Aπό το λεβεντόπαιδο στον γέροντα Οιδίποδα

Πρωτόπαιξε στον «Οιδίποδα επί Κολωνώ» δίπλα στον Μινωτή, ερμηνεύοντας τον ρόλο του Πολυνείκη. Μετά 40 χρόνια έπαιξε τον γέροντα Οιδίποδα, και είναι ο πρώτος ηθοποιός μετά τον Μινωτή που τόλμησε να αναμετρηθεί με αυτό τον ογκόλιθο. Στιγμιότυπο από τον «Οιδίποδα επί Κολωνώ» με τη Δήμητρα Χατούπη (Επίδαυρος 1996)

H αυλαία για τον Δημήτρη Παπαμιχαήλ έπεσε ξαφνικά χθες το μεσημέρι. H
πολυτάραχη ζωή και η μακρά καλλιτεχνική του πορεία σταμάτησαν στην αυλή του
εξοχικού του, στην Ερμιόνη. Εκεί τον βρήκε πεσμένο και μελανιασμένο η
σύντροφος των τελευταίων χρόνων, Νάντια Μουρούζη. Τον μετέφερε στο Ιατρικό
Κέντρο στο Κρανίδι, όπου διαπιστώθηκε ο θάνατός του. Πιθανό αίτιο, η ανακοπή
καρδιάς. Σύμφωνα με το τυπικό των αιφνίδιων θανάτων, η σορός του μεταφέρθηκε
στον Πειραιά, προκειμένου να γίνει αυτοψία. Το υπουργείο Πολιτισμού ανακοίνωσε
πως η κηδεία του θα γίνει τιμητικά δημοσία δαπάνη.

Την προηγούμενη βραδιά είχαν πάει σε ένα ταβερνείο της περιοχής, όπου
παρασύρθηκε από έναν πλανόδιο κιθαρίστα και τραγούδησε. Ήταν το τελευταίο
τραγούδι του, στην τελευταία, τρυφερή, γαλήνια νύχτα της ζωής του.

Μήνα Ιούλιο, πριν από οκτώ χρόνια είχε φύγει και η Αλίκη. Παρότι χωρισμένοι
από καιρό, το πιο λαμπρό ζευγάρι του ελληνικού θεάτρου και σινεμά είχε έναν
βαθύ, σχεδόν μυστικό δεσμό. Ο θάνατός της τον κατέβαλε. Μετά έχασε τη μητέρα
του και λίγο αργότερα τον μικρό του αδελφό, που λάτρευε. Τότε λύγισε. Σχεδόν
κινδύνευσε από κατάθλιψη. Από τη μία όμως το θέατρο, που τον καλούσε να παίξει
ρόλους απαιτήσεων, όπως τον «Χορό του θανάτου» του Στρίνμπεργκ, τον «Οιδίποδα
επί Κολωνώ» του Σοφοκλή, από την άλλη ο τελευταίος έρωτας, που ξεπρόβαλε με το
πρόσωπο της κατά πολύ νεώτερής του ηθοποιού Νάντιας Μουρούζη, τον έσωσαν από
την πιο επικίνδυνη φθορά, την παραίτηση.

Ήταν 70 ετών κι έκανε εδώ και δέκα ημέρες τις διακοπές του, λιγότερο
κοινωνικός από παλιά, περισσότερο συγκεντρωμένος στον εαυτό του, στην
οικογένειά του, στη σύντροφό του, στους λίγους φίλους του.

Το λεβεντόπαιδο που δοξάστηκε ως ένας από τους πιο δημοφιλείς ζεν
πρεμιέ του θεάτρου και του σινεμά επί δύο δεκαετίες και εξελίχτηκε σε
σημαντικό ρολίστα του κλασικού ρεπερτορίου, γεννήθηκε στον Πειραιά, το 1934.
Σπούδασε στη Σχολή του Εθνικού Θεάτρου και έδειξε από τον πρώτο χρόνο πως έχει
μέλλον σε αυτόν τον χώρο, που δεν περίμενε να αποφοιτήσει για να του προσφέρει
ρόλους. Ξεκινώντας ως πρωταγωνιστής του Εθνικού εκτινάχθηκε στο θεατρικό
στερέωμα παίζοντας Τσέχωφ, Σοφοκλή, Σίλερ, Σαίξπηρ, Πιραντέλο, Όσμπορν,
Γκόλντσμπιθ, Ξενόπουλο κ.ά. (1957-1960). Έως το 1964 έχει συμπληρώσει ένα
σπάνιο βιογραφικό, επαληθεύοντας με κάθε του νέα εμφάνιση το ταλέντο του. Ο
φέρελπις νέος έχει καταξιωθεί πλέον ως ο ταλαντούχος, ο προικισμένος ζεν
ρολίστ της γενιάς του.

Με τη Μελίνα συνεργάστηκαν στη δυνατή, εντυπωσιακή «Μήδεια», που σκηνοθέτησε ο Μίνως Βολανάκης (1976)

Στην «Κολόμπ» συνεργάζεται ως συνθιασάρχης με ένα άλλο ταλαντούχο
πλάσμα μεγάλης ακτινοβολίας, την Αλίκη Βουγιουκλάκη. Συμμαθητές στη Σχολή, με
έναν λανθάνοντα ερωτισμό ανάμεσά τους, συναντήθηκαν ξανά όταν επαγγελματικά
αναδείχθηκαν σε κυρίαρχα πρόσωπα του θεάματος. Ήταν ώρα το φλερτ να εξελιχθεί
σε έρωτα δυνατό, καθοριστικό και σε μία σχέση που δεν έπαψε ποτέ να είναι
ανταγωνιστική. Παντρεύτηκαν έναν χρόνο μετά, στις 17/1/1965 στους Δελφούς. Το
πιο λαμπρό ζευγάρι λατρεύεται από τον κόσμο, που θέλει να τους δει μαζί. H
συνεργασία τους οδήγησε τον Παπαμιχαήλ σε πιο ανάλαφρο ρεπερτόριο, από το
οποίο επιχειρούσε κατά καιρούς να αποδράσει, όπως έκανε με τον «Θείο Βάνια»
του Τσέχωφ. Το 1974 χώρισαν έχοντας αποκτήσει έναν γιο, τον Γιάννη.

H συνεργασία του με την Έλλη Λαμπέτη και τον Μίνω Βολανάκη στον «Βυσσινόκηπο»
ανοίγουν την επόμενη περίοδο της ζωής και της καριέρας του, που συνεχίζεται με
συμμετοχές σε παραστάσεις-σταθμούς του ΚΘΒΕ, όπως η «Μήδεια» με τη Μελίνα, «Ο
κύριος Πούντιλα και ο άνθρωπος του Μάττη». Με τη Λαμπέτη θα ξανασυνεργαστούν,
ιδανικοί ερμηνευτές με τεχνικές άρτιες και οι δύο, στη «Φιλουμένα Μαρτουράνο».
Συνεχίζει συνεργαζόμενος με τη Δανδουλάκη, τον Ευαγγελάτο, τη Χατζηαργύρη, τον
Τσακίρογλου, την Καλογεροπούλου, τον Αλεξανδράκη, την Κούρκουλα, τη Γαληνέα
κ.ά. Καλές παραστάσεις με τη σφραγίδα μιας προσωπικότητας που κουβαλάει
εμπειρία σαράντα επτά χρόνων, με περισσότερους από 120 θεατρικούς ρόλους.

«Το θέατρο δεν με πρόδωσε ποτέ. Ό,τι του έδωσα μου το ανταπέδωσε στο
δεκαπλάσιο. Δόξα, αναγνώριση, αγάπη. Αντίθετα με την προσωπική μου ζωή που της
πρόσφερα πολλά και μου επέστρεψε πολύ λίγα», ομολογούσε δημόσια πριν από δύο
χρόνια στη βιογραφία του.

Τα τελευταία χρόνια είχε αισθητά αραιώσει τις εμφανίσεις του. Μετά τον «Χορό
του θανάτου», μετά τον «Οιδίποδα επί Κολωνώ», κύκνειο άσμα του έμελλε να είναι
η συμμετοχή του στο έργο της Γιασμίν Ρεζά «Τρεις φορές ζωή» με τη Βίκυ Κουλιανού

Αφοσίωση και δυσπιστία

Πάντα έδειχνε μεγάλη αφοσίωση μόνο στους ανθρώπους που βρίσκονταν κοντά
του. Ίσως γιατί ήταν δύσπιστος. Πριν από δύο χρόνια είχε εξομολογηθεί στον
Μάκη Δελαπόρτα, για τη βιογραφία του «Ένας μύθος, μία ιστορία» (Εκδόσεις
Άγκυρα), πως ζούσε μία ήσυχη ζωή δίπλα σε ανθρώπους που του είχαν αποδείξει
την αγάπη και την αφοσίωσή τους. Εκτός από τον Γιάννη, τον γιο του, ιδιαίτερη
αδυναμία είχε στον ανιψιό του, τον Γιώργο Παπαμιχαήλ, γιο του μικρότερου
αδελφού του. Στην ίδια πολυκατοικία, στο Χαλάνδρι, είχε φροντίσει να κατοικεί
η εξαδέλφη του Βάνα Ορφανού, η οποία φρόντιζε τον ίδιο και το σπιτικό του.
Μετρημένοι στα δάκτυλα του ενός χεριού οι άνθρωποί του.