Eικονικός παράδεισος

Όλοι ξέρουμε ότι το Χόλιγουντ είναι εξπέρ στην αποθέωση του εικονικού και
μεταλλαγμένου ως συναρπαστικού θεάματος, με εκατομμύρια σινεφίλ σε όλο τον
πλανήτη. Αλλά θα ήταν, ασφαλώς, βόμβα μεγατόνων η είδηση ότι στον εγκέφαλο του
Χόλιγουντ εντοπίστηκε… νανοτσίπ που ρυθμίζει όλα τα συναισθήματα και τις
ψυχικές αντιδράσεις των πρωτεργατών του!

Και αυτή είναι η ουσία της μαύρης κωμωδίας-θρίλερ-μιούζικαλ «Οι γυναίκες του
Στέπφορντ» («The Stepford wives») του Φρανκ Οζ. Κάτι, όμως, που μπορεί να μην
το… ξέρει ούτε η ίδια ή ντρέπεται να τους το πει κατάμουτρα γιατί και αυτή
είναι προϊόν δικό τους. Άβυσσος η ψυχή του… καπιταλισμού ή, απλά, αν
πιστέψουμε αυτό που είχε ο Μαρξ, «ο καπιταλιστής θα πουλήσει και το σχοινί που
θα τον κρεμάσουν»…

H Νικόλ Κίντμαν είναι γκραν διευθυντικό στέλεχος και η σιδηρά κυρία σε μεγάλο
τηλεοπτικό κανάλι όπου από τη μια στιγμή στην άλλη θα έρθουν όλα τούμπα στον
τέλειο κόσμο της. Θα κινδυνεύσει η ζωή της, θα χάσει τη δουλειά της και θα
υποστεί νευρικό κλονισμό ανάλογο της θέσης που κατείχε στο κανάλι. Πάλι καλά
που ο συζυγος-φυτό (πώς έχει πλαδαρέψει έτσι ο Μάθιου Μπρόντερικ;) θα την
πάρει και μαζί με τα δυο τους παιδιά θα πάνε να ζήσουν σε μια ήσυχη «συνοικία
το όνειρο»… Έλα, όμως, που αυτή η τέλεια, ουτοπική κοινωνία είναι προϊόν
μετάλλαξης ζηλευτού επιστημονικού εγκεφάλου, ο οποίος έχει βαρεθεί το άγχος
για το κυνήγι της τελειότητας και της επιτυχίας και ανακάλυψε το χαπάκι που σε
κάνει μια χαρά σούπερ φυτό, άοσμο, άγευστο και ανέραστο!

H Γκλεν Κλόουζ και ο Κρίστοφερ Γουόκεν πλαισιώνουν τη Νικόλ Κίντμαν στις «Γυναίκες του Στέπφορντ»

Αφού λοιπόν, δεν μπορούμε να φτιάξουμε στη Δύση μια «συνοικία το όνειρο», ας
είναι καλά η επιστήμη που στέκεται πάντα – έχετε καμία αμφιβολία; – στο πλευρό
του ανθρώπου. Και με τις ανακαλύψεις της τού προσφέρει το όνειρο με το
κουταλάκι του γιατρού γεμάτο μικροτσίπ, νανοτσίπ και κάθε ζηλευτής μετάλλαξης
θησαυρό. Έτσι, στο ήσυχο Στέπφορντ που κατοικείται από τον αφρό της δυτικής
κοινωνίας – επιστήμονες, γιάπηδες, σταρ, ακτιβιστές πολυτελείας, διευθυντικά
στελέχη, μάνατζερ και προβληματισμένους καλλιτέχνες – όλα είναι ροζ,
χαμογελαστά και τρισευτυχισμένα. Και τι έγινε που στο τέλος θα αποκαλυφθεί η
απάτη – πρόκειται για μια κοινωνία ρομποτοποιημένη. Αφού όλα είναι τέλεια, τι
σημασία έχει που είναι η φύση μας έχει μεταλλαχθεί. Αφού «περνάμε καλά», τι
μας νοιάζει κι αν παίρνουμε τόνους ψυχοφάρμακα!

Ριμέικ ενός θρίλερ της σειράς (1975, από βιβλίο της Άιρα Λέβιν) είναι «Οι
γυναίκες του Στέπφορντ» σε σκηνοθεσία Φρανκ Οζ (γεννημένος το ’44 με γνωστές
δουλειές του τα «Μάπετ σόου», «Το μαγαζάκι του τρόμου», «Απατεώνες και
τζέντλεμαν»,«Μια ξανθιά στο πιάτο μου» κ.ά.). Κι εδώ κάνει το μεγάλο άλμα,
αλλά πέφτει στο κενό. Γιατί το φιλμ που έκανε είναι σαν να βλέπεις σε έκδοση
κλασικών εικονογραφημένων το «The Truman shοw» του Πίτερ Γουίρ. Γιατί τόσο ο
σεναριογράφος (Πολ Ρούντικ) όσο και ο σκηνοθέτης μπερδεύουν τόσα πολλά είδη
και στυλ κινηματογράφου, που στο τέλος δεν ξέρεις τι βλέπεις στην οθόνη.

Όσο για την Νικόλ Κίντμαν – πολύ καλή ηθοποιός, αλλά βουτηγμένη στην υστερία
σ’ όλες τις ταινίες της… – κάνει ό,τι μπορεί για να καταπιούμε το χαπάκι σαν
σπάνιο φαγητό. Αλλά πείθει μόνο ως αδίστακτο διευθυντικό στέλεχος και καθόλου
ως «φυτό». Ευτυχώς που υπάρχουν και η Μπετ Μίντλερ με την Γκλεν Κλόουζ για να
μας διασκεδάσουν. H πρώτη με το γνωστό και αξεπέραστο στυλ της τροφαντής
καπάτσας. Και η δεύτερη σε μια παραλλαγή της δαιμονικής κόμισσας από τις
«Επικίνδυνες σχέσεις» του Λακλό.

Ανατρεπτικό θεώρημα

Πριν και πάνω από όλα «Το θεώρημα»(«Τeoremα») του Πιερ Πάολο Παζολίνι
είναι ποιητικό δημιούργημα. Και η ποίηση είναι στον αντίποδα της απόδειξης και
της αυστηρής λογικής. Και αυτή ακριβώς είναι η δύναμή της αλλά και η
παρεξήγηση γύρω από αυτήν καθώς την έχουν εκμεταλλευτεί όλοι οι ατάλαντοι του
κόσμου που θελήσανε να πουλήσουν φύκια για μεταξωτές κορδέλες. Το φιλμ
γυρίστηκε την εποχή -1968- που ο Παζολίνι έπαυε να είναι ο «ποιητής του
υπόκοσμου» και ως ακραίος αριστεριστής επαναστάτης – αλλά πάντα βαθύτατα
χριστιανός! – έκανε παραβολικές ταινίες-καταγγελίες της μεγαλοαστικής τάξης.
Τόσο στο «Θεώρημα» όσο και στο επόμενο φιλμ, το «Χοιροστάσιο», εκφράζονται οι
επιρροές του Παζολίνι από τις θεωρίες του Μαρξ και του Φρόυντ. Έτσι που να
δημιουργηθεί μια γέφυρα ανάμεσα στον Μαρξ και τον Χριστό.

Εδώ, ο Τέρενς Σταμπ – σ’ έναν από τους τελευταίους σπουδαίους ρόλους του –
είναι ο εξολοθρευτής άγγελος ή Θεός, Διάβολος, Διόνυσος…, που εισχωρεί σε
μια οικογένεια Μιλανέζου βιομηχάνου (Μάσιμο Τσιρότι, Σιλβάνα Μάγκανο, Αλφόνσο
Γκάτο, Λάουρα Μπέλι). Και διακορεύει και διαλύει όλη την αγία οικογένεια, που
είναι το πρότυπο του καπιταλισμού και της υποκρισίας. Γιατί; Επειδή μέσα από
το μοντέλο της οικογένειας μπορούν να δικαιολογηθούν όλα τα εγκλήματα της
ανθρωπότητας. Εναντίον κάθε αντίθετης φωνής, εναντίον κάθε διαφορετικής
έκφρασης, γούστου, διάθεσης. Έτσι που όλα να γίνουν ομογενοποιημένα και
παγκοσμιοποιημένα. Καλή ώρα…

«Το θεώρημα» του Πιερ Πάολο Παζολίνι διαλύει τις κοινωνικές τάξεις και κλείνει το μάτι στον παγανισμό

«Θα το έλεγα, καλύτερα, ποιητικό δοκίμιο αυτό το φιλμ του Παζολίνι. Ένα φιλμ
που κατακεραυνώνει τη φορμαλιστική αστική ηθική, η οποία οδήγησε τον κόσμο σε
έναν απόλυτο κομφορμισμό. Και ο Τέρενς Σταμπ είναι ο αναρχικός ποιητής που δεν
ανήκει σε κανέναν ηθικό κώδικα, λειτουργεί σχεδόν παγανιστικά και καταστρέφει
την εντελώς συμβατική αστική αγιοσύνη της υποκρισίας. Αλλά… Σήμερα, 36
χρόνια από «Το θεώρημα», όλα αυτά τα σύμβολα στη φόρμα και στο περιεχόμενο
κατά πόσο λειτουργούν; Δεν μοιάζουν λίγο κουρασμένα και ξεπερασμένα;»
προβληματίζεται η Αντιγόνη.

«Εγώ διαφωνώ κάθετα. Οι ποιητές και όλοι μας, αλλά γι’ αυτούς μιλάμε εδώ,
έχουν το δικαίωμα να ουρανοβατούν. Και να δημιουργούν. Αρκεί να έχουν το
ταλέντο. Και ο Παζολίνι πάνω από όλα ήταν μεγάλος ποιητής και αιρετικός
δημιουργός. Και υπέρτατη ιδεολογία του ήταν ότι το σεξ χωρίς ταμπού και
κοινωνική καθοδήγηση καταργεί τις τάξεις. Είναι η μοναδική ιδεολογία που
ενώνει τους ανθρώπους» επεμβαίνει ο Δημήτρης.

Μπορεί στο «Θεώρημα» να εμφανίζονται κάποια σημάδια γήρανσης, αλλά η φιλοσοφία
ζωής σε όλα τα έργα του Παζολίνι στηρίχθηκε πάνω στη «δύναμη της σάρκας». Είτε
ως απογείωσης των καλύτερων στιγμών της ανθρώπινης ψυχής, είτε ως καιάδας μέσα
στον οποίο συνθλίβεται – και συνθλίβει – όλη η άβυσσος της ψυχής του ανθρώπου.
Και ο Παζολίνι είχε τη σπάνια χάρη το έργο του να είναι ταυτισμένο με την
προσωπική ζωή του. Έτσι έζησε. Κι έτσι «κάηκε»…

Πλαστικό κορίτσι

Εύφλεκτο συνδυασμό χιούμορ, ρίσκου και αγάπης σε μια νεανική κομεντί. Αυτό
θα ήθελε να είναι «Το κορίτσι της διπλανής πόρτας» («The girl next door»),
αλλά το μόνο που καταφέρνει είναι να είναι μια εξυπνακίστικη νεανική
σεξοκωμωδία σαν χιλιάδες παρόμοιες.

Μια πορνοστάρ είναι «το κορίτσι της διπλανής πόρτας»

Παρθένος και πορνοστάρ. Αυτό το δίδυμο έχει ως πρωταγωνιστές η φάρσα του Λιουκ
Γκρίνφιλντ. Προσπαθεί να παίξει και να ανατρέψει όλες τις εκδοχές αυτού του
μοντέλου, αλλά απουσιάζει η σκηνοθετική δεξιοτεχνία που θα το ανασύρει από τον
σωρό του είδους.

Αντίγραφο του Λεονάρντο ντι Κάπριο είναι ο νεαρός Εμίλ Χιρς («H λέσχη των
αυτοκρατόρων») που έχει φτάσει να είναι τελειόφοιτος αλλά παρθένος. Ώσπου
αναλαμβάνει να τον οδηγήσει στον… παράδεισο μια πορνοστάρ που την ερμηνεύει
η πολύ καλή Ελίσα Κάθμπερτ («Αγάπη είναι…»). Όλα είναι ίδια…

Αγέλαστος κλόουν

Έχει μείνει στην ιστορία του κινηματογράφου ως ο αγέλαστος κωμικός. Ο
κλόουν που κατάφερνε με τις ταινίες να κάνει τον κόσμο να σκάει στα γέλια
χωρίς το δικό του πρόσωπο συσπάσει καν είτε από γέλιο είτε από συγκίνηση είτε
από οποιαδήποτε ανθρώπινη έκφραση! Ήταν ο Μπάστερ Κίτον (1896-1966), που με
τις 15 ταινίες του κατάφερε να είναι μοναδικός και να μείνει ανεπανάληπτος
στην ιστορία του παγκόσμιου κινηματογράφου. Και πάνω από όλα να είναι:
πρωτοπόρος. Στη λογική του σεναρίου, στην εξέλιξη της δράσης, ως ανέκφραστη
μάσκα προσώπου η οποία καταφέρνει να ξεσηκώσει.

Και στον «Στρατηγό» («The general», 1926), περίοδο ακμή της μπαστερικής
κωμικής εποχής, το στόρι ξεκίνησε από πραγματικό επεισόδιο στη διάρκεια του
Αμερικανικού Εμφυλίου με το κλέψιμο ενός τρένου. Από την είδηση αυτή ο Μπάστερ
Κίτον έφτιαξε ένα σενάριο και μια κωμωδία γεμάτη γκανγκ, αλλά και
σουρεαλιστικές εκρήξεις τρελού και κουφού χιούμορ, πολύ πιο μπροστά από την
εποχή του και πάντα διαχρονικού.