αγνούς μηρούς που δεν θα
ξαναφιλήσει πια»;. Και γιατί κυλάει τόσο αργά η ώρα;

Οι περισσότεροι από τους 7.000 θεατές (3.500 την Παρασκευή και 4.000 το
Σάββατο) απάντηση δεν πήραν. Γιατί ακόμα και να διάβαζες το πρόγραμμα δεν θα
μάθαινες πόσοι είναι οι σωζόμενοι στίχοι, πόσοι αυτοί που συμπλήρωσε ο Ηλίας
Μαλανδρής και, εν τέλει, η ανασύνθεση της τριλογίας, στο όνομα του δημιουργού
της, σε τι ποσοστό αναλογεί στο έργο του Αισχύλου και σε τι στο έργο τού…
αναπληρωτή του. Αντίθετα, ο φιλότιμος αναγνώστης πληροφορήθηκε πως είναι ένας
θεμιτός πειραματισμός που έγινε ύστερα από σοβαρή μελέτη. Και ότι η επιτυχία
του εγχειρήματος πρόκειται να κριθεί από την επιτυχία της παράστασης, που
σκηνοθέτησε ο Νίκος Χαραλάμπους.

Πάντως, για να έχουμε μια πρώτη εικόνα του ζητήματος, το οποίο είναι μείζον
και προφανώς θα απασχολήσει τους αρμοδίους – φιλολόγους, κριτικούς και
θεατρολόγους -, οι σωζόμενοι, αβέβαιοι και μη, στίχοι είναι ελάχιστοι: 45
στους «Μυρμιδόνες», επτά στις «Νηρηίδες» και 20 στους «Φρύγες». Εβδομήντα δύο
σωζόμενοι στίχοι και θραύσματα λέξεων συμπληρώθηκαν με αποσπάσματα από την
«Ιλιάδα» του Ομήρου, που αναπλάστηκαν και μεταφράστηκαν, σύμφωνα με τις
μελέτες του νεόκοπου συγγραφέα, ο οποίος ολοκλήρωσε την τριλογία. Επομένως ας
μην αδικούμε τον τραγικότερο των τραγικών μας.

H ουσία είναι πως τόσο το Ελληνικό Φεστιβάλ όσο και ένας σοβαρός
οργανισμός, ο ΘΟΚ, έφερε στην Επίδαυρο και μάλιστα στο Ολυμπιακό φεστιβαλικό
καλοκαίρι ίχνη μιας τριλογίας με την υπογραφή του Αισχύλου και με την ξιπασιά
μιας παγκόσμιας πρεμιέρας – «αλαζονεία και μέθη ησθάνετο ο Δαρείος». Ένα
προκλητικό εγχείρημα, επανδρωμένο από καλούς, δοκιμασμένους και νεώτερους
ηθοποιούς, μέσα από μια μεγάλη παραγωγή που ζήλωσε τη δόξα της χολιγουντιανής
«Ιλιάδας», αλλά καταποντίστηκε από την εικονογράφηση και την πλήξη.

Τι συνέβη και ενώ η παράσταση – καλοντυμένη, καλοτραγουδισμένη, καλοφωτισμένη,
φορτωμένη με ευρήματα που κάλυπταν το άγχος του κενού – κύλησε χωρίς πρακτικά
προβλήματα η ώρα έμεινε… ακούνητη;

Και όμως. Μόνο δύο ώρες διήρκεσε η εξιστόρηση του δράματος του Αχιλλέα, που
μπαίνει στη φωτιά του πολέμου κατά των Τρώων για να εκδικηθεί τον χαμό του
πολυαγαπημένου του συντρόφου, να σκοτώσει τον Έκτορα και να αποδώσει, με θεϊκή
παρέμβαση, το άψυχο κορμί του στους δύστυχους γονείς – Πρίαμο και Εκάβη – και
στη γυναίκα του Ανδρομάχη, η οποία ως άλλη Κασσάνδρα προβλέπει τη συνέχεια των
δεινών της βασιλικής οικογένειας.

Τόπος είναι η Τροία. Δεν υπάρχει καμία αμφιβολία. Στην άκρη της σκηνής
ένα τεράστιο άλογο πάνω σε βάθρο με ρόδες ήταν το σήμα-σκηνικό. Στο κέντρο της
ορχήστρας μια πολυθρόνα. Καθισμένος εκεί ο Αχιλλέας (Μάριος Φραγκούλης),
ωραίος ως νάρκισσος, λαμπύριζε με το βαμμένο μπρονζέ καλοσχηματισμένο ημίγυμνο
από τη μέση και πάνω κορμί του. Κι αφού θρήνησε τη μοίρα τη δική του και του
σκοτωμένου φίλου του, ντύθηκε για να βγει στη μάχη. Με την προσθήκη μιας
χρυσής ποδιάς Φαραώ και μιας πάνινης χρυσής πανοπλίας – συγκρίσιμος σε ομορφιά
με τον Μπραντ Πιτ -, εκδικήθηκε τον χαμό του Πάτροκλου σκοτώνοντας τον Έκτορα.
Πάντως σουξέ δεν έκανε.

Το κλάμα του Αχιλλέα

Οι αναπαραγωγές της φαντασμαγορίας της «Ιλιάδας» και του κινηματογραφικού ήρωα
Αχιλλέα στο αρχαίο θέατρο δεν συγκίνησαν παρά τους πρωταγωνιστές του δράματος.
Στο τέλος, ο μεν Φραγκούλης σταμάτησε το χειροκρότημα του κόσμου για να κάνει
μια αβέβαιη δήλωση: «H παράσταση, τουλάχιστον εγώ, αφιερώνεται στη θεία μου
Ρένα Βλαχοπούλου». Ο δε διασκευαστής Μαλανδρής κράτησε την τελευταία λέξη για
τον εαυτό του ευχαριστώντας από την αρχαία ορχήστρα τον δάσκαλό του Θάνο
Κωτσόπουλο, που του άνοιξε τον δρόμο… Νέοι καιροί, νέα ήθη… Αλλά κάθε
συνωμοσία έχει τον κώδικα που της αξίζει. Γιατί μπορεί ο «Κώδικας Ντα Βίντσι»
να παίρνει εκδίκηση αναπαράγοντας τη σουξεδιάρικη συνταγή του περσινού
καλοκαιριού με το «Κλάμα του Νίτσε», το κλάμα όμως του Αχιλλέα όχι μόνο δεν
συγκίνησε, αλλά ούτε και συγκρίθηκε σοβαρά με το κλάμα του Μπραντ Πιτ. Και το
χειρότερο; Ούτε καν εξόργισε.

INFO

H τριλογία «Μυρμιδόνες», «Νηρηίδες», «Φρύγες» παρουσιάζεται σε περιοδεία.