|
|
|
Τα «Πουλιά» πετούν και γράφουν ιστορία, αρχίζοντας με το «ατύχημα» της πρεμιέρας του 1959 και συνεχίζοντας με ορμή μια πανευρωπαϊκή επιτυχία. Βραβεύονται το 1962 στο Παρίσι και το 1964 στο Λονδίνο και το 1967 όλοι μιλάνε για το «απόλυτο θέατρο». Με ένα εφευρετικό φινάλε από το χορικό «Πού είναι αυτός που μας εκάλεσε…» – που δίνει και τον τίτλο – θα κλείσει η παράσταση σταθμός
|
Όλος ο Αριστοφάνης σε δύο ώρες. Γίνεται; Το «Θέατρο Τέχνης» με μια πράξη
ιστορικού ήθους αγωνίζεται να απαντήσει καταφατικά, αφήνοντας στους σύγχρονους
θεατές παρακαταθήκη μια παραγωγή-κιβωτό, με ανθολογημένα κομμάτια παραστάσεων
που σημάδεψαν το θέατρο
Πρόκειται για μία μεγάλη παράσταση που φιλοδοξεί να παρουσιάσει τη γοητευτική
περιπέτεια του Κάρολου Κουν και των συνεργατών του. Των πιο σημαντικών
καλλιτεχνών οι οποίοι συντονίστηκαν σε ένα κοινό όραμα. Με τίτλο έναν στίχο
από τους «Όρνιθες» του Αριστοφάνη – σε μετάφραση Βασίλη Ρώτα – «Πού είναι
αυτός που μας εκάλεσε…», η παράσταση μπορεί να είναι κι ένα κάλεσμα όλων
όσων μας μετακίνησαν, για να «αγγίξουμε» τη μαγεία.
H προετοιμασία έχει αρχίσει από τον Ιανουάριο, με προορισμό το Αρχαίο Θέατρο
της Επιδαύρου (πρεμιέρα 25 και 26 Ιουνίου), ενώ θα ακολουθήσει μεγάλη
περιοδεία σε όλα τα φεστιβάλ της χώρας. Ο Γιώργος Λαζάνης, ο Κωστής Καπελώνης
και ο Θόδωρος Γράμψας, οι οποίοι έχουν την ευθύνη της αναβίωσης και της
σύνθεσης του υλικού, μας δίνουν τις πρώτες πληροφορίες της μεγαλύτερης και πιο
φιλόδοξης παραγωγής του καλοκαιριού.
Θα έχουμε τις 10 από τις 11 τις σωζόμενες κωμωδίες του Αριστοφάνη, μέσα από τα
12 ανεβάσματα που έγιναν σε πορεία 50 χρόνων, ενώ προβλέπεται να συμπληρωθούν
και οι ένδεκα, με ένα μικρό δείγμα από τις «Εκλησιάζουσες» – τη μοναδική
κωμωδία που απουσιάζει από τα ανεβάσματα του «Θεάτρου Τέχνης» – με τη
συμμετοχή του Διονύση Σαββόπουλου, που είχε αρχίσει συνεργασία με τον Κουν
στους «Αχαρνής».
«H προσπάθεια γίνεται ώστε να είναι ένα τρυφερό γοητευτικό πανηγύρι, χωρίς να
χαθούν οι αγωνίες του Κουν και των συνεργατών του. Χωρίς να χαθεί το ύφος και
η ιδιαιτερότητα του κάθε ανεβάσματος, η “προσωπικότητα” των καλλιτεχνών που τα
ερμήνευσαν και τα εικονογράφησαν», είχε πει στα «NEA» ο Διονύσης Φωτόπουλος, ο
οποίος δημιουργεί ένα ενιαίο σκηνικό και έχει την επιμέλεια των κοστουμιών
(περισσότερα από 200 κοστούμια και πλήθος σκηνικών αντικειμένων).
«Στον δημιουργικό συντονισμό, ο Διονύσης Φωτόπουλος έχει τον πιο
ουσιαστικό ρόλο. Χωρίς τη δική του μαρτυρία και φροντίδα, θα ήταν αδύνατο να
πραγματοποιηθεί η παράσταση», λέει ο Γιώργος Λαζάνης. Και συμπληρώνει:
«Ακολουθούμε χρονολογικά τα ανεβάσματα, μοντάροντας τα πιο δυνατά κομμάτια,
γιατί θέλουμε να δείξουμε θεατρικά την εξελικτική πορεία αυτής της
περιπέτειας».
Πολλά κοστούμια υπάρχουν, αρκετά θα κατασκευαστούν από την αρχή με τη συμβολή
και τη συμβουλή των καλλιτεχνών – ήδη ο Γιάννης Μόραλης έδωσε οδηγίες για
κοστούμια που λείπουν από τον «Πλούτο» του 1959 -, ενώ κατασκευάζεται ένα
ενιαίο σκηνικό (ένα διπλό πατάρι με έναν «μπερντέ» στο βάθος, υπήρχε σε όλες
σχεδόν τις αριστοφανικές προσεγγίσεις) στο οποίο θα προσθαφαιρούνται τα
ανάλογα στοιχεία από ένα ογκώδες φροντιστήριο σκηνικών αντικειμένων.
Μέσα από μονταρισμένα αποσπάσματα επεισοδίων και χορικών θα δημιουργηθεί ένα
πανόραμα της αισθητικής, της γλώσσας, της εικαστικής εξέλιξης και των υλικών,
της μουσικής ζωής των πέντε τελευταίων δεκαετιών του 20ού αιώνα. Στόχος είναι
να γίνει φανερή η εξέλιξη της γλώσσας μέσα από τις μεταφράσεις των Χουρμούζη,
Βάρναλη, Σταματίου, Ρώτα, Σκούρτη, Ζενάκου, Ταχτσή, Γιατρομανωλάκη, Γκανά. Να
δούμε τις αισθητικές αγωνίες και σκηνοθετικές προσεγγίσεις του Κουν, του
Λαζάνη, του Κουγιουμτζή. Να ακούσουμε ξανά ήχους μαγικούς, που έγραψαν ο
Χατζιδάκις, ο Χρήστου, ο Θεοδωράκης, ο Μαρκόπουλος, ο Λεοντής, ο
Χριστοδουλίδης, ο Μαραγκόπουλος, ο Μαμαγκάκης. Να ακολουθήσουμε τη γοητευτική
εικαστική περιπέτεια καλλιτεχνών όπως του Μόραλη, του Τσαρούχη, της
Παπαντωνίου, του Φωτόπουλου, του Πατρικαλάκη, της Ομπολένσκυ-Γεωργάκη, του
Ζαρίφη, του Κατζουράκη, του Μυταρά και τις χορογραφίες της Νικολούδη, της
Κυνηγού, της Βακαλοπούλου, της Κουτρουμπέλη, του Ρήγου.
«Το Θέατρο Τέχνης ευχαριστεί θερμά όλους τους μεταφραστές, τους
μουσικούς, τους εικαστικούς καλλιτέχνες, τους χορογράφους που έδωσαν τα
δικαιώματα της δουλειάς τους και βοήθησαν με κάθε τρόπο στο να δημιουργήσουμε
αυτό το αριστοφανικό πανόραμα», λέει ο Γιώργος Λαζάνης.
Ερμηνείες λαϊκού εξπρεσιονισμού
|
Ο Κάρολος Κουν με τον Διονύση Φωτόπουλο
|
«H προσπάθειά μας είναι να οργανωθεί σε ενιαίο παραστασιακό σύνολο ένα λαϊκό
πανηγύρι, ενώ συγχρόνως θα είναι κι ένα “ζωντανό” μουσείο των παραστάσεων του
Θεάτρου Τέχνης, όπου θα συμμετέχουν πολλοί νέοι ηθοποιοί. Είναι καταπληκτικό
πώς έχει “περάσει” υποκριτικά η Κουνική ερμηνεία. Πώς φέρουν δηλαδή αυτόν τον
περιβόητο λαϊκό εξπρεσιονισμό», εξηγούν οι Κωστής Καπελώνης και Θόδωρος
Γράμψας. Τους βασικούς ρόλους μοιράζονται οι Γιάννης Καρατζογιάννης, Γιάννης
Μόρτζος, Αλέξανδρος Μυλωνάς, Τάσος Πεζιρκιανίδης, Ανίτα Σαντοριναίου και
πρωταγωνιστούν ένδεκα χοροί, από ένα σύνολο 60 ηθοποιών. H μουσική διδασκαλία
είναι του Φίλιππου Τσαλαχούρη και οι φωτισμοί του Σάκη Μπιρμπίλη. H διοργάνωση
είναι της Πολιτιστικής Ολυμπιάδας και το κόστος παραγωγής ανέρχεται σε 860.000
ευρώ. Την παράσταση θα συμπληρώσει λεύκωμα με κείμενα και φωτογραφίες όλων των
παραστάσεων των έργων του Αριστοφάνη. Αν το αποτέλεσμα είναι επιτυχές, θα
έχουμε παράλληλα με ένα πανόραμα της χρυσής ιστορίας του «Θεάτρου Τέχνης» και
ένα λαϊκό πανηγύρι, με μια παράσταση που θα μιλάει για τον παλιό και νέο
κόσμο, τα φαντάσματα του πολέμου, την ουτοπία της ειρήνης και πάνω από όλα την
κατάφαση προς τη δύναμη του θεάτρου.
Από «Πλούτο» σε «Πλούτο»
Τα μονταρισμένα αποσπάσματα που θα παρουσιαστούν με τη χρονολογική σειρά των
παραστάσεων είναι από τα έργα:
«Πλούτος» (1957. H παράσταση θεμελιώνει δυναμικά και ξεκαθαρισμένα μια
λαϊκότητα κι έναν ευαίσθητο στοχασμό).
«Όρνιθες» (1959. H πρεμιέρα στο Ηρώδειο ξεσηκώνει αντιδράσεις και ο
Φωκίων Δημητριάδης κολλάει στον Κωνσταντίνο Τσάτσο μια κότα. H παράσταση
ολοκληρώνεται το 1960, κατασταλάζοντας σ’ έναν ποιητικό ρεαλισμό).
«Βάτραχοι» (1967. Μετά την πρεμιέρα στο αρχαίο Ωδείο Πάτρας, μια φωτιά
στα καμαρίνια καταστρέφει τα κοστούμια της Ομπολένσκυ-Γεωργάκη. H παράσταση
επαναλαμβάνεται το 1992 με κοστούμια της Ιωάννας Παπαντωνίου).
«Λυσιστράτη» (1969. Πρεμιέρα στο θέατρο «Αττικό», όπου το γκροτέσκο
στοιχείο ισορροπεί με μια έντονη σατιρική μελαγχολία).
«Αχαρνής» (1976. Πρεμιέρα στο Ντόρμουντ της Γερμανίας και πρώτη
παράσταση στην Επίδαυρο, όπου ένα λαϊκό πανηγύρι «οργώνει» την αρχαία
ορχήστρα).
«Ειρήνη» (1977. Πρεμιέρα στην Επίδαυρο με έναν πρωτοφανέρωτο διονυσιακό
χορό).
«Σφήκες» (1981. H πρώτη σκηνοθεσία του Λαζάνη στον Αριστοφάνη κάνει
πρεμιέρα στην Επίδαυρο).
«Θεσμοφοριάζουσες» (1985. H τελευταία σκηνοθεσία σε αριστοφανική
κωμωδία του Κάρολου Κουν).
«Νεφέλες» (1991. Πρεμιέρα στην Επίδαυρο, σε σκηνοθεσία Λαζάνη).
«Πλούτος» (1994. H πρώτη σκηνοθεσία του Μίμη Κουγιουμτζή σε Αριστοφάνη,
με διαφορετική προσέγγιση και άλλους συντελεστές κάνει πρεμιέρα στην Επίδαυρο
47 χρόνια μετά τον πρώτο «Πλούτο»).
