H οικονομία στο έλεος του… ηλίου

Από τον 12ο έως τον 18ο αιώνα, τις περιόδους του ηλιακού κύκλου όπου δεν υπήρχαν ηλιακές κηλίδες και εκρήξεις (όπως αυτή της φωτογραφίας), οι τιμές του σιταριού ήταν υψηλές και η μεσαιωνική οικονομία ακμαία, αποδεικνύουν δύο ερευνητές

Ξαφνικά, η τιμή του σιταριού εκτοξευόταν στα ύψη. Ο οικονομικός κύκλος στον
Μεσαίωνα εμφάνιζε τόσες διακυμάνσεις, που μόνο με… κύκλο δεν θα μπορούσε να
σχηματοποιηθεί. Οι επιστήμονες κατέληξαν στο συμπέρασμα πως αποκλειστικός
υπεύθυνος ήταν ο… ήλιος. Μπορεί η ιδέα πως οι ουρανοί όριζαν τη μοίρα των
ανθρώπων να αντιμετωπίστηκε για χρόνια ως γελοία προκατάληψη, σήμερα όμως
επιβεβαιώνεται ερευνητικά: H ηλιακή δραστηριότητα ήταν αυτή που καθόριζε την
οικονομία στην περίοδο από τον 12ο έως τον 18ο αιώνα.

Στη διαπίστωση αυτή κατέληξαν δύο ερευνητές από το Ισραήλ, οι οποίοι
δημοσιεύουν τα συμπεράσματά τους στην έγκυρη επιστημονική επιθεώρηση «Nature».
Ο Lev Pustilnik, από το Πανεπιστήμιο του Τελ Αβίβ, και o Gregory Yom Din, από
το ερευνητικό ινστιτούτο Golan, στο Καζρίν, βρήκαν πως υπάρχει άμεση
στατιστική σχέση ανάμεσα στην ηλιακή δραστηριότητα και στην τιμή του σιταριού
στην Αγγλία του 17ου αιώνα. Στις περιόδους του ηλιακού κύκλου, όπου δεν
υπήρχαν ηλιακές κηλίδες, οι τιμές του σιταριού ήταν υψηλές και η οικονομία
ακμαία. Ηλιακές κηλίδες και ηλιακές καταιγίδες, αντίθετα, είχαν άμεσες
επιπτώσεις στην οικονομία.

H σχέση επιβεβαιώθηκε σε 10 ηλιακούς κύκλους, από το 1600 έως το 1700. «H
πιθανότητα αυτό να είναι τυχαίο είναι μικρότερη από 1 στις 500», λένε οι
ερευνητές και εξηγούν: Για τον χωρικό του Μεσαίωνα η τιμή του σιταριού ήταν το
σύνορο ανάμεσα στη ζωή και στον θάνατο. H κακή σοδειά και οι λιμοί ήταν πολύ
συνηθισμένα προβλήματα, ενώ οι υψηλές τιμές του σιταριού συχνά γίνονταν αιτία
να ξεσπάσουν διαμάχες – ιδιαίτερα στην Ευρώπη.

Στο εσωτερικό του ήλιου υπάρχουν μαγνητικά πεδία που δημιουργούνται από
την κίνηση φορτισμένων σωματιδίων μέσα στα θερμά αέρια. Σε συγκεκριμένα
χρονικά διαστήματα τα πεδία αυτά αναταράσσονται και φτάνουν μέχρι τα εξωτερικά
στρώματα του ήλιου. Οι ηλιακές κηλίδες είναι οι ψυχρότερες περιοχές που
δημιουργούνται τότε και συχνά συνοδεύονται από ηλιακές εκρήξεις. Οι
επιστήμονες περιγράφουν τις περιόδους αυτές ως «στιγμές με έντονη ηλιακή
δραστηριότητα», κατά τις οποίες οι ηλιακοί άνεμοι γίνονται εντονότεροι και
διαπερνούν δυσκολότερα τη γήινη ατμόσφαιρα. Γι’ αυτό, τις περιόδους έντονης
ηλιακής δραστηριότητας, ο ουρανός είναι συχνότερα συννεφιασμένος – γεγονός που
έχουν επιβεβαιώσει πλήρως δορυφορικά δεδομένα των τελευταίων χρόνων.

«Δύσκολα μπορεί να προβλέψει κανείς με ακρίβεια τι επιπτώσεις μπορεί να
έχει η διαδικασία αυτή στις καλλιέργειες», σημειώνουν οι Pustlnik και Yom Din.
«Οι δυνατές βροχές αλλά και η αναβροχιά αποδεικνύονται εξίσου καταστροφικές,
ενώ, τον Μεσαίωνα, οι αποδόσεις των χωραφιών ήταν, ούτως ή άλλως, οριακές και
άρα ευάλωτες στις διακυμάνσεις».

Μια θεωρία 200 ετών

Τα αποτελέσματα της έρευνας έρχονται να αποκαταστήσουν τη φήμη του
αστρονόμου William Herschel ο οποίος, για πρώτη φορά το 1801, πρότεινε πως
υπάρχει σχέση ανάμεσα στις ηλιακές κηλίδες και την τιμή του σιταριού κατά τον
Μεσαίωνα, για να δεχτεί έντονη κατακραυγή. Κατά το τέλος του 19ου αιώνα, ο
οικονομολόγος William Stanley Jevons κατέληγε στο ίδιο συμπέρασμα. Υποστήριξε
πως οι υψηλές τιμές και οι κρίσεις στην αγορά του σιταριού επανεμφανίζονταν με
την ίδια ακριβώς συχνότητα (κάθε 10-11 χρόνια), όπως ακριβώς και οι ηλιακές
κηλίδες.

LINK

http: //xxx.lanl.gov/abs/astro-ph/0312244