Σκάκι

Ο Βύρων Ζάππας, ο μοναδικός Έλληνας γκραν μετρ στη σύνθεση σκακιστικών
προβλημάτων και ένας από τους 24 στον κόσμο, παρουσίασε στη Γλυφάδα ένα δικό
του πρόβλημα, αναλύοντας τη θέση, αλλά και την ιδέα που τον έκανε διεθνώς γνωστό!

Ευχάριστη έκπληξη περίμενε τους δεκάδες μικρούς σκακιστές του Ζήνωνα Γλυφάδας,
τους γονείς τους, αλλά και όσους άλλους παραβρέθηκαν το Σάββατο στην κοπή
πίτας του συλλόγου. Ο συνθέτης σκακιστικών προβλημάτων Βύρων Ζάππας, τιμώμενο
πρόσωπο, δεν αρκέστηκε στην παραλαβή της αναμνηστικής πλακέτας από τα χέρια
του προέδρου της Επιτροπής Καλλιτεχνικού Σκακιού της Ελληνικής Σκακιστικής
Ομοσπονδίας Σπύρου Ιλαντζή, αλλά, με προτροπή των διοργανωτών της εκδήλωσης,
παρουσίασε ένα δικό του σκακιστικό πρόβλημα και ανέλυσε τη θέση.

Ήταν μια συγκινητική σκηνή, με τον 83χρονο συνθέτη περιτριγυρισμένο από
μικρούς σκακιστές να παρουσιάζει όχι απλά ένα πρόβλημα, που είχε συνθέσει πριν
από 27 χρόνια, αλλά να εκλαϊκεύει μια ιδέα, το «θέμα Ζάππας», που τάραξε τα
νερά στον χώρο του καλλιτεχνικού σκακιού, σαρώνοντας τα βραβεία στα διεθνή
περιοδικά!

Το πρόβλημα

Στη θέση που εμφανίζεται – βλέπε διάγραμμα – παίζουν τα λευκά και
κάνουν ματ σε δύο κινήσεις. Τα μαύρα δεν έχουν πολλές επιλογές. Αν μετακινηθεί
ο Ιη3 ακολουθεί ματ με Ιζ5, αν μετακινηθεί ο Ιη4 ακολουθεί ματ με Αε3 και αν
μετακινηθεί το πιόνι ζ7 ακολουθεί ματ με Ιε6. H μοναδική κίνηση του μαύρου που
φαίνεται να στέκει είναι η μετακίνηση του πιονιού από το γ4 στο γ3.

Ας δούμε αρχικά τις δοκιμές, δηλαδή τις κινήσεις του λευκού που φαίνεται να
δίνουν λύση. Είναι αυτές, τις περισσότερες φορές σχεδόν οφθαλμοφανείς, οι
οποίες παρασύρουν τους λύτες στους διαγωνισμούς, νομίζοντας ότι έχουν βρει τη
σωστή απάντηση!

* Αν τα λευκά παίξουν 1. Πγ1 (οπότε στην επιλογή του μαύρου 1…γ3 θα κάνουν
ματ με 2.δ:γ3), τα μαύρα έχουν 1…ζ5!! και αν 2. Ιε6+ Ρε4!

* Ομοίως αν 1. Πγ8, τα μαύρα απαντούν με 1…Ιε2!! Και στο 2. Ιζ5+ ο βασιλιάς
διαφεύγει ξανά στο ε4.

* Αν 1. Βθ5 (με απειλή B: δ5 ματ) η σωστή απάντηση είναι 1…Ιε2!! Και ύστερα
από 2. Αε3+ υπάρχει και πάλι διαφυγή με 2…Ρε4.

* H λύση του προβλήματος είναι 1. Αβ1!! Στο 1…γ3 ακολουθεί
2.B: δ3 ματ.

«Θέμα Ζάππας»

Τώρα που είδαμε το πρόβλημα, τις δοκιμές και τη λύση, μπορούμε να κατανοήσουμε
το «θέμα Ζάππας», το οποίο, όπως μας ενημέρωσε ένας καλός γνώστης του χώρου, ο
Παναγής Σκλαβούνος, συνίσταται στα εξής: Σε ένα πρόβλημα δύο κινήσεων, ένα
γειτονικό τετράγωνο του μαύρου βασιλιά ελέγχεται από τρεις λευκές δυνάμεις.
Τρεις πιθανές πρώτες κινήσεις του λευκού (δοκιμές) δεν καταλήγουν σε ματ,
γιατί ο λευκός αποσύρει τον έναν έλεγχο, ο μαύρος αμυνόμενος απενεργοποιεί τον
δεύτερο έλεγχο και, τελικά, η κίνηση των λευκών που θα έκανε ματ αποσύρει και
τον τρίτο έλεγχο, ώστε ο μαύρος βασιλιάς δραπετεύει στο τετράγωνο αυτό! Αυτή η
απόσυρση ελέγχου συμβαίνει κυκλικά.

Μάαστριχτ

Με νίκη επί του 17χρονου Στελβάγκεν άρχισε χθες ο 16χρονος Μπαραμίτζε το ματς
4 παρτίδων στο Μάαστριχτ. Και οι δύο σκακιστές μπορούν να συμβουλεύονται
ηλεκτρονικό υπολογιστή! Ο δεύτερος γύρος θα παιχτεί σήμερα. Διεύθυνση: www.chessevents.nl/barstell-match.shtml