Στο «πρώτο σκαλί» της τέχνης

Έργα 142 πτυχιούχων της ΑΣΚΤ απλωμένα στο «Εργοστάσιο», τον τεράστιο – και καθιερωμένο πλέον – επίσημο εκθεσιακό χώρο της Σχολής. Το προκαταρκτικό ερώτημα ήταν: Μπορούν να «σταθούν» τα έργα των νέων καλλιτεχνών σε χώρους όπου έχουμε δει το «Outlook», τη συλλογή Δάκη Ιωάννου και τόσες άλλες διεθνείς μεγάλες εκθέσεις; Και η απάντηση: Ναι, ήταν μια πολύ καλή έκθεση, από καλλιτέχνες ταλαντούχους, ορεξάτους, ερευνητικούς, συχνά και ώριμους

«Πρώτη φορά είδαμε τους φοιτητές της ΑΣΚΤ ακομπλεξάριστους, ανεξίθρησκους ως
προς τα κινήματα της μόδας και ως προς το δεδομένο ύφος των καθηγητών τους.
Επιτέλους, κάθε φοιτητής κοντά στο προσωπικό του όραμα και στα αντίστοιχα
εργαλεία εικαστικής διατύπωσης». Αυτά σημειώναμε εδώ πέρυσι όταν τα εργαστήρια
της Σχολής άνοιξαν στο κοινό για λίγες ημέρες, δίνοντας την ευκαιρία να
χαρούμε (και να ελέγξουμε) το διδακτικό έργο όπως γίνεται στα εργαστήρια και
χωρίς πρόσθετα φτιασίδια.

Φέτος είδαμε την επίσημη έκθεση των αποφοίτων. Εκατόν σαράντα δύο έργα
απλωμένα στο «Εργοστάσιο», τον τεράστιο – και καθιερωμένο πλέον – επίσημο
εκθεσιακό χώρο της Σχολής. Το προκαταρκτικό μας ερώτημα ήταν: Μπορούν να
«σταθούν» τα έργα των νέων διπλωματούχων καλλιτεχνών σε χώρους όπου έχουμε δει
το «Outlook», τη συλλογή Δάκη Ιωάννου και τόσες άλλες διεθνείς μεγάλες
εκθέσεις;

H ιδέα της ετήσιας έκθεσης αποφοίτων ξεκίνησε το 1988 κι έγινε σύντομα
ένας χρήσιμος θεσμός. Από τη στήλη αυτή την αντιμετωπίσαμε ενθαρρυντικά,
καυτηριάζοντας ταυτόχρονα ορισμένα φαινόμενα έμμεσης προβολής των καθηγητών
διαμέσου των μαθητών τους.

Φέτος η όλη ατμόσφαιρα μας κέρδισε από τα πρώτα βήματα. H έκθεση
αντιμετωπίσθηκε ως δυνατότητα προβολής των καλών έργων και μόνο. H τοποθέτηση
στον αχανή χώρο έγινε με σύγχρονη μουσειολογική άποψη, έτσι που να σκηνογραφεί
τον περίπατο του επισκέπτη: καλές γειτνιάσεις ενός έργου με το επόμενο,
απροκατάληπτες ομαδοποιήσεις, ένα σύνολο που κατέγραφε με τον καλύτερο τρόπο
τα επιμέρους περιεχόμενα και τα μετέδιδε εύγλωττα.

Το πρώτο που μονολογήσαμε φεύγοντας είναι ότι ήταν μια πολύ καλή
έκθεση, από εικαστικούς καλλιτέχνες ταλαντούχους, ορεξάτους, ερευνητικούς,
συχνά και ώριμους. Ασυναίσθητα θυμηθήκαμε εκείνον τον στίχο του K. Καβάφη για
τον νέο ποιητή και συγκατανεύσαμε: Οι νέοι ζωγράφοι που είδαμε ανέβηκαν ήδη
στο πανύψηλο «πρώτο σκαλί», το δυσκολότερο για τον μελλοντικό δημιουργό,
ακριβώς επειδή είναι ερευνητικοί, σχεδόν αυτοαμφισβητούμενοι.

Μολονότι το καλοδεμένο σύνολο κάλυπτε επιμέρους ατέλειες και εξίσωνε τα
πράγματα, ξεχωρίσαμε πολλούς: Την Άλκηστη Θεοδωράκη που συναρμολογεί υφάσματα
αναδεικνύοντας την πτυχολογία ως εικαστικό ζήτημα, τη Στυλιανή Σταυροπούλου μ’
ένα πουκάμισο από πλατανόφυλλα (!), ένα οικολογικών τάσεων νοσοκομειακό
κρεβάτι με πλαστικό χορτάρι κι ένα σπιτάκι πάνω του από τον Νίκο Παπαδόπουλο,
μια στιβαρή γλυπτική κατασκευή της Γιώτας Δημητροπούλου, μια διανοητική
κριτική της έννοιας κατοικία από τον Αθανάσιο Κλωνάρη, ένα λάβαρο με
αποσπάσματα της Βίβλου (!) από την Τιμοθέα Κουλούρη, τοίχους σπιτιού από
μηχανικά συμπιεσμένες ύλες (Απόστολος Παπαγεωργίου), γενναιόδωρη ανάπλαση του
kitsch από τον Δημήτρη Ρόκο, φύλλα μολύβδου που αφομοίωναν αφαιρετικά την
κίνηση του χεριού από την Γκίτα Ρουπραρέν-Γκαιτρί, μια διαπεραστικά ρεαλιστική
ζωγραφική προσωπογραφία από τον Νίκο Μόσχο, μια εγκατάσταση από πολυάριθμα
πλαστικά ποντίκια που μαγνητίζονται από μια ηλεκτρική σπείρα, ένα υποβλητικό
διαφανές ανθρώπινο τόρσο που φούσκωνε με τον αέρα ενός ανεμιστήρα (Αντιγόνη
Πασίδη), πολύ καλή πλαστική χρωμάτων από τον Ηλία Χαραλαμπάκη, κατασκευή και
ζωγραφική του Παναγιώτη Κοτσαρά.

Πρώτα συμπεράσματα: πολύ υψηλή τεχνική ποιότητα, τα έργα είναι
συγκροτημένα και μιλάνε. Λίγη ζωγραφική, λίγο βίντεο, πολύ εννοιολογική
διάθεση, συχνά στα όρια του τρικ. Και κάποια ερωτήματα για τα περαιτέρω: Θα
βρουν άραγε αυτά τα παιδιά την ηθική δύναμη να προχωρήσουν στα επόμενα βήματα;
Ποιος θα τους χρηματοδοτήσει; Όχι βέβαια (κι εδώ) το κράτος ή οι μετρημένοι
συλλέκτες. Οπότε το ερώτημα διευρύνεται: Θα βρουν τη δύναμη πειθούς και την
προσαρμοστικότητα, ώστε να διαμορφώσουν κώδικα αμοιβαίας εμπιστοσύνης με το
αυριανό κοινό τους;

H εικαστική γλώσσα των περισσότερων έργων είναι πλέον διεθνής, γιατί
όχι. Το εναρκτήριο καλλιτεχνικό κίνητρο παραμέσα το ερμήνευσα ως δικό μας, με
την έννοια ότι τα έργα μού μίλησαν όχι φορμαλιστικά αλλά εγκάρδια, φιλικά,
χωρίς την «έπαρση του νεοφώτιστου». Δεν μένει παρά να δούμε τα επόμενα σκαλιά,
που για πολλούς εκθέτες είμαι βέβαιος ότι θα είναι πολλά. Είναι μια καλή
εικαστική φουρνιά.

Με λίγα λόγια

* Ενδιαφέρει τον μέσο φιλότεχνο; 7

* Ενδιαφέρει τους ειδικούς; 9

* Ξεχωρίζει από άλλες εκθέσεις της εποχής; 8

* Τα έργα είναι από τα πιο αντιπροσωπευτικά των εκθετών; 9

8,9,10 = Ζώνη υψηλών επιδόσεων

6,7 = Αξιοσημείωτη εξέλιξη

5 = Τα συνηθισμένα

INFO

Απόφοιτοι 2002-3, «Εργοστάσιο» της Ανωτάτης Σχολής Καλών Τεχνών, Πειραιώς 256,
τηλ. 210-3817.643, μέχρι 23 Μαΐου.