Nτιμπέιτ, άκρως καταναλωτικό

«Πληκτικό» συμφωνούν όλοι, πλην όμως τροφοδότησε τηλεθεάματα, δελτία ειδήσεων και έπεται συνέχεια. Αμφιβάλλει κανείς ποιος είναι ο πραγματικός στόχος της ωραίας αυτής τηλεοπτικής τελετής;

Καταναλώσαμε δηλώσεις πρωταγωνιστών-δημοσιογράφων, αναλύσεις για τις λεπτές
αποχρώσεις της συμπεριφοράς των πολιτικών αρχηγών κατά τις απαντήσεις τους,
σχόλια για το πώς τα ‘παν, αν τα ‘παν. Τα μικρόφωνα κρεμάστηκαν από τα πρόσωπα
των πρωταγωνιστών. Πρώτα των δημοσιογράφων που συμμετείχαν στο ντιμπέιτ.
Διακρίναμε μια συστολή; «Όχι εμείς, οι πολιτικοί είναι πρωταγωνιστές»
ακούστηκε να λέει ο Σταύρος Θεοδωράκης. Θεωρητικώς. Γιατί στην πράξη η
τηλεόραση έπρεπε να «πουλήσει» το προϊόν της και οι δικοί της άνθρωποι ήταν οι
ιδανικοί διαφημιστές του. Πιο ενημερωμένοι την επομένη του ντιμπέιτ; Πάντως με
αυτοπεποίθηση ως έθνος ότι οι ενημερωτές είναι άριστοι, οι πολιτικοί μας
φταίνε.

Άλλωστε, πριν ακόμη αρχίσει η διαδικασία, έγινε σαφής η θέση καναλιών
και δημοσιογράφων για το ποιος φέρει την ευθύνη της πλήξης «εμείς ρωτάμε, το
θέμα είναι τι απαντούν οι πολιτικοί» – λες και οι πολιτικοί έρχονται από άλλον
πλανήτη. Και αμέσως μόλις τελείωσε το ντιμπέιτ έσπευσαν να στηρίξουν τους
ανθρώπους τους οι εκπομπές των καναλιών τους: «Άριστες οι ερωτήσεις». Άλλο αν
στις 40 που έγιναν οι 32 αφορούσαν θέματα εσωτερικής πολιτικής.

Ευλόγησε τα γένια της η τηλεόραση. Πολύ καλές οι ερωτήσεις, έλεγε ο
Νίκος Χατζηνικολάου. Μα, φυσικά και ήταν. Γιατί αφορούσαν την επικαιρότητα
έτσι όπως την αναδεικνύουν τα τηλεοπτικά δελτία ειδήσεων, που περίμεναν
απαντήσεις οι οποίες μετά μπορούν να καταναλωθούν από τα ίδια, παραμένοντας
πιστά στην κλειστοφοβική ατμόσφαιρα πολιτικής που βολεύει την τηλεθέαση.
Κατόπιν αυτών, η αδιαφορία των πολιτών για την Ευρώπη καταναλώνεται στα δελτία
ως «παράδοξο». Ρεπορτάζ δρόμου στο δελτίο ειδήσεων του Alpha πριν από το
ντιμπέιτ αποκάλυπτε ότι πολλοί δεν γνωρίζουν καν την ημερομηνία που ψηφίζουμε.
Σαν τα ρεπορτάζ δρόμου που «αποκαλύπτουν» ότι μαθητές δεν γνωρίζουν τι
γιορτάζουμε στις εθνικές επετείους.

Μήπως έχουν αναδειχθεί τα ευρωπαϊκά θέματα; Μήπως έχει προβληθεί το
έργο ευρωβουλευτών; Αλλά αυτά δεν έχουν εικόνα, δεν έχουν κόντρες, καβγάδες
για τη «θέρμανση», για τα «κοινόχρηστα», για τα «λερωμένα τ’ άπλυτα», να βγουν
στα τηλεπαράθυρα οι «συγκάτοικοι» να μαλλιοτραβηχτούν, να ρίξουν το φταίξιμο
στον «διαχειριστή», να του ζητήσουν τα ρέστα. Δεν προσφέρονται για «ριάλιτι».
Άλλωστε και το ντιμπέιτ ένα σόου πρωταγωνιστών το θέλαμε, για να εμπλουτίσουμε
τα σενάρια της εσωτερικής πολιτικής – και του τηλεοπτικού κουτσομπολιού -,
άκρως καταναλωτικά για το καθημερινό ειδησεογραφικό ριάλιτι. Αλλιώς θα βλέπαμε
ένα διαφορετικό, με τους επικεφαλής της κάθε λίστας, να ξέρουμε και τι θα
στείλουμε στις Βρυξέλλες.

Έτσι αναλώθηκε το μεγαλύτερο μέρος των συζητήσεων στη μουδιασμένη
απάντηση του Κώστα Καραμανλή για το χαμηλό επίδομα ανεργίας. Ήταν, άλλωστε, η
«ρεβάνς» για την επίσης μουδιασμένη απάντηση του Γιώργου Παπανδρέου στο
προηγούμενο ντιμπέιτ για τη χαμηλή σύνταξη, που είχε προσφέρει υλικό στους
σχολιαστές. Ο ίδιος δημοσιογράφος, ο Νίκος Ευαγγελάτος, τις έθεσε. Έμπειρος
στο τι περιμένει να ακούσει το λαϊκό τηλεοπτικό κοινό, στο οποίο και ο ίδιος
απευθύνεται.

H τηλεόραση θέλει εντυπώσεις

Είναι γεγονός ότι τα συγκεκριμένα «στριμώχνουν» τους πολιτικούς. Ο Ζακ
Σιράκ είχε χάσει πόντους στο ντιμπέιτ, όταν απάντησε «δεν ξέρω» στην ερώτηση
πόσο κάνει το εισιτήριο του μετρό. Ο Μάικλ Δουκάκης με την αμήχανη απάντησή
του όταν τον ρώτησαν τι θα έκανε αν δεχόταν επίθεση η σύζυγός του από
κακοποιούς (επειδή ήταν υπέρ της κατάργησης της θανατικής ποινής και κατά της
αστυνόμευσης). Ωστόσο και αυτές είναι ερωτήσεις για να δημιουργήσουν
εντυπώσεις. Γιατί η τηλεόραση θέλει την εντύπωση, καταναλώνει την αμηχανία.

Όπως αυτή του κ. Καραμανλή, όταν απάντησε πως δεν γνωρίζει ποιο είναι το
επίδομα ανεργίας. Όπως εκείνη του Γιώργου Παπανδρέου, όταν δήλωνε ότι κατανοεί
το πρόβλημα του χαμηλοσυνταξιούχου. Όπως εκείνη της Μάρως του Fame Story, όταν
την ρωτάει ο Μικρούτσικος αν είναι ερωτευμένη με τον Καραφώτη. Έτσι
τροφοδοτείται το θέαμα. Για να καταναλωθούν στη συνέχεια ώρες στην ανάλυση της
εντύπωσης, ποταμοί κειμένων. Τα ‘παν καλά, δεν τα ‘παν, ρώτησαν σωστά, δεν
ρώτησαν; Το θέμα είναι, μάθαμε κάτι που δεν ξέραμε ή όχι; Και, κυρίως,
αντιληφθήκαμε την ευρωπαϊκή πολιτική των κομμάτων ή είμαστε στα ίδια σκοτάδια
με την προ-ντιμπέιτ εποχή; E, όποιος θέλει ας ασχοληθεί. Από την τηλεόραση
περιμένει να μάθει;