Ώρες πανηγυριού

Πολύ πριν από τους Ολυμπιακούς Αγώνες αρχίζει πλέον να «πουλιέται» κάθε τι που τους αφορά μέσα από ένα παγκόσμιο μιντιακό πανηγύρι

Τι έγιναν οι Ολυμπιακοί Αγώνες στις ημέρες μας; Μία αφορμή για έργα, για τα
οποία αλληλοκατηγορούνται κυβέρνηση και αντιπολίτευση. Μία αφορμή για ρεπορτάζ
με θέμα την ασφάλεια, με παγκόσμιες διαστάσεις και τεράστιο οικονομικό κόστος.
Εισπράξεις, δηλαδή, στις οποίες θα ήθελαν να συμμετέχουν ορισμένοι και επειδή
αποκλείστηκαν έχουν μετατρέψει τους Ολυμπιακούς Αγώνες σε ένα είδος αρένας,
όπου επιδεικνύονται φιγούρες μιας κανιβαλικής δημοσιογραφίας. «Ερευνητική» τη
χαρακτηρίζουν στις σχολές δημοσιογραφίας και πρόκειται για το κυνήγι του
ελαττώματος, της «τρύπας», μόνο που συχνά η «τρύπα» σκηνοθετείται, όπως
προσπαθούν Βρετανοί δημοσιογράφοι να κάνουν εισβάλλοντας στους αθλητικούς
χώρους και παρ’ όλο που συλλαμβάνονται αμέσως, δημοσιεύουν ρεπορτάζ για ελλιπή
ασφάλεια. Μας απασχολεί οτιδήποτε γύρω από την αθλητική διοργάνωση, εκτός από
το αθλητικό της μέρος.

Είναι φανερό πως η υπόθεση των Ολυμπιακών έχει μετατραπεί σε ένα
γιγάντιο διεθνές σόου, ανεξαρτήτως της χώρας που θα το φιλοξενήσει. Ένα σόου
που ξεκινάει για τα διεθνή μίντια από τη στιγμή της ανάθεσής τους, συνεχίζεται
κατά τη διάρκεια της κατασκευής έργων, της οργάνωσής τους και προχωράει όσο
πλησιάζει η ώρα της διεξαγωγής των Αγώνων σε θέματα ειδικότερα, που στην εποχή
της τρομο-υστερίας συνοψίζονται στο θέμα της ασφάλειάς τους. «Πουλιέται», με
άλλα λόγια, κάθε τμήμα, κάθε υποδιαίρεση της συνολικής διοργάνωσης σαν
μιντιακό «κουλουράκι».

Μιντιακή δίψα για γεγονότα; Όχι απλώς. Στην παγκοσμιοποιημένη αγορά οι
μεγάλες διεθνείς διοργανώσεις δεν αφορούν μόνο την αγορά προϊόντων στην οποία
αρχικώς απευθύνονται. Πρέπει να διευρυνθούν, με τη συμβολή των μίντια, σε
πλείστες εμπορικές δραστηριότητες, μία εκ των οποίων είναι και το εμπόριο των
πληροφοριών. Και αυτό γίνεται ισχυρό όταν οι πληροφορίες βασίζονται στην
καθιερωμένη «συνταγή» για να πουλήσουν, που είναι η καλλιέργεια ανησυχίας, η
αξιοποίηση τοπικών μύθων για να «πουλήσουν» στην εσωτερική αγορά και διεθνών
στερεοτύπων για να προκαλέσουν τη διεθνή.

Με αφορμή τους Ολυμπιακούς, αλλά και τη Γιουροβίζιον σε πιο ειδικευμένο
τομέα πλην εξίσου εμπορικώς και μιντιακώς εκμεταλλεύσιμο, ξεδιπλώνεται μία
πτυχή της παγκόσμιας ενημέρωσης που εμφανίζει παροξυσμικά φαινόμενα εφαρμογής
της «συνταγής» των πωλήσεων. Πουλάει ο φόβος; Σε αυτόν στηρίζονται πλείστα
ρεπορτάζ για την «αδύναμη» ασφάλεια των Ολυμπιακών. Ρεπορτάζ που όχι μόνο
πλήττουν την εικόνα των Ελλήνων, οι οποίοι τους έχουν αναλάβει, αλλά
ταυτοχρόνως ισχυροποιούν τις εθνικές φαντασιώσεις των λαών στους οποίους
απευθύνονται για να «πουλήσουν» ότι οι ίδιοι είναι ενδεχομένως ικανότεροι.
Διαμορφώνεται, δηλαδή, μία εικονική αντιπαλότητα, ενώ συντηρούνται πολιτισμικά
στερεότυπα – βρίθουν γερμανικών σάιτ με ειρωνικά σχόλια για τους Ολυμπιακούς
των Ελλήνων, όπου υπάρχει δήθεν ο φόβος να μη γίνουν – στα οποία θα συνεχίζουν
να βασίζονται επόμενες κατηγορίες άρθρων με διεθνή απήχηση, χρήσιμα στο
διπλωματικό και επιχειρηματικό παιχνίδι.

Πρόκειται για μία ακραία συντηρητική λειτουργία του Τύπου, που
αναπαράγει με γεωμετρικούς ρυθμούς τις πλέον αναχρονιστικές αντιλήψεις τού
ενός λαού για τον άλλον, προσανατολίζοντας τον προβληματισμό στα
χαρακτηριστικά της «φυλής», τις ικανότητες ή ανικανότητες προσώπων, αφήνοντας
ανέπαφους τους θεσμούς των παγκόσμιων διοργανώσεων που με τον γιγαντισμό τους
έχουν τροποποιήσει το νόημα και τους αρχικούς τους στόχους. Ακριβώς όπως
συμβαίνει με τα ριάλιτι. Αλληλοσφάζονται οι παίκτες μεταξύ τους, αλλά ουδείς
αμφισβητεί τον «θεσμό» ριάλιτι που διαμορφώνει τις συνθήκες για να
αλληλοσφαχτούν.

Κυνική σκακιέρα η Γιουροβίζιον

Στο παράδειγμα της Γιουροβίζιον, παρακολουθούμε τον θεσμό να μεγαλώνει από
χρόνο σε χρόνο, να προβάλει την «ειρηνική συνύπαρξη» των λαών της Ευρώπης, όσο
πάει εξαπλώνεται, ενώ την ίδια ώρα ο ανταγωνισμός εξελίσσεται σε μια τυφλή
μάχη δημοσίων και διπλωματικών σχέσεων, διαφημιστικών σχεδιασμών, εταιρειών
κ.λπ. με τον απόλυτο κυνισμό της πολιτικής, που φθάνει έως τις προτροπές «μην
ψηφίσετε τον καλύτερο, αλλά τον λιγότερο απειλητικό για τη δική μας νίκη». H
αποτυχία; Είτε προσωπική του καλλιτέχνη είτε «μοιραία», επειδή η Γιουροβίζιον
έχει ανατροπές. Σκακιέρα είναι η Γιουροβίζιον, όπου ακόμη και η θετική ψήφος
έχει αρνητική χροιά, καθώς ψηφίζονται είτε οι «κολλητοί», οι γείτονες, είτε
εκείνοι που θα φράξουν τον δρόμο στους μισητούς, που δεν θέλουμε να κερδίσουν.
Παιχνίδι. Μόνο που γι’ αυτό επιστρατεύονται λαϊκοί και εθνικοί μύθοι,
οτιδήποτε εκτός από την καλή μουσική.

Όσο για τους Ολυμπιακούς, εδώ παίζονται και παγκόσμιοι μύθοι, ενώ η
τρομο-απειλή αποτελεί την ιδανική ομπρέλα της σύγκρουσης όλων των υπόλοιπων
εθνικών και λαϊκών. Με άλλα λόγια, την ίδια στιγμή που τέτοιου είδους
παγκόσμια γεγονότα υποτίθεται ότι στέλνουν το μήνυμα της ειρήνης και της
συμφιλίωσης, μετατρέπονται και σε ευκαιρίες για ένα είδος παγκόσμιου «πολέμου»
καταναλωτικής, σκανδαλιστικής πληροφόρησης. Όλα σόου, όλα για την αγορά.