Ο δεύτερος θάνατος της Γκάρμπο!

H μοναδική ουσία που προκύπτει από την επανεμφάνιση τριών… αρχαίων είναι η
ναφθαλίνη! Για να δούμε ποιος άντεξε και ποιος γκρεμίστηκε στα τάρταρα του
χρόνου.

Πρώτη ναφθαλίνη, λόγω ηλικίας, η «Άννα Καρένινα» (1935) και η «θεά» αυτής
Γκρέτα Γκάρμπο. Αδύνατον, είπα, δεν μπορεί να είναι αυτή! Για να καταλάβετε,
θα σας το θέσω ως crash test. Με αντιπάλους δύο παρεμφερή μελό. Τον αθάνατο
«Αθώο» του Βισκόντι και «Τα χρόνια της αθωότητας» του Σκορσέζε. Αποτέλεσμα; H
Καρένινα της Γκάρμπο σε Φιατάκι και η Μισέλ Φάιφερ του Σκορσέζε σε Φεράρι της
Formula 1!

Αναμενόμενο. Για έναν και μοναδικό λόγο. Έναν λόγο με το ονοματεπώνυμο
Ντέιβιντ Ο’ Σέλζνικ. Ο θρυλικός παραγωγός του Χόλιγουντ της δεκαετίας του ’30
και του «Όσα παίρνει ο άνεμος». Ως κλασικός ταύρος της show business άρπαξε
τον Τολστόι και τον έριξε στα άγρια θηρία. Διότι ο σκοπός του Box office
(ταμεία) αγιάζει τα μέσα και αγιάζει προσωρινά, μόνο προσωρινά, μια Γκρέτα
Γκάρμπο. Στον θεό που πιστεύετε, είναι δυνατόν αυτή η ψηλή, η νερόβραστη, αυτή
εκεί με τη βαριά και ξενική ομορφιά, αυτή που κυκλοφορεί σκυφτή και κλαίουσα
να εκλαμβάνεται ως ο απόλυτος θηλυκός μύθος;

«Άννα Καρένινα»: H «θεά» τσουρουφλίστηκε από τον χρόνο

Το εξηγώ. Πριν από αιώνες ο θεόπνευστος Τολστόι μετέτρεψε μια ερωτική
τραγωδία σε απόλυτη τοιχογραφία. Και της εποχής του και της εποχής μας. Σε
πρώτο πλάνο, το πορτρέτο ενός ηρωικού πλάσματος. Κυτταρικά ελεύθερου και ως εκ
τούτου ερωτεύσιμου. Σε δεύτερο πλάνο τα εργαλεία της αρσενικής εξουσίας. Όχι
όποιοι κι όποιοι, αλλά εκείνοι της αριστοκρατίας. Και σε τρίτο πλάνο, ως
φόντο, η μούχλα της τσαρικής αυλής. Σε απλά ελληνικά. H Άννια (έτσι προφέρεται
το υποκοριστικό της) αρνείται να υπηρετήσει τον ρόλο, αρνείται την υποταγή, τη
διεκπεραίωση, τους τύπους και το πρωτόκολλο. Θέλει να ζήσει. Κάνει όμως το
μοιραίο λάθος και ερωτεύεται. Όχι το «διαφορετικό», αλλά τη ρεπλίκα του άντρα
της. Έτσι καταλήγει στην ασφυξία. Το φόντο την πλακώνει, ο άντρας της την
εξορίζει, ο εραστής της την ξεριζώνει. H ιστορία της Άννιας είναι η πλήρης
καθαίρεση της ευγενικής, της αριστοκρατικής τυραννίας. Και όπως λέει εκείνη,
«η ευτυχία… τιμωρείται»!

Ελάτε τώρα στη θέση του παραγωγού και του… υπηρέτη αυτού, του σκηνοθέτη
Κλάρενς Μπράουν. Πώς θα μπορούσε ποτέ το Χόλιγουντ να συναντηθεί, έστω και
ξώφαλτσα, με τον Τολστόι; Με την αρπαχτή; Δηλαδή, απ’ όλη αυτή την
κατακλυσμιαία, εσωτερική, εξωτερική και καταστροφική ταραχή της Άννιας, το
μόνο πράγμα που απέσπασαν, το μόνο που θέλησαν να αποτυπώσουν και το μόνο
ίχνος που άφησαν είναι ο σπαραγμός μιας παντρεμένης, η οποία για χάρη του
έρωτά της εγκαταλείπει το παιδί της και στη συνέχεια αυτοκτονεί επειδή την
εγκατέλειψε ο εραστής της! Ο Γολγοθάς μιας αθώας. Ως εκ τούτου ήταν επόμενο
και φυσικό. H μυθική «Άννα Καρένινα» να καταντήσει το μεταγαλοπούλειο
χριστουγεννιάτικο χωνευτικό μελό των καναλιών. Μην ταράζεστε, συμβαίνει. Ο
χρόνος να σκοτώνει για δεύτερη φορά την Γκάρμπο!

H Αγγλία, μια κωμωδία

H δεύτερη ναφθαλίνη με τη βρετανική ονομασία «Two way stretch» («Οι
εντιμότατοι κύριοι του κελιού 13»), χρονολογίας 1960, αποδεικνύεται λιγότερο
θνησιγενής από την «Καρένινα». Μοιάζει με κανόνα. Όσο λιγότερο χάρτινο
Χόλιγουντ τόσο μεγαλύτερη διάρκεια ζωής. H εν λόγω κωμωδία του Ρόμπερτ Ντέι
είναι κλασικό δείγμα αγγλικού χιούμορ εκείνης της εποχής. Χειροποίητο,
αυθεντικής και σοσιαλδημοκρατικής κοπής.

Τρεις φυλακισμένοι (μεταξύ αυτών και ο Πίτερ Σέλερς) διάγουν ζωή χαρισάμενη. Ο
διευθυντής (δηλαδή ο πρωθυπουργός του Εργατικού Κόμματος) ασχολείται με την
κηπουρική και ο αρχιφύλακας (δηλαδή ο υπουργός) είναι αρνάκι και φιλαράκι των
κρατουμένων. Όμως τον αράπη κι αν τον πλένεις το σαπούνι σου χαλάς. Οι
κρατούμενοι (οι πολίτες) εκμεταλλεύονται την… κηπουρική και ως αιώνιοι
λαθρεπιβάτες, μικροαπατεώνες και χαβαλετζήδες σχεδιάζουν νύχτα να την
κοπανήσουν και ξημερώματα να επανέλθουν. Αφού προηγουμένως βάλουν στο χέρι ένα
σκασμό διαμάντια αξίας 2 εκατομμυρίων λιρών! Εκεί όμως όπου όλα βαίνουν καλώς,
τσουπ στη θέση του καλόκαρδου και άρτι συνταξιοδοτηθέντος αρχιφύλακα
εμφανίζεται ο αντικαταστάτης του με το αποικιοκρατικό και στρατοκρατικό
πρόσωπο των Συντηρητικών!

Αυτός που σκότωσε τον χρόνο

H τρίτη ναφθαλίνη με τον τίτλο «Somaren med Monika» («Καλοκαίρι με τη Μόνικα»)
δεν είναι… ναφθαλίνη, αλλά Μπέργκμαν. Ας προσπαθήσουν οι σημερινοί να το
αντιγράψουν κι αν δεν φάνε σκόνη, να μου κοπεί η μύτη. Είπαμε. Υπήρξαν,
υπάρχουν και θα υπάρχουν δολοφόνοι. Της λήθης, της αμνησίας και του χρόνου.
Ένας εξ αυτών είναι και ο μέγας Σουηδός σοφός. Ο οποίος δέκα χρόνια πριν από
τον Μίλος Φόρμαν χάραξε δρόμο για να περάσουν οι «Έρωτες μιας ξανθιάς»!

H «Μόνικα» (του 1953) είναι το πρώτο εφαλτήριο που εκτόξευσε τον Μπέργκμαν
πάνω από τη Σουηδία στον ουρανό της διεθνούς ελίτ. Το στόρι είναι απλό και
εκρηκτικό. Μια ανήσυχη δεκαεφτάχρονη θηλυκή ύπαρξη σε κάποια επαρχιακή γωνιά
αυτή της παγωμένης χώρας, παρέα με συνομήλικό της, κόβει βόλτες κάτω απ’ τα
άστρα. H φυγή ως έρωτας και ο έρωτας ως φυγή. Σιγά τα δύσκολα, θα πείτε. Ναι.
Έλα όμως που οι περισσότεροι που το επιχείρησαν και το επιχειρούν δεν κάνουν
τίποτα περισσότερο από μια τρύπα στο νερό!

«Καλοκαίρι με τη Μόνικα»: Το κορίτσι που θέλησε να ζήσει τη ζωή του

Όσο και ν’ ακούγεται εξωφρενικό, το μεγάλο, σχεδόν αχτύπητο πλεονέκτημα αυτής
της δαιμόνιας και ασύλληπτης ιδιοφυΐας είναι ο ερωτικός χυμός. Είτε με την
παρουσία του είτε με την απόλυτη απουσία του. Γελάτε; Πλανάσθε. Προσέξτε
καλύτερα τον επιθανάτιο ρόγχο στο «Κραυγές και ψίθυροι». Ποια είναι η ασθένεια
που έχει ροκανίσει τον μυελό των οστών και των τριών αδελφών; Ο αποχυμωτής των
αισθήσεών τους. Ποια είναι η πρώτη ύλη από την οποία τρέφεται η μελλοθάνατη
αδερφή; Το γάλα από το βυζί της οικιακής βοηθού!

Για να αντιληφθείτε την κολοσσιαία απόσταση που χωρίζει τις στάχτες της
«Καρένινα» από τη «Μόνικα» του Μπέργκμαν, πρέπει να συγκρίνετε την ακτινοβολία
που εκπέμπουν ή δεν εκπέμπουν οι δύο ηρωίδες. H «θεά» Γκάρμπο από τη μια και η
ασήμαντη (τότε) Χάριετ Άντερσον από την άλλη. Είναι ζήτημα φακού. Γιατί ο
φακός είναι το μάτι του σκηνοθέτη. Με άλλα λόγια, ο Κλάρενς Μπράουν
χρησιμοποιεί τον φακό για να ντύσει. Ο Μπέργκμαν για να γδύσει. Είναι γεγονός,
οι μεγαλύτεροι σκηνοθέτες είναι συνήθως και αξεπέραστοι… μπανιστιρτζήδες !

Δωσίλογος στο άσυλο της Εκκλησίας

H «Συνωμοσία θανάτου» («The statement») του βετεράνου και… αφοπλισμένου
Νόρμαν Τζούισον ταλαντεύεται στην κόψη μεταξύ φθοράς και αφθαρσίας. Είναι η
χιλιοστή ιστορία του εβραϊκού ολοκαυτώματος που είδα τα τελευταία δέκα χρόνια.
Αν αυτό δεν λέγεται συνωμοσία, τότε η επέλαση του νεκροζώντανου βαμπίρ με το
όνομα Τζόρτζι Μπους είναι σκέτη φαντασία.

Κινηματογραφικώς εξαντλείται στις περιορισμένες διαστάσεις της μικρής οθόνης.
Περίπου ως ευπρεπής παραγωγή του BBC. Έτσι, το ελάχιστο ενδιαφέρον αυτής της
«τηλεταινίας» περιφέρεται μεταξύ δημοσιογραφικής αποκάλυψης και ερμηνευτικής
κυριαρχίας του Μάικλ Κέιν. Ο γίγαντας, που λόγω ύψους, αναγκάζει τους
νεώτερους παρτενέρ του (Τίλντα Σουίντον και Τζέρεμι Νόρθαμ) να βλέπουν μόνο τα
πόδια του! Εν περιλήψει και σε απλά ελληνικά. Το «The statement» μοιάζει σαν
φλιπσάιντ του «Αμήν» του Κώστα Γαβρά. Ο δεύτερος κόλαφος προς τη φασίζουσα
Καθολική Εκκλησία!

«Συνωμοσία θανάτου»: Το Βατικανό στο πλευρό του Χίτλερ

Ακόμα πιο σαρκαστικά. Το βρετανικό επιτελείο αυτής της παραγωγής γδύνει
ολοσχερώς και ολοκληρωτικώς τη Γαλλία! Λέγοντας χωρίς υπερβολές το εξής. Ακόμα
και σήμερα, ύστερα από τόσα χρόνια, τα 2/3 της ευυπόληπτης Γαλλίας, από τους
αρχιερείς και τους καλόγερους μέχρι τους υπουργούς και τους δικαστικούς
λειτουργούς, ακόμα και τους περιπτερούχους και τους καφετζήδες, κρύβουν,
συντηρούν και χρηματοδοτούν Γάλλους δωσίλογους και συνεργάτες του Χίτλερ που
στη διάρκεια του τελευταίου πολέμου είχαν βάψει τα χέρια τους με το αίμα αθώων
Εβραίων πατριωτών!

Πρόκειται για αληθινό περιστατικό με το ονοματεπώνυμο Πιερ Μπροσάρ, εκλεκτού
της Μιλίς, ενός εξαιρετικού εργαλείου του καθεστώτος του Βισύ και του Πεταίν,
η οποία με συνοπτικές διαδικασίες συνελάμβανε και εκτελούσε χιλιάδες Εβραίους
και αντιστασιακούς. Ο Μπροσάρ, λοιπόν, κυκλοφορεί σε μοναστήρια ως μέλος μιας
μυστικής οργάνωσης με την επωνυμία Ιππότες της Παρθένου (κάτι σαν την ιταλική
Προβιά της CIA που, όπως τελευταίως αποκαλύφθηκε, ευθύνεται για τη δολοφονία
του Μόρο). Επειδή όμως είναι δειλός, τρομοκρατημένος, άρρωστος και γέρος, οι
ανώτεροί του, οι οποίοι στο μεταξύ έχουν αναρριχηθεί σε υψηλά κυβερνητικά και
κρατικά αξιώματα, αποφασίζουν να του κλείσουν το στόμα. Έτσι το… ποντίκι
κουτουλάει εν μέσω δύο αντιπάλων. Από τη μια, οι πληρωμένοι δολοφόνοι και από
την άλλη η γαλλική Δικαιοσύνη. Όχι ολόκληρη, αλλά μόνο μια δικαστίνα εβραϊκής
καταγωγής, με βοηθό της όχι αστυνομικό αλλά υψηλόβαθμο στρατιωτικό. Ο κλοιός
σφίγγει, ο ποντικός διαρκώς τρέχει και λαχανιάζει και το ερώτημα δεν είναι αν
θα τον συλλάβουν, αλλά ποιος ποιον θα προλάβει πρώτος! H δημοκρατία τον
λανθάνοντα φασισμό των νοικοκυραίων ή ο φασισμός τη δημοκρατία;

Αμνησία, έρωτας… αυγό

«Κάθε φορά πρώτη φορά» («50 first dates»), μ’ αυτήν ακριβώς τη σειρά. Διότι η
Ντρου Μπάριμορ πάσχει από μικρή μνήμη, ο Άνταμ Σάντλερ είναι κουρεμένος αυγό
και… δυο – δυο, στην μπανιέρα δυο – δυο! Το love story της εβδομάδας με την
υπογραφή του Πίτερ Σίγκαλ. Σε ενυδρείο της Χαβάης με φώκιες, πιγκουίνους,
καρχαρίες. Όπου κάθε μέρα ο… ενυδριάρχης (Άνταμ Σάντλερ) ερωτεύεται την ίδια
γυναίκα από την αρχή. Ο λόγος της αέναης επανάληψης είναι ψυχικός. H μνήμη του
κοριτσιού διαρκείας μερικών μόλις ωρών. Επομένως, όταν εκείνη τον ξεχνάει,
εκείνος τι να κάνει; Τραβάει κουπί! Της λέει τα ίδια και φτου κι απ’ την
αρχή… Μικρή μνήμη, μικρή ταινία. Αρχίζει από το μηδέν κλιμακώνεται στο
τέσσερα, καταλήγει στο μηδέν. Όπως κάθε συνηθισμένη κομεντί. Τα ίδια και τα
ίδια, αλλά, για να τα θυμηθείς, πρέπει να τα ξαναδείς. Τραβάς κουπί και φτου
κι απ’ την αρχή!

Μόνο ό,τι φυτρώνει, πετάει, κολυμπάει

Έχοντας στο βάθος της μνήμης μου την αυθεντική πρώτη εκτέλεση του «Dawn of the
dead» («Το ξύπνημα των νεκρών»), υπογεγραμμένη από τον μέγα… σκουπιδιάρη με
το όνομα Τζορτζ Ρομέρο και έχοντας ακούσει τα καλύτερα για το ριμέικ των ίδιων
ζόμπι από τον φρεσκότατο Ζακ Σνάιντερ, μπήκα στην αίθουσα με μια διάθεση μέχρι
το ταβάνι. Επιτέλους, καιρός να γευτούμε μερικές καλομαγειρεμένες μπουκιές
τρόμου. Έτσι, για να σφίξουν οι βίδες!

Στα πρώτα είκοσι λεπτά άρχισαν να με ζώνουν τα φίδια. Πάνω στην πρώτη ώρα τα
φίδια άρχισαν να γλείφουν τα κοκαλάκια μου και όταν άναψαν τα φώτα δεν είχε
μείνει λέπι… Αυτός ο Βρετανός ζογκλέρ τηλεοπτικών διαφημίσεων διέπραξε δύο
μεγάλα εγκλήματα. Άρπαξε την ταινία του Ρομέρο, η οποία, αν θυμάστε, είναι
παραγωγή της πλάκας, κάτι σαν Β-movie, με μοναδικό σκοπό να αποδείξει πως
είναι πιο επιδέξιος απ’ αυτόν. Μα, ρε φίλε, η διαφορά ανάμεσα στην τεχνική και
την τεχνολογία του 1979 με τη σημερινή είναι χαοτική. Αυτό είναι το πρώτο, το
μικρότερο έγκλημα. Το δεύτερο μοιάζει με χαριστική βολή. Προφυλαγμένος από την
επιδειξιμανία του και παραπλανημένος από τα δόγματα της νεοχριστιανικής
ιδεολογίας, μετέτρεψε την κοινωνική και στο βάθος πολιτική αλληγορία του
Ρομέρο σε ευαγγέλιο τρόμου α λα Τζόρτζι Μπους!

«Το ξύπνημα των νεκρών»: Λιγότερο «κόκκινο» κρέας, περισσότερη υγεία!

Στην αρχική, την πρώτη εκδοχή του 1979, η επέλαση των νεκροζώντανων κανιβάλων,
που το είδος τους πολλαπλασιάζεται με ιλιγγιώδη ταχύτητα, λειτουργούσε ως
ευθεία βολή εναντίον του κυρίαρχου μοντέλου της σημερινής κυρίαρχης τάξης
πραγμάτων. Κάτι σαν προφητεία. Δηλαδή, ζόμπι είναι ο μονοσήμαντος,
μονοδιάστατος, ανεγκέφαλος, συντεταγμένος, απρόσωπος, βάρβαρος καταναλωτής.
Ένας χυλός από ανακάτεμα «χα χα – χου χα» με μαζικό κανιβαλισμό. Πώς
αποδεικνύεται αυτό; Μα είναι ολοφάνερο. Τα ζόμπι του Ρομέρο μοιάζουν με το
τεράστιο πλήθος διαταραγμένων καταναλωτών που ξεροσταλιάζουν έξω από τα
πολυκαταστήματα, περιμένοντας την ώρα που θ’ ανοίξουν οι πόρτες για να
μπουκάρουν και να κατασπαράξουν ό,τι βρουν στο πέρασμά τους. Μια απέραντη
ανθρώπινη, ομοιογενής και επιθετική νεκρή φύση. Οι σαρκοβόρες ακρίδες των
πολυεθνικών και οι τυφλοπόντικες των καναλιών. Το μεγαλείο της φρίκης!

Ο Σνάιντερ, είτε από άγνοια είτε από ιδεολογία (κατ’ ουσίαν το ίδιο κάνει), το
μόνο που κρατάει απ’ αυτό το θανατερό σχήμα είναι η… κρεατοφαγία. H επιδημία
μεταδίδεται με ένα απλό δάγκωμα της σάρκας. H σημειολογία της σκοτεινής
πλευράς του προτεσταντισμού. Τώρα, αν κανείς ξετυλίξει την τροφική αλυσίδα
αυτής της σημειολογίας, καταλήγει στον νεοχριστιανικό φονταμενταλισμό του
πλανητάρχη. Έρωτας, επαφή, σεξ ίσον αμαρτία. Το νεογέννητο που προκύπτει από
διασταύρωση μολυσμένων σεξουαλικών οργάνων κι αυτό ακόμα είναι τέκνο του
Σατανά. Δεν ξέρω τι κάνετε εσείς, εγώ στον κινηματογράφο είμαι σαρκοβόρος,
αλλά για το στομάχι ακολουθώ τις συμβουλές των ειδικών της συμπαθεστάτης Άννας
Δρούζα: Μόνο ό,τι φυτρώνει, πετάει και κολυμπάει!

Τα Oscar της εβδομάδας

Καλύτερης ταινίας: «Καλοκαίρι με τη Μόνικα»

Σκηνοθεσίας: Ίνγκμαρ Μπέργκμαν (Μόνικα)

Συντριβής: «Άννα Καρένινα»

Απομυθοποίησης: Γκρέτα Γκάρμπο

Κωμωδίας: «Οι εντιμότατοι κύριοι του κελιού 13»

B’ ανδρικού ρόλου: Λάιονελ Τζέφρις (του «13»)

Τηλεταινίας: «Συνωμοσία θανάτου»

A’ ανδρικού ρόλου: Μάικλ Κέιν (… αθάνατος)

Κρεατοφαγίας: «Το ξύπνημα των νεκρών»

Αμνησίας: «Κάθε φορά πρώτη φορά»

Και… αυγού: Άνταμ Σάντλερ!