«Nυν δε την νύκτα σχίζει ακτίς ελπίδος…»

Ο κερκυραϊκός «Πόρφυρας» έχει μακρά παράδοση στη μελέτη του καλβικού έργου και
πριν από ενάμιση χρόνο ήταν ο πρώτος που δημοσίευσε άγνωστη Ωδή του Κάλβου –
την «Ελπίς πατρίδος», απ’ όπου ο τίτλος παραπάνω – χάρη στην ερευνητική
προσπάθεια του ποιητή Πεύκιου Ζαφειρίου. Στο τελευταίο τεύχος το περιοδικό
δημοσιεύει ένα ακόμα αφιέρωμα στον «λογιότατο ποιητή Ανδρέα Κάλβο» με
μελετήματα του Ευριπίδη Γαραντούδη, του Κωστή Δανόπουλου, του Γιώργου K.
Μύαρη, του Λεύκου Ζαφειρίου, του Θανάση Καράβατου και του Τάκη Καρβέλη.

Για την ποιητική διαδρομή του Κάλβου, ενδιαφέρον έχει η μελέτη του Γαραντούδη
«H μετρική προπαρασκευή των καλβικών ωδών» με αφορμή την ανακάλυψη του πρώτου
ελληνικού ποιήματος του Κάλβου, αυτό που προαναφέραμε, το «Ελπίς πατρίδος».

Σημειώνει ο Γαραντούδης:

«H πολυεπίπεδη σημασία του Ελπίς πατρίδος για την ποιητική προπαρασκευή των
Ωδών μπορεί ίσως να συνοψιστεί στη διαπίστωση ότι πέντε χρόνια πριν από την
έκδοση της Λύρας (1824) και ενάμιση σχεδόν χρόνο πριν από το ξέσπασμα της
Επανάστασης ο Κάλβος είχε ήδη διαμορφώσει σε μεγάλο βαθμό τις βασικές
συντεταγμένες του ποιητικού του συστήματος. Γιατί, όσο κι αν εύκολα διακρίνει
κανείς ότι από το σύντομο ποίημα Ελπίς πατρίδος απουσιάζουν οι τολμηρές και
υποβλητικές ποιητικές εικόνες που κατέστησαν τις καλβικές ωδές από τα
αξιολογότερα κείμενα της νεώτερης ελληνικής ποίησης, παράλληλα είναι ξεκάθαρο
ότι το ποιητικό είδος, το φορτίο ιδεών και αξιών, η γλωσσική και η μετρική
μορφή του Ελπίς πατρίδος αποτέλεσαν τις στέρεες βάσεις επάνω στις οποίες
θεμελιώθηκε το ποιητικό οικοδόμημα των Ωδών. Χάρη λοιπόν στην παρουσίαση της
πρώτης αυτής καλβικής ωδής διαπιστώνουμε με ασφάλεια ότι τα ποιήματα της Λύρας
και των Λυρικών ήταν καρπός μιας μακρόχρονης προεργασίας».

«ΑΙΠΥΤΟΣ»

Προσφορά δέκα χρόνων

Έχει τονιστεί πολλές φορές σ’ αυτήν τη στήλη η αγωνιώδης, ουσιαστική και
αφιλόκερδη προσφορά πολλών εντύπων στην τοπική ιστορία. H αγωνία προέρχεται
κυρίως από την οικονομική δυσπραγία και ανακόλουθα από τη σύγχρονη οργάνωση
της πολύτιμης για όλους προσπάθειας. Είναι, λοιπόν, άξιος θαυμασμού ο Σπύρος
K. Μιχόπουλος, τον οποίο δεν γνωρίζω προσωπικά, που κατάφερε να εκδίδει ένα
εξαιρετικό περιοδικό, τον «Αίτυπο» επί δέκα χρόνια, με θέματα από την ευρύτερη
περιοχή της Στυμφαλίας και του Φενεού. Κάθε θέμα των πολλών τευχών που έχω
διαβάσει, είναι ένα λιθάρι στο ψηφιδωτό της τοπικής ιστορίας, λαογραφίας,
αρχαιολογίας, ενώ δεν λησμονείται και η τρέχουσα ζωή.

Σ’ αυτό το τεύχος ο καθηγητής Έκτωρ Γουίλιαμς που ανασκάπτει στην περιοχή,
δημοσιεύει εξαιρετικά ενδιαφέρον κείμενο με συνολική θεώρηση των ανασκαφών που
έχουν γίνει στην αρχαία Στύμφαλο από το 1924 έως το 2003. Γλαφυρό και
απολαυστικό το κείμενο του Άγγλου φιλόλογου, σχολιαστή των Σαίξπηρ και
περιηγητή Γουίλιαμ Κλαρκ (1821-1878) που περπάτησε την Ελλάδα. Το περιοδικό
δημοσιεύει το απόσπασμα για τον Φενεό και τη Στυμφαλία, από βιβλίο του
περιηγητή που εκδόθηκε στο Λονδίνο το 1858.

Καλό κουράγιο στον «Αίπυτο» για τη δεύτερη δεκαετία.

ΕΡΝΣΤ ΜΠΛΟΧ. Στον μεγάλο σύγχρονο Γερμανό φιλόσοφο Ερνστ Μπλοχ
(1885-1977) είναι αφιερωμένη η τελευταία «Ουτοπία» του Ευτύχη Μπιτσάκη.
Πνεύμα ανήσυχο και αντιδογματικό, ο Μπλοχ που είχε αναλάβει την έδρα της
Φιλοσοφίας στο Πανεπιστήμιο της Λειψίας το 1948 και είχε οριστεί τακτικό μέλος
της Γερμανικής Ακαδημίας των Επιστημών, το 1955, εγκαταλείπει τις θέσεις του
μόλις μαθαίνει για την ανέγερση του Τείχους. Δείγμα γραφής από τα «Ίχνη» του
(1910-1929):

«H αναμονή προκαλεί πλήξη. Αλλά προκαλεί και μέθη. Όποιος κοιτά επί μακρόν την
πόρτα απ’ όπου περιμένει να εμφανιστεί κάποιος, μπορεί να μεθύσει. Όπως με
μονότονο τραγούδι, που σέρνεται και σέρνεται. Σκοτεινά όπου και να πηγαίνει·
μάλλον όχι κάπου καλά. Εάν δεν έλθει ο άνδρας ή η γυναίκα που περιμένει
κανείς, τότε η καθαρή απογοήτευση δεν διώχνει και πάλι τη μέθη. Απλώς
αναμειγνύεται με το αποτέλεσμά της, με μια ζάλη ιδιαίτερου είδους, που υπάρχει
και εδώ. Ενάντια στην αναμονή βοηθά μόνον η ελπίδα, στην οποία δεν έχει κανείς
απλώς κάτι να πιει αλλά και κάτι να μαγειρέψει».

* Αφιέρωμα στη «φανταστική λογοτεχνία» επιχειρεί η «Πνευματική ζωή».
Μεταξύ άλλων αρθρογράφων, ο Μάκης Πανώριος καταγράφει τους – κατά τη γνώμη
του – Έλληνες συγγραφείς που καταπιάστηκαν με το είδος και ορίζει τη
λογοτεχνία του φανταστικού:

«… Είναι υπό ευρεία έννοια, η λογοτεχνία εκείνη της οποίας η θεματική
διαπραγματεύεται συνήθως φαινόμενα και γεγονότα που δεν έχουν συμβεί, δεν
συμβαίνουν ούτε και μπορούν να συμβούν στη ρεαλιστική πραγματικότητα». * H
τριμηνιαία «Σύναξη» αφιερώνει το τελευταίο τεύχος της στο θέμα «Άτομα
με ειδικές ανάγκες». Το αφιέρωμα κινείται σε δύο άξονες. Ο πρώτος θεολογικός:
κατά πόσο πλήττεται η ακεραιότητα του ανθρωπίνου προσώπου στις περιπτώσεις της
νοηματικής ανεπάρκειας; Κι ακόμα με ποιο τρόπο τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά
κάθε ανθρώπου κατανοούνται από την εκκλησιαστική εμπειρία ως χαρίσματα; Ο
δεύτερος κοινωνικός: περιγράφονται διεξοδικά οι αγκυλώσεις της κοινωνικής
πραγματικότητας, οι αθλιότητες, τα επιτεύγματα και οι μέριμνες που πρέπει να
απαιτηθούν από την Πολιτεία.

ΔΙΕΥΘΥΝΣΕΙΣ

«ΠΟΡΦΥΡΑΣ»: T.Θ. 206, Κέρκυρα – 49 100. Τηλ.: 26610-31.923

«ΑΙΠΥΤΟΣ»: Κατσιμπίρη 49, Χολαργός – 15 561. Τηλ.: 210-6525.743.

«ΟΥΤΟΠΙΑ»: Μαυρομιχάλη 52, Αθήνα – 10 680. Τηλ.: 210-3607.742.

«ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΗ ΖΩΗ»: Χατζοπούλου 49, Καλλιθέα – 17 671. Τηλ.:
210-9588.333.

«ΣΥΝΑΞΗ»: Θερμοπυλών 39, Βριλήσσια – 15 235. Τηλ.: 210-8049.396.