Σόου ελπίδας

Πρόσφορο έδαφος η απελπισία, όχι μόνο για ματζουνοπολιτές, αλλά και για κυνηγούς τηλεθέασης

«Θεράπευσε τον καρκίνο με το δηλητήριο του μπλε σκορπιού», έλεγαν οι τίτλοι
του δελτίου ειδήσεων του Alter. H διατύπωση ήταν προκλητική. H ιστορία έμοιαζε
απίστευτη και, ως εκ τούτου, ήταν άκρως φωτογενής. Ρεπόρτερ είχε επισκεφθεί
τους συγγενείς τού πρώην ασθενούς στο Λονδίνο, μέλη της οικογένειας Λαιμού, οι
οποίοι εξέθεταν λεπτομέρειες μιας παράδοξης μεθόδου θεραπείας της δύσκολης
ασθένειας, κάνοντας προφανώς πλήθος ψυχών να φτερουγίσουν από ελπίδα.

Δεν είναι η πρώτη φορά που δελτίο ειδήσεων εκμεταλλεύεται τον ευαίσθητο τομέα
της υγείας, ακριβώς αυτόν που έχει ανάγκη τις ελπίδες, μοιράζοντάς τες
ανέξοδα.

Την είδηση για τη θεραπεία με τη συγκεκριμένη μέθοδο η οικογένεια την είχε
ακούσει στο δελτίο ειδήσεων του ίδιου καναλιού πριν από καιρό, την εποχή που
είχε διαγνωστεί στον συγγενή της η ασθένεια και οι γιατροί δεν επέτρεπαν
ελπίδες ίασης. Ήδη, το γνωστό όνομα της οικογένειας πρόσθετε επιπλέον κύρος
στη μέθοδο, που έμοιαζε με όλες τις τσαρλατανικές, οι οποίες έχουν κατά
καιρούς ακουστεί. Έψαξαν στη μακρινή Κούβα τον θεραπευτή με τα δηλητήρια, τον
ανακάλυψαν μέσω μιας δημοσιογράφου του CNN, η οποία προφανώς τον είχε
πρωτοανακαλύψει, και του ζήτησαν να εφαρμόσει τη θεραπεία στην απόγνωσή τους.
Φαίνεται πως η μέθοδος λειτούργησε, γιατί ευτυχείς οι συγγενείς εκ Λονδίνου
διαβεβαίωναν τον Νίκο Ευαγγελάτο, και δι’ αυτού το ελληνικό κοινό, πως έγινε
το θαύμα.

Κάθε τόσο ο παρουσιαστής παρενέβαινε για να επισημάνει πως πρόκειται για
μέθοδο που δεν έχει επιστημονική επαλήθευση, για να επιστήσει την προσοχή
απελπισμένων που ενδεχομένως θα κατέφευγαν σε οποιοδήποτε επικίνδυνο πείραμα,
προκειμένου να κερδίσουν τη ζωή.

Άλλωστε, καιροφυλακτεί και το Εθνικό Συμβούλιο Ραδιοτηλεόρασης. Οι νόμοι σε
περιπτώσεις εκμετάλλευσης της απόγνωσης και κινδύνου για τη δημόσια υγεία
είναι αυστηροί.

Μόνο που, όταν ο άνθρωπος έχει αγγίξει την απελπισία, ελάχιστα τον αφορούν οι
επιφυλάξεις. Γίνεται ευάλωτος σε οτιδήποτε μπορεί να συντηρήσει την ελπίδα, σε
οτιδήποτε μπορεί να κρύβει υπόσχεση, ενώ η λογική υποχωρεί μπροστά στον
αρχέγονο φόβο του θανάτου, της απώλειας του αγαπημένου προσώπου.

Ιδανικό κοινό οι απελπισμένοι για τα σόου της ελπίδας απ’ όπου και αν
προέρχονται, ό,τι κι αν χρησιμοποιούν ως «πρώτη» ύλη, από θρησκευτική πίστη
μέχρι κομπογιαννίτικα κόλπα.

Στο θέμα αφιερώθηκε αρκετός χρόνος από το δελτίο ειδήσεων, ακούστηκαν
λεπτομέρειες της θεραπείας, η οποία, όπως φαινόταν, κόστιζε σε κόπο και χρήμα,
ενώ η μαρτυρία της οικογένειας εκτός από το συναισθηματικό στοιχείο δεν
πρόσφερε κανένα άλλο αξιοποιήσιμο ιατρικώς.

Ούτε όλες οι περιπτώσεις είναι ίδιες ούτε και μπορεί να εξακριβωθεί αν είναι
το εν λόγω «μαγικό» γιατροσόφι ή άλλοι παράγοντες που επιτυγχάνουν τη
γιατρειά.

Δεν είναι η πρώτη φορά που τέτοιου είδους «θεραπείες» προβάλλονται από δελτία
ειδήσεων. Όπως άλλωστε και θαύματα της ανθρώπινης πίστης που εμφανίζονται σαν
θαύματα Αγίων και στέλνουν χιλιάδες απελπισμένων σε εκκλησιές και μοναστήρια.
Μόνο που τότε, ακόμη και αν δεν επιτευχθεί το ποθητό αποτέλεσμα, η υλική
απώλεια είναι ένα κερί, ένα τάμα, ένα κοντινό ταξίδι, ενώ κέρδος παραμένει η
πίστη και η ελπίδα. Άλλωστε, αν πρέπει κανείς να ρίξει κάπου το φταίξιμο της
αποτυχίας, μπορεί να είναι στο αμαρτωλό παρελθόν του.

Ο νόμος της επιβίωσης

Ουδείς εγκαταλείπεται στο μοιραίο χωρίς μάχη. Είναι ο νόμος της επιβίωσης. Γι’
αυτό, ωστόσο, και τέτοιου είδους θέματα αποτελούν τη χρυσή ευκαιρία της
τηλεθέασης. Μόνο που δεν παύει όλο αυτό να αποτελεί θέαμα ελπίδας και ως
τέτοιο μπορεί να προκαλέσει αφελείς, παρά τις επιφυλάξεις που τόνιζε ο
παρουσιαστής. Μια υπόθεση που βρίσκεται ανάμεσα στην πραγματικότητα και το
όνειρο, που «παίζει» με την ελπίδα και την πίστη στο θαύμα για το πολυτιμότερο
ανθρώπινο αγαθό, την υγεία, δεν μπορεί να αποτελεί αντικείμενο ενός
δημοσιογραφικού ρεπορτάζ. Απαιτείται να προηγηθεί ο αυστηρότατος επιστημονικός
έλεγχος, για να διασφαλιστεί – αν μη τι άλλο – η ψυχική ισορροπία των ίδιων
των ασθενών και των συγγενών τους.