H βία της ανευθυνότητας

Τα φαινόμενα της βίας κατά των γυναικών παραμένουν σ’ έναν πολιτισμό που υποτίθεται ότι θά ‘πρεπε να καλλιεργεί τον σεβασμό του ενός φύλου προς το άλλο

Βία κατά των γυναικών. Υπάρχει. Ένα πρόβλημα που παραμένει άλυτο στην εποχή
του υψηλού τεχνολογικού πολιτισμού μας. Και φαίνεται πως όσο υψηλότερος είναι
τόσο πιο άγρια και μαζί κρυφή, ανομολόγητη η βία που παραμένει καταφύγιο της
μικρότητας, της αδυναμίας, της ανώριμης προσωπικότητας.

Στο θέμα αυτό αφιέρωσε μέρος της εκπομπής του ο Αντώνης Αλαφογιώργος
(NET) χθες το πρωί. Σταθήκαμε, καθώς η επικαιρότητα επαναφέρει το θέμα με
αφορμή την ακραία περίπτωση οικογενειακής βίας στο Ζευγολατιό, που έγινε
αντικείμενο μιας στρεβλής, κανιβαλικής «ενημέρωσης», αλλά και με αφορμή τη
μεγάλη διαδήλωση των Αμερικανίδων κατά του νομοσχεδίου του Μπους για τις
αμβλώσεις, που αφαιρεί από τις γυναίκες το δικαίωμα της επιλογής.

Ούτε η πρώτη φορά είναι που συζητείται το θέμα ούτε οι απόψεις οι
οποίες ακούστηκαν από τις καλεσμένες ήταν πρωτότυπες: την ευρωβουλευτή κ. Άννα
Καραμάνου, τη βουλευτή κ. Κατερίνα Παπακώστα, την πρόεδρο του Ιδρύματος
«Μητέρα» κ. Ειρήνη Δορκοφίκη και τη νομικό σύμβουλο του ΚΕΦΙ, του
συμβουλευτικού οργανισμού για θέματα βίας κ. Φωτεινή Μηλιώνη.

Τα στοιχεία όμως που ακούστηκαν παραμένουν μια δυσάρεστη έκπληξη.
Συνηθέστερα και περισσότερα τα φαινόμενα οικογενειακής βίας σε οικογένειες
ανώτερου μορφωτικού επιπέδου. H πλειονότητα των ανδρών που εκδηλώνουν
επιθετικότητα και βίαιη συμπεριφορά κατά των συζύγων τους ανήκει στις
υψηλότερες μορφωτικές βαθμίδες, π.χ. καθηγητές Πανεπιστημίου.

Το θέμα είναι ότι το φαινόμενο υπάρχει. Και όπως απέδειξαν ρεπορτάζ από τις
υπόλοιπες χώρες της Ευρώπης, υπάρχει παντού. Νομοθεσίες προσπαθούν να το
ελέγξουν, ενώ θεσμοί υποδοχής των κακοποιημένων γυναικών αυξάνονται διαρκώς.

Ο πολιτισμός προσπαθεί να βρει τρόπους θεραπείας, αλλά η πρόληψη παραμένει
σχεδόν αδύνατη.

Είναι θέμα νοοτροπίας συμφώνησαν όλοι. Μίας νοοτροπίας η οποία προφανώς αφορά
την παιδεία, μόνο που δύσκολα μπορεί κανείς στην εποχή μας να αποδεχθεί πως
δεν υπάρχει ούτε αυτή. Προφανώς πρόκειται για μία διάχυτη, ύπουλη, πλην
πανίσχυρη, αντίληψη όχι μόνο για τη θέση της γυναίκας, αλλά για βαθύτερα
ζητήματα συμβίωσης, κοινωνικότητας, ανθρωπίνων σχέσεων.

Το μεγαλύτερο πρόβλημα του σύγχρονου πολιτισμού αφορά τις ευθύνες των
ανθρώπων. Αυτές είναι που παραβλέπονται, καθώς η σύγχρονη τάση, καλλιεργούμενη
και από τον πολιτισμό της κατανάλωσης, είναι η ανευθυνότητα, η ανωριμότητα, η
επιλογή του ρόλου του διαρκώς αδικημένου.

Στην εποχή μας υπάρχει από τη μία η αδυναμία να αποδεχθούν οι άνθρωποι την
ευθύνη του εαυτού τους, γιατί θα έπρεπε να σηκώνουν το βάρος της αποτυχίας
τους, και από την άλλη η ηρωοοποίηση του θύματος.

Πρόκειται για τη νοοτροπία που αποπνέει ο «πολιτισμός» των τηλεοπτικών
ριάλιτι, της θεαματικής κανιβαλικής ενημέρωσης, αλλά και ο πολιτισμός του
κομφορμισμού της γκρίνιας, που περιορίζει τον άνθρωπο στη μικρότητά του.

Είναι αφόρητη η αποτυχία. Αν συμβεί, τότε είναι αδύνατον να την
αποδώσουμε στον εαυτό μας και να δεχθούμε τις συνέπειες. Συνηθίζουμε να
καταγγέλλουμε τους άλλους ως ανίκανους και υπεύθυνους για το δικό μας δράμα.

Και αυτή η νοοτροπία δεν καλλιεργείται μόνο σε κοινωνικά περιβάλλοντα με
χαμηλό οικονομικό και μορφωτικό υπόβαθρο, αλλά είναι η κυρίαρχη. Δεν μπαίνουν
πλέον οι άνθρωποι στο δίκτυο των ανταλλαγών και των υποχρεώσεων, των δώρων που
συνιστούν τις ανθρώπινες σχέσεις. Θεωρούν ότι η ευθύνη αναχαιτίζει την
ανεξαρτησία και όχι ότι την ανανεώνει και την εμπλουτίζει.

Θολούρα, σύγχυση, αδυναμία αντιμετώπισης του προβλήματος στον πυρήνα του. Αυτά
παραμένουν, απομακρύνοντας τη δυνατότητα συνεννόησης και συνέργειας των δύο
φύλων για να αντιμετωπίσουν ένα σύστημα που επιδιώκει τη συντήρηση των
εξαρτήσεων, της γυναίκας από τον άνδρα και εκείνου από μοντέλα του σουξέ.

Σχιζοφρενής «πολιτισμός»

Μία τέτοια νοοτροπία σε συνδυασμό με τις αντιλήψεις, οι οποίες ενδυναμώνουν
τον τελευταίο καιρό, για την «επιστροφή» της γυναίκας στο σπίτι, στην
«κουζίνα» της, όπως φώναζε με την ντουντούκα ένας Αμερικανός στις
διαδηλώτριες, επαναφέρει εκείνο το μίσος του φαλλο-εξαρτημένου αρσενικού, θύμα
και αυτό του ρόλου τού εξουσιαστή.

Ένα κύμα άγριας επίθεσης κατά των γυναικών, με άλλοθι τη στρεβλή
φεμινιστική στάση της υποτίμησης των ανδρών, απλώνεται, προκαλώντας από απλές
ειρωνείες για την ανάγκη στήριξης των αδύναμων γυναικών μέχρι σκληρά μέτρα
εναντίον της ελευθερίας τους, όπως είναι τα νομοσχέδια για τις αμβλώσεις του
Μπους.

Μπορεί να το γνωρίζουμε καλά πως η θέση της γυναίκας είναι δείγμα της
ποιότητας ενός πολιτισμού. Ζούμε τη σχιζοφρένεια όμως αυτού του ίδιου που το
γνωρίζει να μην μπορεί να το αποδεχθεί.