Mια Συλλογή που «γεννά» διαρκώς εκθέσεις

Σημαντικά και πολύτιμα -διεθνώς- έργα της πρωτοπόρου της Ρωσικής Πρωτοπορίας Λιούμποβ Πόποβα, από τη Συλλογή Κωστάκη, όπως το εικονιζόμενο «Travelling Woman», ζητούν να δανειστούν μερικά από τα μεγαλύτερα μουσεία του κόσμου

Επτά χρόνια πριν, όταν ξεκινούσε η συζήτηση για την ίδρυση Κρατικού Μουσείου
Σύγχρονης Τέχνης στη Θεσσαλονίκη και στη συνέχεια για την αγορά και
«προικοδότησή» του με τα 1.275 έργα της περίφημης Συλλογής Κωστάκη, πολλοί
ήταν αυτοί που προέβαλαν σθεναρές αντιρρήσεις.

H μακράν του αθηναϊκού κέντρου έδρα του Κρατικού Μουσείου, η ανυπαρξία χώρων
για τη στέγασή του, το ύψος του τιμήματος αγοράς της Συλλογής (14,2
δισεκατομμύρια δραχμές για έργα που αγοράστηκαν από τον συλλέκτη Γεώργιο
Κωστάκη σε προηγούμενες δεκαετίες – τότε που… «Ο Σαγκάλ κόστιζε όσο ένα κιλό
πατάτες»), μετατράπηκαν σε επιχειρήματα αμφισβήτησης της αναγκαιότητας ίδρυσης
του Μουσείου.

Σήμερα, επτά χρόνια από την ίδρυση του Μουσείου, έξι σχεδόν χρόνια από
την «ιστορική» Δευτέρα 5 Οκτωβρίου του 1998 (όταν τα έργα της περίφημης
Συλλογής έφτασαν, κάτω από μυστικές και αστυνομικού τύπου συνθήκες, στη Μονή
Λαζαριστών), τέσσερα χρόνια μετά την πρώτη τους μαζική έκθεση στο κοινό και
τρία μετά την πρώτη θεματική έκθεση («Ο Τάτλιν και ο κύκλος του») με βασικό
υλικό από την περίφημη συλλογή, η εικόνα αντιστράφηκε…

H Συλλογή Κωστάκη, πέραν της «μαγιάς» για σειρά θεματικών εκθέσεων στο
ΚΜΣΤ αλλά και σε άλλους μουσειακούς χώρους στην Ελλάδα (Αθήνα, Χανιά κ.α.),
καθίσταται με τον χρόνο η… δανειστική πινακοθήκη για σειρά μεγάλων μουσείων
του εξωτερικού (Τρετιακόφ της Μόσχας, Les abattoirs της Τουλούζης, Μουσείο
Εικόνων της Φρανκφούρτης, Μάρτιν Γκρόπιους του Βερολίνου, Ουάσιγκτον, Γένοβα,
Νάπολη, κ.ά.).

Προετοιμάζεται δε ήδη έκθεση έργων της Ρωσικής Πρωτοπορίας στο Martin Gropius
Bau του Βερολίνου, για το φθινόπωρο (παραγωγή του ΚΜΣΤ), με 200 έργα που
προέρχονται από τη Συλλογή Κωστάκη. Αλλά και ο δανεισμός έργων στη Γένοβα για
την έκθεση «Τέχνη και Αρχιτεκτονική» και στην Ουάσινγκτον (το 2006) για την
έκθεση «Τέχνη και Μουσική». Και έπεται συνέχεια…

«Μένει να στεγαστεί όπως της αξίζει»

«H Συλλογή με το κύρος της έφερε πολύ σημαντικά έργα στη Θεσσαλονίκη», λέει η καθηγήτρια Ιστορίας της Τέχνης και Μουσειολογίας Ματούλα Σκαλτσά

Ματούλα Σκαλτσά, καθηγήτρια Ιστορίας της Τέχνης και Μουσειολογίας στο
ΑΠΘ: «Όταν, το 1997, από την ίδια εφημερίδα, επιχειρηματολογούσα για την
ανάγκη παρουσίας της Συλλογής Κωστάκη στη Θεσσαλονίκη, αρκετοί σχεδόν με
εγκάλεσαν για την δήθεν προσωπική μεροληψία μου. Επτά χρόνια μετά, τα πράγματα
τους διέψευσαν. Με πυρήνα τη Συλλογή οργανώθηκαν πολύ σημαντικές εκθέσεις,
συμπόσια και συζητήσεις, η Συλλογή με το κύρος της έφερε πολύ σημαντικά έργα
στην πόλη, η Θεσσαλονίκη και το εικαστικό της απόθεμα έγιναν γνωστά σε πολύ
μεγάλα μουσεία στο εξωτερικό, αποκτήθηκε εκθεσιακή τεχνογνωσία. Μένει να
αξιοποιηθεί και η αρχιτεκτονική μελέτη που έχει ήδη εκπονηθεί το 1997 για να
στεγαστεί όπως της αξίζει».

Μιλτιάδης Παπανικολάου, καθηγητής Ιστορίας της Τέχνης στο ΑΠΘ – διευθυντής
του ΚΜΣΤ: «H Συλλογή ήταν ένα, ομολογουμένως, βαρύ αλλά εξαιρετικά ωφέλιμο
φορτίο. Στα τέσσερα χρόνια που κύλησαν από την αγορά της αποδείχθηκε ότι τα
έργα της είναι μια πολύ σημαντική και πλούσια παρακαταθήκη για την ανάπτυξη
συνεργασιών με μεγάλα μουσεία Ευρώπης και Αμερικής μέσω των ανταλλαγών έργων
και εκθέσεων, το ερέθισμα για τη συνεργασία με διεθνούς κύρους ερευνητές και
διευθυντές μουσείων από όλο τον κόσμο. H Συλλογή κατόρθωσε να δημιουργήσει ένα
εκτενές δίκτυο μελών από επιστήμονες και ειδικούς, να προωθεί με επάρκεια
όψεις του Ευρωπαϊκού Μοντερνισμού και της Σύγχρονης Τέχνης στη Θεσσαλονίκη, να
εκπαιδεύει άξια στελέχη και να διεκδικεί ερευνητικά προγράμματα μεγάλης
κλίμακας όπως είναι η “Κοινωνία της Πληροφορίας”».

Κώστας Λαχάς, ζωγράφος, λογοτέχνης, καλλιτεχνικός σύμβουλος στο ΚΜΣΤ: «Το
μείζον γεγονός της εξασφάλισης των έργων της Συλλογής Κωστάκη αναβάθμισε άρδην
τα εικαστικά αποθέματα της Θεσσαλονίκης και της Ελλάδας και έφερε στο
επίκεντρο του ευρωπαϊκού και του διεθνούς μουσειακού ενδιαφέροντος ένα άρτιο
περιφερειακό μουσείο, όπως προκύπτει από τις σημαντικές έως τώρα συνεργασίες
με ευρωπαϊκά και αμερικανικά μουσεία παγκοσμίου κύρους. Τα έργα αυτά
προσέφεραν την εικαστική τους ευφορία για την οργάνωση διεθνών συμποσίων που
ήδη πραγματοποίησε το ΚΜΣΤ, ανιχνεύοντας απροσπέλαστες έως τώρα περιοχές της
ευρωπαϊκής εικαστικής πραγματικότητας».

«Πετάει» ο… Σαγκάλ

Ξεπέρασαν, τις πρώτες 20 ημέρες λειτουργίας της, τους 4.000 οι επισκέπτες
της έκθεσης «Όταν ο Σαγκάλ έμαθε να πετάει», που αναπτύσσεται στις
εγκαταστάσεις του Μουσείου στο Λιμάνι, ενώ πρωτοφανή είναι, για τα δεδομένα
του Μουσείου, τα έσοδα από τα εισιτήρια και τις πωλήσεις (κατάλογοι,
αντικείμενα τέχνης, αναμνηστικά). Παράλληλα, κάθε Τετάρτη (19.00-20.00) και
Κυριακή (12.00-13.00) έως τις 8 Αυγούστου, το ΚΜΣΤ πραγματοποιεί δωρεάν
ξεναγήσεις και κάθε Κυριακή (13.00-14.00) ειδικό εκπαιδευτικό πρόγραμμα για
παιδιά ηλικίας 6-12 ετών.

INFO

Στο Κρατικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης – Μονή Λαζαριστών (Αριστουργήματα της
Ρωσικής Πρωτοπορίας) και Αποθήκη B1 του Λιμανιού («Όταν ο Σαγκάλ έμαθε να
πετάει»). Καθημερινά 10.30-21.30. Είσοδος 4 ευρώ.