Eγκλήματα μεταξύ φίλων

Το αδιόρθωτο μειονέκτημα των δραματικών ταινιών made in USA, είναι πως όλα, μα
όλα, αρχίζουν και τελειώνουν στους τέσσερις τοίχους της οικογένειας. Και πως
μοναδικός μεταφραστής και θεράπων ιατρός των δραματικών περιστάσεων είναι
πάντα ο Σίγκμουντ Φρόιντ. Και μάλιστα, νηπιακής μορφής. E! όχι δεν είναι έτσι.
Ο Κλιντ Ίστγουντ γύρισε την πλάτη στην παροιμιώδη ευκολία τού american cinema,
εγκατέλειψε τα εξάσφαιρα και διάβηκε την απόσταση που χωρίζει το Νηπιαγωγείο
από το Πανεπιστήμιο. Κόντρα σε όλα (ακόμα και στους παραγωγούς τής Warner)
επέλεξε θεοσκότεινο σενάριο, με μια ιστορία που ενοχοποιεί όλη την κοινωνία.
Φανταστείτε πως το «Mystic river» («Σκοτεινό ποτάμι») είναι η μόνη
υποψηφιότητα της χρυσής πεντάδας των φετινών Όσκαρ, που δημιουργεί μπλακ άουτ
στο american dream. Ήρθαν τα πάνω κάτω!

Δύο πιτσιρικάδες, ανήμποροι να αντιδράσουν, εγκαταλείπουν τον φίλο τους στα
χέρια παιδεραστών. Είκοσι πέντε χρόνια αργότερα, με το στίγμα θαμμένο στο
χαλάκι της γειτονιάς και όταν καθένας έχει πάρει τον δρόμο του και μεταξύ τους
ανταλλάσσουν ένα τυπικό καλημέρα, η κόρη ενός εξ αυτών βρίσκεται στο πάρκο
άγρια δολοφονημένη. H υπόθεση ανατίθεται στον δεύτερο της παρέας και οι
ενδείξεις, αλλά και οι μαρτυρίες, στρέφονται στον πρώτο φίλο που είχε πέσει
θύμα ανελέητου βιασμού και εγκλεισμού επιπέδου… Κωσταλέξι. Μπας και σκότωσε
από φθόνο και για να εκδικηθεί την προδοσία;

«Σκοτεινό ποτάμι»: Ερμηνεία Σον Πεν αντάξια ενός Όσκαρ!

Στην αρχή ο Ίστγουντ χρησιμοποιεί το θρίλερ, αλλά στη συνέχεια, οδηγούμενος
από το σενάριο, αρχίζει να κλίνει «η προδοσία, της προδοσίας» και «η ενοχή,
της ενοχής». H «γειτονιά», δηλαδή η κοινωνία, δηλαδή η Αμερική και δηλαδή όλος
ο πολιτισμένος κόσμος, κουβαλάει, υποφέρει, αλλά και ανέχεται την διαρκή
επανάληψη της ίδιας καταραμένης ιστορίας. Ο ανθός των Νιάτων αποκόβεται με τον
πιο βίαιο τρόπο. Άλλοτε ως βιασμός και άλλοτε ως φόνος. Ο Άνθρωπος επεμβαίνει
ανελέητα, βάναυσα, δολοφονικά και σκοτώνει το νέο, το αθώο, το αγνό, το
παρθένο, το αύριο και το όνειρο. Ο ένοχος – λέει πλαγίως ο συγγραφέας του
ομότιτλου μυθιστορήματος Ντένις Λεχέιν – είμαστε εμείς. Τα συστηματικώς και
υπογείως διαπραττόμενα εγκλήματα είναι η αλυσίδα που καρυδώνει την αναπνοή και
φρακάρει την ανανέωση του αέρα.

Καθώς η Αστυνομία σκαλίζει την υπόθεση, για να βρει στοιχεία και να αποκαλύψει
το όνομα του δολοφόνου, ο ένας προδίδει τον άλλον. Οι φίλοι τον φίλο, η
γυναίκα τον σύζυγο, ο σύζυγος τη γυναίκα του και ο σύντροφος τον σύντροφο.
Έτσι το θρίλερ μετασχηματίζεται σε δράμα και τραγωδία. Στην αρχή ατομικό και
περιστασιακό. Στη συνέχεια συλλογικό και κοινωνικό. Σχεδόν όλοι, ύποπτοι,
ένοχοι, προδότες. Τη μια στιγμή θύματα, την άλλη θύτες. Κάνουν κακό ο ένας
στον άλλον χωρίς να το θέλουν. Έτσι αβασάνιστα, επιπόλαια, ενοχικά. Ακόμα και
τα μικρά παιδιά!

Ο Ίστγουντ διαχειρίστηκε την ιστορία με την άνεση ενός έμπειρου παλιομοδίτη
σκηνοθέτη. Στηρίχτηκε στις πλάτες των ηθοποιών και στο έρεβος του σεναρίου.
Άφησε τα πράγματα να τσουλήσουν, χωρίς να ενσταλάξει μισή ανάσα έμπνευσης και
δημιουργικής καινοτομίας. Άθλος η τόλμη του, αόρατη η σκηνοθεσία του. Ο Ατόμ
Εγκογιάν στη θέση του θα είχε υπογράψει το αριστούργημά του. Σκοτεινό ποτάμι,
σκοτεινό και το αποτέλεσμα. Δεν είναι ο Ίστγουντ, αλλά ο Σον Πεν, ο Τιμ
Ρόμπινς και ο (σεναριογράφος) Μπράιαν Χέλγκελαντ. Αυτοί είναι οι βαρκάρηδες
του ποταμού. Ο Ίστγουντ, απλώς, η βάρκα!

Γάμος με εραστή τον… Άλιεν

Το 1977 ο Πολωνο-Γάλλος Αντρέι Ζουλάφσκι με το «Σημασία έχει ν’ αγαπάς»
σκηνοθετεί μία από τις πιο εκρηκτικές και σαρωτικές ταινίες από συστάσεως
ερωτικού κινηματογράφου. Τέσσερα χρόνια αργότερα – με το «Possession», δηλαδή
«Μια γυναίκα δαιμονισμένη» – κερδίζει πρωτάθλημα παγκόσμιας πρωτοτυπίας. Γιατί
μόνο ένας αθεράπευτα, φανατικά και δογματικά καθολικός θα τολμούσε να ενώσει
«Σκηνές από ένα γάμο» του Μπέργκμαν με τον «Άλιεν» του Ρίντλεϊ Σκοτ!

Διχασμένος; Μπα, καθόλου. Απλώς, για το εκκλησιαστικό φρόνημα του Ζουλάφσκι, η
Γυναίκα (κάθε γυναίκα), ήταν, είναι και θα είναι η επί Γης εκπρόσωπος της
Εύας. Αθώα και πονηρή. Παρθένα και μαινάδα. Άνθρωπος και τέρας! Και όποιος
νομίζει πως πάσχω από καλπάζουσα.. υπερβολή δεν έχει παρά να δει το εν λόγω
remixing. Κάτι μεταξύ συζυγικού δράματος και ανθρωποφάγου θηλυκού σίριαλ
κίλερ. Που όχι μόνο δολοφονεί με τον αγριότερο τρόπο τα αρσενικά της. Όχι μόνο
τα… τέμνει και τα καταψύχει. Αλλά και που στη συνέχεια, αναμμένη από ηδονή,
πέφτει στην αγκαλιά ενός μίνι… Άλιεν!

«Μια γυναίκα δαιμονισμένη»: Ιζαμπέλ Ατζανί στα δύο. Μισή παρθένος, μισή μαινάδα!

Ο διάβολος στο κορμί της. Ο τίτλος που ταιριάζει. Όταν προβλήθηκε για πρώτη
φορά το 1982, η κοινότητα της κινηματογραφικής κουλτούρας επιδόθηκε σε άφθονες
σημειολογικές αναλύσεις. Για τα δικά μου μέτρα είναι μόνο μία. Ο σύζυγος (Σαμ
Νιλ) επιστρέφει από τη δουλειά και όταν πέφτει πάνω στην τρελαμένη Άννα
(Ιζαμπέλ Ατζανί) αντιλαμβάνεται μοιχεία. Κάπου εκεί αρχίζει η αναπαραγωγή του
Μπέργκμαν από τις «Σκηνές από ένα γάμο». Θεμιτές οι υπερβολές και λειτουργικό
το γκροτέσκο σχήμα. Το μεγαλείο της τρέλας. Λογικό. Χάνεις το «κτήμα» σου,
χάνεις και τας… φρένας σου.

Στη συνέχεια όμως, επέρχεται πλήρης και ολοσχερής εκτροχιασμός. H Άννα, σε
παλιό, ακατοίκητο διαμέρισμα, θρέφει τον διάβολο στην κρεβατοκάμαρά της. Και
όποιος αρσενικός τολμήσει, από περιέργεια, να δρασκελίσει το κατώφλι, θα τον
ψήσει στο τηγάνι. Αποτέλεσμα; Τόνοι… εμετού εξέρχονται από το στόμα τής
παθούσης, συνοδευόμενοι από ντελίριο υστερίας. Έτσι, ένα ασυνήθιστο δράμα
αισθηματικής… ιδιοκτησίας μεταβάλλεται σε συνηθισμένη πτέρυγα φρενοκομείου.
Και κλείνοντας τ’ αυτιά σου από τις κραυγές και τα ουρλιαχτά, ένα πράγμα
εύχεσαι να κάνει ο σκηνοθέτης. Να φέρει τον… εξορκιστή για να ηρεμήσει η
Ατζανί και για να τελειώσει η οπερέτα της Καθολικής Εκκλησίας!

Προφητική… επιδημία

Θεοσκότεινο και το «Epidemic» του Λαρς φον Τρίερ. Ο ενδιάμεσος κρίκος από την
τριλογία. Μεταξύ «Στοιχείου του εγκλήματος» και «Europa». The missing link για
τους λάτρεις του ψηλού, τολμηρού, καινοτόμου, ορμητικού και αιρετικού Δανού.
Κι ύστερα σου λένε μερικοί μερικοί εις άπταιστον γαλλικήν: «European cinema
est morte»!

Αν δεν παίξεις και δεν… πειράξεις τις αγάπες σου μέχρι τα τριάντα, είσαι
μ…

Ο Τρίερ έπαιξε, πείραξε και καθιερώθηκε. Στο «Element of crime» με τον Όρσον
Γουέλς, το φιλμ νουάρ και τον Κάφκα. Στο «Epidemic» με το σινεμά βεριτέ, τον
Φριτς Λανγκ και πάλι τον Κάφκα.

H πιο κλειστή, σινεφιλική και απρόσιτη δουλειά του. Αποκλειστικά για τους
σκληροπυρηνικούς θαυμαστές του. Οι σκηνές εναλλάσσονται.

«Epidemic»: Επιδημία πρωτοπορίας με επιδημιολόγο τον (εικονιζόμενο) Λαρς φον Τρίερ

Ανάμεσα σε μια ομάδα – σημερινών – νεαρών κινηματογραφιστών με επικεφαλής τον
Τρίερ και στις άλλες που αναπαράγουν με ελάχιστα μέσα αλλά με υποβλητική,
ασπρόμαυρη, εξπρεσιονιστική, ατμόσφαιρα, την προφητεία μιας επερχόμενης και
αθεράπευτης επιδημίας. Από την πανώλη του 14ου αιώνα μέχρι τον τρόμο ενός
αόρατου, χημικού πολέμου!

Και κάτι ακόμα. Έτσι, προς γνώση και συμμόρφωση. Το μυαλό τού (τότε) πιτσιρικά
Τρίερ συντονίζεται και με τις δύο συχνότητες. Και με το ύφος αλλά και με το
περιεχόμενο.

Έτσι, η συμμαχία του ανήσυχου φακού με την ασπρόμαυρη, φωτογραφική ατμόσφαιρα,
είναι στοχοπροσηλωμένη σε μια ιδέα, σε μια αφηγηματική πορεία, σε μια
συγκεκριμένη κοινωνική αλληγορία.

Τη μια στιγμή μοιάζει με άσκηση ύφους και την άλλη με remix ταινιών
επιστημονικής φαντασίας. Το εφαλτήριο της Διαλεκτικής. Φόρμα και περιεχόμενο
σε πλήρη αρμονία!

Ορισμός της ανυπαρξίας

Ακραίες καταστάσεις. Ό,τι χειρότερο για Καρνάβαλο και Καθαρά Δευτέρα. Από τη
μια επιδημία, σκοτάδι και Σατανάς, από την άλλη Νηπιαγωγείο και skateboarding!
Σαν όλοι να έχουν συμμαχήσει με τη χιονοθύελλα, τη Σιβηρία και την προεκλογική
εκστρατεία. Να μη σκάσει το χειλάκι του πικραμένου. Έστω για δύο ώρες στην
οθόνη!

«Κορίτσια από σπίτι»: Ούτε για μεγάλες ούτε για μικρές

Το «Uptown girls» («Κορίτσια από σπίτι») του Μπόαζ Γιακίν, είναι ο πλήρης
ορισμός της ανυπαρξίας. Ούτε κωμωδία, ούτε μπαλαφάρα, μα ούτε κομεντί. Απλώς,
γύρω γύρω όλοι και στη μέση η Μπρίτανι Μέρφι. Τρελαμένη από την αισθηματική
της ατυχία και από τον «απαιτητικό» ανδρικό πληθυσμό, βρίσκει εργασία σε
πλούσιο σπίτι, ως νταντά μιας οκτάχρονης μαθητριούλας, εγκαταλειμμένης σχεδόν
από την εργασιομανία της μητρός της αλλά και τεθωρακισμένης από τους στόχους
της. Έτσι, η μεν εικοσι… τριαντάρα μοιάζει με κακομαθημένη μπέμπα, ενώ η
μικρή του Δημοτικού συμπεριφέρεται σαν ώριμη και ταγμένη γυναικάρα. Καλό, θα
μου πείτε. H μπέιμπι σίτερ να κοιμάται και το μωρό να διαβάζει. Έως εδώ. Διότι
μπορεί η Μπρίτανι να… μεγαλώνει, αλλά η ταινία δεν προχωράει. Εκεί, εκεί,
στην ηλικία την προσχολική!

Ντοκιμαντέρ για τσουλήθρα

Μοιάζει, αλλά δεν είναι. Συνηθισμένο το φαινόμενο. Κάνουμε μια ταινία με
skateboarding; Ωραία, να κάνουμε, αλλά μην υπερβάλλουμε. Σαν ντοκιμαντέρ για
τσουλήθρα είναι, όχι και ταινία!

Κι ερχόμαστε στο υστερόγραφο του αποκριάτικου Σαββατοκύριακου. Με την ονομασία
«Grind» και με αποδέκτες αποκλειστικώς και μόνο πιτσιρίκια από 8 μέχρι 12
ετών. Πέντε χαβαλετζήδες διασχίζουν την Αμερική με προορισμό αγώνες
Skateboarding και με σκοπό λεφτά, δόξα και κορίτσια. Το αποτέλεσμα είναι
αυτονόητο. Εκείνοι μεν διέπρεψαν, οι θεατές… έφαγαν. Τι; Βρείτε το. Για να
σας διευκολύνω, το πρώτο γράμμα αρχίζει με το «μ» και το τελευταίο με «α»!

Τα Oscar της εβδομάδας

Ταινίας: «Σκοτεινό ποτάμι»

Σεναρίου: Μπράιαν Χέλγκελαντ («Σκοτεινό ποτάμι»)

A’ ανδρικού ρόλου: Σον Πεν («Σκοτεινό ποτάμι»)

B’ ανδρικού ρόλου: Τιμ Ρόμπινς (πάλι το «Σκοτεινό ποτάμι»)

Προφητείας: «Επιδημία»

Επιδημιολογίας: Λαρς φον Τρίερ

Υστερίας: «Μια γυναίκα δαιμονισμένη»

Σατανισμού: Ιζαμπέλ Ατζανί (και δαιμονισμένη)