Aπωθητική Λογοτεχνία

Ο τρόπος με τον οποίο προσεγγίζεται η Λογοτεχνία στη Θεωρητική Γ’ Λυκείου
φοβούμαι ότι απομακρύνει μάλλον τους μαθητές από την τέχνη του λόγου παρά τους
εξοικειώνει με αυτήν.

Στην καλύτερη περίπτωση, γίνεται αποστήθιση απαντήσεων στις ερωτήσεις
αξιολόγησης του υπουργείου που αφορούν τα εξεταζόμενα λογοτεχνικά κείμενα.
(Δεν μπορείτε να φανταστείτε πόσο έχουν εθιστεί πλέον στην παπαγαλία ακόμα και
τα πιο λαμπερά μυαλά!).

Αποστηθίζουν τη θεωρία της Λογοτεχνίας, ξεπατικώνουν τις αφηγηματικές τεχνικές
των εξεταζόμενων κειμένων, αντιγράφουν την εσωτερική εστίαση και τους λοιπούς
αφηγηματικούς τρόπους, τις πρόδρομες αφηγήσεις, τις ανάδρομες και ό,τι έχει
βάλει ο νους των Θεωρητικών. Γνώσεις και ορολογίες που αναμφισβήτητα
ενδιαφέρουν λογοτέχνες, κριτικούς και άλλους σχετικούς – αλλά… πόσο άραγε
ένα παιδί;

Μοιάζει σαν να του δείχνεις τα μέσα όργανα του σώματος (τα έντερα και τις
κοιλιές, τη λειτουργία του στομάχου, τα σκώτια και τις σπλήνες και το πεπτικό
του σύστημα) προκειμένου να το ερωτευθεί, να το αγαπήσει και να το λατρέψει.
Γίνεται; Και ας μην αντιτείνει κανένας δομιστής πως μέσα από αυτούς τους
δρόμους θα φθάσει ο μαθητής στην ομορφιά του λογοτεχνικού κειμένου, γιατί έχω
να προσθέσω το χειρότερο ακόμα, ότι η διδασκαλία εξαντλείται μόνο στην
ανατομία τού (λογοτεχνικού) σώματος και σπάνια οι μαθητές απολαμβάνουν –
σπάνια έως καθόλου – την (ερωτική) επικοινωνία με τα σώματα-κείμενα.

Μένουν, λοιπόν, με την εντύπωση πως η Λογοτεχνία είναι μια επιστήμη ξερακιανή
και απωθητική. Έρχεται στη συνέχεια και η… ιερά εξέταση των Πανελληνίων με
τις γνωστές, τις κάτω του μετρίου, κάθε χρόνο, επιδόσεις επί του αποστεωμένου
σώματος – τις χειρότερες απ’ όλα τα μαθήματα – και όπου φύγει, φύγει.

Και ερωτώ: τι προοπτική μπορεί να έχει μια τέτοια σχέση, οδυνηρή και ανέραστη;
Αργά ή γρήγορα, θα καταλήξει στο οριστικό διαζύγιο. Ενώ ο αρχικός της στόχος
ήταν άλλος: «H περιπέτεια και το ελκυστικό ταξίδι μέσα από τη Λογοτεχνία».
Όμως από έρωτας… κατάντησε και αυτή ένας αφόρητος δεσμός.

Επειδή πιστεύω ότι η Λογοτεχνία είναι μία όαση μέσα στην ξεραΐλα τού
εκπαιδευτικού τοπίου, θα πρότεινα τουλάχιστον τα αυτονόητα: τη διδασκαλία της
από καθηγητές με διαπιστωμένη γνώση στο αντικείμενο (υπάρχουν πάντα, δόξα τω
Θεώ, δάσκαλοι εμπνευσμένοι στη Δημόσια Εκπαίδευση), οι οποίοι θα αποτελούν και
τον πυρήνα ενός σώματος βαθμολογητών. Ακόμα θα πρότεινα να διδάσκεται μεν
συγκεκριμένη ύλη στη Λογοτεχνία, αλλά να εξετάζεται στις Πανελλήνιες άγνωστο
κείμενο (ή ένα «παράλληλο», έστω). Ώστε να αποδεσμευτεί, κατά κάποιον τρόπο, η
απόλαυση των λογοτεχνικών κειμένων από την ψυχρή χρησιμοποίησή τους.

O Κώστας Λογαράς είναι φιλόλογος – συγγραφέας