Aχ, γρατσουνίστηκε ο… μικρός

Αχ, το κακόμοιρο το σαγονάκι και το χεράκι γρατσουνίστηκαν, μέχρι να μεγαλώσει θα γιάνει

Οι αμυχές στο πηγουνάκι διακρίνονται σε κοντινό πλάνο. Το χαμόγελο του
παιδιού-που-ξέρει-μάθημα καρφωμένο ακριβώς πάνω από τα σημάδια της
παιχνιδιάρικης πτώσης. Άλλη μια φωτογραφία με τα ανέμελα κατορθώματα του
πλανητάρχη κάνει τον γύρο των παγκόσμιων δικτύων.

Έπεσε από το ποδήλατο ο Μπους ο τρομερός, οι σκηνές απαθανατίστηκαν από
συνοδούς φωτογράφους και μοιράστηκαν στον Τύπο. Να δούμε, το παγκόσμιο κοινό,
πόσο «ανθρώπινος» είναι, πόσο ευάλωτος και αυτός, σαν ένα παιδί – τζούνιορ γαρ
– που σκαρφαλώνει στα παιχνίδια του και χάνει την ισορροπία του, αλλά όχι και
το κέφι του. Έτοιμο να ξανασκαρφαλώσει. Ωραία. Την επόμενη φορά, αν κοπεί στο
ξύρισμα να φροντίσουν να έχουν εικόνες για να δούμε πως και αυτό μπορεί να του
συμβεί. Μια σκηνή με το ξυραφάκι στο χέρι, μισοκαλυμμένο το πρόσωπο από αφρό
και ύφος «παιδιά, κόπηκα!».

Γιατί είναι είδηση μια αστεία πτώση λόγω ολισθηρότητας του εδάφους;
Είναι το γελοίον της στιγμής που της χαρίζει φωτογένεια. Ο πανίσχυρος άνδρας
για δευτερόλεπτα γίνεται καρικατούρα του ατσαλάκωτου εαυτού του. Μας φέρνει
γέλιο το γλίστρημα οποιουδήποτε ενηλίκου γιατί χάνει τον έλεγχο, γιατί μοιάζει
με μαριονέτα που της κόπηκαν τα νήματα, γιατί διαλύεται σαν σαπουνόφουσκα η
μάσκα της σοβαρότητας, για να αποκαλυφθεί η αδυναμία, που καταναλώνεται εκείνη
τη στιγμή με ένα αίσθημα μοχθηρίας από τον θεατή.

Ακριβώς αυτό τον στόχο έχουν και οι φωτογραφίες της παιδικής πτώσης του Μπους.
Να εκτονώσουν τη μοχθηρία. Πρόκειται για εικόνες που υπακούουν στον κανόνα
μιας ψευδο-δημοκρατικής ισορροπίας του παγκόσμιου θεάματος με τις
χολιγουντιανές καταβολές. Έτσι όπως παρεισφρέουν στο θέαμα του καθημερινού
τρόμου, της πολεμικής απειλής οι εικόνες της αδυναμίας, εκείνου ή εκείνων οι
οποίοι θεωρούνται οι κύριοι υπεύθυνοι για τις παγκόσμιες τραγωδίες,
λειτουργούν σαν μικρές βαλβίδες ασφαλείας μιας τεράστιας χύτρας ταχύτητας,
όπου συμπιέζονται τα κοχλάζοντα συναισθήματα του κόσμου. Μα, ποιος αξίζει το
μίσος; Αυτό το αστείο ανθρωπάκι, που σωριάζεται σαν βρέφος με το ποδήλατό του;

Δεν είναι τυχαίο που οι φωνογραφίες της Μπους-ικής πτώσης έρχονται
ακριβώς τη στιγμή που προκαλούν τα δημοκρατικά αισθήματα του κόσμου οι
φωτογραφίες των βασανιστηρίων στα οποία υπέβαλλαν Αμερικανοί πεζοναύτες
Ιρακινούς αιχμαλώτους. Έτσι είχαν κάνει τον γύρο των τηλεοράσεων του κόσμου
και τα αστεία πλάνα με την κομμωτική περιποίηση του Μπους και το πουδράρισμά
του λίγο πριν από το διάγγελμα προς τον αμερικανικό λαό για την έναρξη του
πολέμου κατά του Ιράκ. Τίποτε δεν είναι τρομερό. Ένα θέαμα όλα. Και η δύναμη
και η αδυναμία. Όσο για τις τραγωδίες; Απλώς «μοιραίες».

Οι φωτογραφίες της γελοίας στιγμής, ωστόσο, λειτουργούν με τον ίδιο τρόπο και
προς την αντίθετη κατεύθυνση, της ενίσχυσης των αρνητικών συναισθημάτων για το
πρόσωπο του πλανητάρχη. Αυτός ο ανόητος παίζει με το ποδηλατάκι του και έχει
βάλει φωτιές στον κόσμο. H κατάληξη είναι η ίδια, όμως, και εκτονώνει το ίδιο
συναίσθημα: καλά να πάθει ο ανόητος.

Το γέλιο μιας πρωτόγονης ανθρωπότητας

Πρόεδρος των ΗΠΑ δεν είναι απλώς αξίωμα στην εποχή του θεάματος. Είναι ρόλος
και, όλα όσα τον αφορούν, αποτελούν υλικό για την παγκόσμια διασκέδαση – είτε
στην τραγική τους διάσταση είτε στη γελοία. Ένας κόσμος ξεκαρδισμένος στα
γέλια είναι το κυρίαρχο όνειρο της εποχής της διαφάνειας, όπου όλα είναι προς
θέαση. Πόσο μάλλον οι προεδρικές κωλοτούμπες. Μα, πόσο μπορεί να σας τρομάξει
αυτός ο κύριος με τις γκάφες; Στην αρχή της προεδρικής του καριέρας κόντεψε να
πνιγεί από ένα κουλουράκι ο λαίμαργος, για να μην προσθέσουμε τις κοτσάνες που
ξεφουρνίζει κάθε τόσο.

Αυτός ο ορατός παραλογισμός είναι που προκαλεί το γέλιο με τη φωτογενή του
αντίθεση. Πρόκειται για ένα γλέντι του γέλιου, που το «στήνουν» εικόνες οι
οποίες απευθύνονται στο ένστικτο, στον αυτοματισμό της αντίδρασης μπροστά σε
μια γκριμάτσα, σε μια «μοιραία» στιγμή. Και δεν απαιτείται τίποτε περισσότερο
από τις κάμερες, οι οποίες μας προσφέρουν τη δυνατότητα να απολαύσουμε αυτές
τις «χαρούμενες δημιουργίες», κατάλληλες για μια ανθρωπότητα «παιδική»,
άγουρη, πολύ πρόσφατη, αρκετά πρωτόγονη για να ξεκαρδίζεται με μπούρδες.