H ιστορική συνοχή του αθηναϊκού τοπίου
Ενημερώσου πρώτα από ΤΑ ΝΕΑ
4 λεπτά  |
 |
|
H Αθήνα του 1674, με τον Γάλλο πρεσβευτή και την ακολουθία του στο πρώτο |
Πέρασαν δύο αιώνες από τότε που το ερώτημα πρωτομπήκε για εμάς τους
Νεοέλληνες, αλλά σήμερα είναι επίκαιρο όσο ελάχιστες φορές: Τι είναι αυτό που
συνιστά τη γέννηση και αναγέννηση ενός έθνους και ενός τόπου με ευδιάκριτα,
διεθνώς, γνωρίσματα;
Σε λίγο, ολόκληρη η ανθρωπότητα θα μιλά για την Ελλάδα των Ολυμπιακών Αγώνων
και μια ισχυρή νοητική-διαφημιστική εικόνα (mental image) θα απευθύνεται στον
κόσμο ολόκληρο αναδεικνύοντας την Αθήνα ως επίκεντρο του παγκόσμιου
ενδιαφέροντος. Είμαστε έτοιμοι για κάτι τέτοιο; Γνωρίζουμε ποιοι είμαστε
πραγματικά, πώς θα θέλαμε ίσως να είμαστε ή πώς μας θέλουν οι άλλοι;
Τα ερωτήματα θυμίζουν θεατρικό έργο του Πιραντέλο, αλλά στις αρχές του 19ου
αιώνα ήταν ένα πιεστικό βίωμα για τους απανταχού Ρωμιούς, οι οποίοι ζούσαν σε
ελληνορθόδοξες κοινότητες, μέσα στην Οθωμανική Αυτοκρατορία ή στην Ευρώπη.
Είναι δύσκολο να γυρίσει κανείς τόσο πίσω και ν’ ανιχνεύσει τα μυαλά και τις
καρδιές των προγόνων του. Πάντως, τότε Ελλάδα δεν ήταν ο χώρος που εννοούμε
σήμερα, αφού οι περισσότεροι απόγονοι του ανατολικού κομματιού της Ρωμαϊκής
Αυτοκρατορίας ζούσαμε από αιώνες κάπου στην Ανατολική Μεσόγειο – και πάντως
έξω από τη Πελοπόννησο και τη Στερεά, τις δύο περιοχές που αποτέλεσαν το
νεοελληνικό κράτος του 1832 – και αυτοονομαζόμασταν Ρωμιοί. H νέα πατρίδα μας
δεν ήταν οι τόποι όπου ήκμασε το Βυζάντιο, αλλά εκεί όπου ταίριαζε ένα όραμα,
όχι δικό μας, αλλά των Ευρωπαίων που ήθελαν να αναγεννήσουν την Αρχαία Ελλάδα,
που την διάβαζαν και την θαύμαζαν.
«Έθνος που προήλθε από όραμα», μας ονομάζουν συχνά οι Ευρωπαίοι
ιστορικοί. Στις ανασκαφές των αρχαιολόγων, στον θαυμασμό για την κλασική Αθήνα
και στις αποστολές περιηγητών οφείλουμε την ανακήρυξη του κράτους και το νέο
ξεκίνημα.
Αυτό λοιπόν που έψαχναν και έβρισκαν οι σημερινοί συνεταίροι μας στο ελληνικό
και αθηναϊκό τοπίο μπορεί τώρα να δει κανείς σε μια μεγάλη έκθεση, σε δύο
ιστορικά κτίρια του 19ου αιώνα, εκεί που ο Όθωνας έκανε τις επίσημες
συναντήσεις του. Περιηγητική ζωγραφική, χαρακτική και άλλα σπουδαία ιστορικά
ντοκουμέντα 15ου-19ου αι. και ένα τεράστιο «πορτρέτο» (Z. Καρέ) της Αθήνας,
φτιαγμένο 13 χρόνια πριν από την καταστροφή (1687) τμήματος του Παρθενώνα.
Άλλες πολύτιμες απεικονίσεις (Ε. Dodwell, κ.ά.π.) παραδίπλα δείχνουν
ιστορικά μνημεία, αστικές περιοχές, ανθρώπους με ενδυμασίες εποχής και τον
ίδιον τον φυσικό περιβάλλοντα χώρο. Εκατοντάδες χρόνια πριν από τον K. Μαλέα ή
τον Σπ. Παπαλουκά, το βλέμμα των περιηγητών εικονογράφων αναζητά τη
διαχρονικότητα του τοπίου και τη συνοχή των συστατικών του, στα μνημεία, στους
ανθρώπους, στο φως και στη γραμμή του ορίζοντα. Είναι μια δυνατή πολιτισμική
εμπειρία, ιδίως για τον σημερινό Έλληνα, που έγινε ήδη ένας «Ευρωπαίος
ελληνικής καταγωγής». Επιστημονικός επιμελητής είναι ο κ. Στ. Λυδάκης, ο
έγκυρος μελετητής που τώρα διευθύνει το μουσείο.
Μια συμπληρωματική έκθεση 60 καθιερωμένων Ελλήνων ζωγράφων δίνει μια
ενδιαφέρουσα – αλλά και με πολλά κενά – άποψη για το πώς η σύγχρονη ελληνική
τέχνη προεκτείνει το ίδιο θέμα. Άγγελος, M. Βατζιάς, M. Βενιός, Π. Βυζάντιος,
A. Δρούγκας, Σ. Καραβούζης, K. Μαλάμος, Π. Πρέκας, M. Πωπ, Δ. Σκουλάκης, Π.
Τέτσης, κ.ά. αλλά χωρίς A. Αστεριάδη, Σ. Βασιλείου, Γ. Τσαρούχη, N.
Χατζηκυριάκο-Γκίκα, κ.ά.
Οι εκθέσεις με λίγα λόγια A B
* Ενδιαφέρει τον μέσο φιλότεχνο; 9/7
* Ενδιαφέρει τους ειδικούς; 9/5
* Ξεχωρίζει από άλλες εκθέσεις της εποχής; 9/7
* Τα έργα είναι από τα πιο αντιπροσωπευτικά των καλλιτεχνών; 9/4
8, 9, 10 = Ζώνη υψηλών επιδόσεων
6, 7 = Αξιοσημείωτη εξέλιξη
5 = Τα συνηθισμένα
INFO
A: «Μεγάλοι Περιηγητές της Αθήνας από τον 15ο ώς τον 19ο αιώνα»,
Μουσείον της Πόλεως των Αθηνών – Βούρου Ευταξία, Παπαρρηγοπούλου 5-7, τηλ.
210-3231.397, μέχρι 29 Σεπτεμβρίου.
B: «Απόψεις της Αθήνας από 60 Σύγχρονους Έλληνες Ζωγράφους», Μουσείον
της Πόλεως των Αθηνών – Βούρου Ευταξία, Παπαρρηγοπούλου 5-7, τηλ.
210-3231.397, μέχρι 29 Σεπτεμβρίου
Google news
