Ο δαίμων των debates

Η συνάντηση των επιτελείων των δύο μεγάλων κομμάτων απαθανατίζεται σαν ιστορικό γεγονός της προεκλογικής περιόδου, ενώ υπήρξαν και απευθείας συνδέσεις όχι για να ακούσουμε τι συζητήθηκε, απλώς για να δούμε ότι συνέβη η συνάντηση

Ετοιμάζεται η εγχώρια τηλεόραση για το γεγονός που έχει αναδειχθεί σε κορυφαίο
των προεκλογικών αναμετρήσεων, το περίφημο debate των πολιτικών αρχηγών των
δύο μεγαλύτερων κομμάτων. H πολύ πρόσφατη ιστορία του θεσμού τού δίνει αυτή
την ενδιαφέρουσα άγουρη γεύση, που αναστατώνει μίντια και πολιτική σκηνή με
την στυφή απροσδιοριστία της. Έτσι, αίφνης η συζήτηση για τους όρους της
περιβόητης συνάντησης προστίθεται και, μάλιστα σε θέση προτεραιότητας, στα
επιχειρήματα του ενός κόμματος εναντίον του άλλου. Τα χρησιμοποιούν μάλιστα
και στελέχη τους στις μεταξύ τους κόντρες: «Ο δικός μας θέλει εφ’ όλης της
ύλης, ο δικός σας γιατί δεν θέλει;». Λες και η προσέγγιση στο θέμα «debate»
είναι καθοριστική, για να επιβεβαιωθεί ή να αμφισβητηθεί το πολιτικό σφρίγος
του ενός ή του άλλου αρχηγού. Τα δαιμονοποιήσαμε κι αυτά.

Καταφέραμε να δίνουμε έτσι μεγαλύτερη σημασία στην τηλεόραση από το
περιεχόμενο των πολιτικών προγραμμάτων των κομμάτων. Γιατί στις ημέρες μας τα
debate με το 2λεπτο που διαθέτουν στους πολιτικούς να απαντούν, δεν παύουν να
αποτελούν το απαύγασμα των κανόνων της εμπορικής τηλεόρασης, που σημαίνει ότι
μετρούν περισσότερο στοιχεία εικόνας και εντυπώσεων παρά ουσίας. Και δεν θα
ισχυριστούμε ότι δεν έχει σημασία η εντύπωση για έναν πολιτικό στην εποχή μας,
αλλά αίφνης την αποδεχόμαστε ως κυρίαρχο κριτήριο για τις επιλογές των
ψηφοφόρων, υποτιμώντας τους.

Να θυμίσουμε ότι στη χώρα απ’ όπου μας ήρθε η παράδοση, στις ΗΠΑ, οι
διάλογοι των πολιτικών αρχηγών καθιερώθηκαν πολύ προ τηλεοράσεως. Τον Αύγουστο
του 1858 το debate μεταξύ Αβραάμ Λίνκολν και Στέφεν A. Ντάγκλας είχε τους εξής
κανόνες: μία ώρα για τον Ντάγκλας, απάντηση επί μιάμιση ώρα από τον Λίνκολν
και δευτερολογία άλλη μισή ώρα από τον Ντάγκλας. Μια τετραετία νωρίτερα, στην
Οτάβα, του Ιλινόις, οι δύο αντίπαλοι είχαν εφαρμόσει ένα debate όπου μιλούσε ο
ένας μετά τον άλλον επί 3 ώρες στο κοινό, μάλιστα όταν ήρθε η σειρά του
Λίνκολν είχε φτάσει 5 το απόγευμα και τότε εκείνος πρότεινε να πάνε όλοι να
γευματίσουν και να επανέλθουν. Και επανήλθαν. Για την ιστορία, που την
περιγράφει πολύ γλαφυρά ο Νιλ Πόστμαν στο βιβλίο του «Διασκέδαση μέχρι
θανάτου», η ομιλία του Ντάγκλας περιελάμβανε 3 μακροσκελή νομοσχέδια με νομική
ορολογία για την κατάργηση της δουλείας. Κοινό χαλκέντερο, αν μη τι άλλο. Στην
ίδια αυτή χώρα ανετράπησαν όλα αυτά, για να καθιερωθούν τα debates με όρους
τηλεόρασης.

H ιστορία αποδεικνύει τις αλλαγές των νοοτροπιών στην εποχή της
τεχνολογίας και ακόμη το πώς αναδείχθηκε ο ρόλος των δημοσιογράφων που
επωμίζονται το βάρος των κατάλληλων ερωτήσεων, την ίδια ώρα όμως, που η
συμμετοχή τους σε ένα τέτοιο debate αποτελεί και την επιβεβαίωση της λαμπρής
καριέρας τους.

Όσο κι αν γκρινιάζουν για τον στενό κορσέ των όρων που επιβάλλουν οι συμφωνίες
των κομμάτων για τα debates, επιθυμούν διακαώς οι δημοσιογράφοι να
συμμετέχουν, τόνισε ο Μανώλης Καψής στην εκπομπή τών Λυριντζή – Οικονόμου
(NET) χθες το πρωί. Στην ενδιαφέρουσα και πολύ ειλικρινή συζήτηση που διεξήχθη
μεταξύ δημοσιογράφων (συμμετείχαν ακόμη ο Γιώργος Κύρτσος, ο Γιάννης
Παπουτσάνης και ο Λάμπρος Σμαΐλης, όλοι με συμμετοχή σε debate) τέθηκε ένα
ακόμη σημαντικό ζήτημα που αφορά τα ήθη του εγχώριου καναλικού σταρ-σύστεμ.

Την πληρώνει η «κοινή γνώμη»

Για παράδειγμα, σε περίπτωση θεματικών debates ο σταρ του καναλιού θα
πρέπει να υποχωρήσει υπέρ των ειδικευμένων στο κάθε θέμα άλλων στελεχών.
Μάλλον απίθανο να συμβεί, από τη στιγμή που θεωρείται τόσο σημαντική στιγμή
για την καριέρα ενός δημοσιογράφου κάτι τέτοιο. Επομένως, έχουμε ήδη
καθιερώσει κανόνες μιας τηλεοπτικής «αγοράς», που επιβάλλει και αυτή τους
όρους της στη διαδικασία των debates.

Ίσως αυτό που επισήμανε ο Γιώργος Κύρτσος να είναι το σημαντικό για την
εγχώρια περίπτωση, ότι η νοοτροπία με την οποία αντιμετωπίζεται το debate αν
κάτι βάζει στην άκρη είναι η «κοινή γνώμη». Είναι προφανές ότι είναι τόση η
σπουδή από την πολιτική να ελέγξει την τηλεόραση και από την τηλεόραση να
αξιοποιήσει τη μεγάλη στιγμή της, που δεν προλαβαίνει κανείς να σκεφτεί τι
πραγματικά θα ήθελαν να ακούσουν οι πολίτες και πόσο αυτό που βλέπουν τελικώς
έχει βαρύνουσα σημασία για την τελική τους απόφαση.