Eικόνα έντασης

Τα εγχώρια τηλεοπτικά ήθη εντείνουν την αίσθηση ότι ο πολιτικός διάλογος είναι πλούσιος και έντονος

Με δύναμη από τα πάνελ, θα μπορούσαμε να τιτλοφορήσουμε το θέαμα της πολιτικής
αντιπαράθεσης που έχει ξεσπάσει αυτές τις ημέρες (για να παραφράσουμε τον
τίτλο του θεατρικού έργου τών Κεχαΐδη – Χαβιαρά, που είχε ανεβάσει ο Γιώργος
Βογιατζής, «Με δύναμη από την Κηφισιά»). Το ένα πιο δυναμικό από το άλλο, πιο
να πρωτοπαρακολουθήσει κανείς, εκείνο της Έλλης Στάη που είχε καλεσμένη τη
Μαρία Δαμανάκη, η οποία έχει δηλώσει το ενδιαφέρον της να επανέλθει στην
πολιτική σκηνή, αφού συζητήσει με τον Γιώργο Παπανδρέου τις πιθανότητες; Τη
συζήτηση του Γιάννη Πρετεντέρη με τη δήμαρχο της Αθήνας Ντόρα Μπακογιάννη, που
όμως παραμένει από τα ισχυρά πρόσωπα της N.Δ. με βαρύνουσες απόψεις για το
κόμμα της και για τις πολιτικές εξελίξεις; Τη συζήτηση του Παύλου Τσίμα με τον
Κωνσταντίνο Μητσοτάκη, που επίσης έχει ιδιαίτερη σημασία ο λόγος του για το
κόμμα της αξιωματικής αντιπολίτευσης και κυρίως για την προεκλογική «γραμμή»
που θα ακολουθήσει; Ή το «Τετ-α-τετ», όπου ο Νίκος Ευαγγελάτος παρουσίασε την
πρώτη επίσημη δημοσκόπηση που διενεργήθηκε για λογαριασμό του καναλιού και
έδινε έστω και πρώιμες απαντήσεις στο φλέγον ερώτημα αν μειώθηκε ή όχι η
«ψαλίδα» μεταξύ των δύο κομμάτων.

Με δύναμη και το ζάπινγκ, για να τα προφτάσει κανείς όλα και με το
τηλεοπτικό θέαμα να κυριαρχεί εντυπωσιακό και φλογισμένο επί των απόψεων και
των διαλόγων. Γιατί πόση αντοχή να έχει ο πολίτης-τηλεθεατής να παρακολουθήσει
τέτοια παραγωγή τηλεοπτικών διαλόγων, να αντιληφθεί την ουσία τους, να
συγκρίνει, να αφομοιώσει; Αυτό που αναδεικνύουν οι αλλεπάλληλοι σπασμοί των
ενημερωτικών προγραμμάτων, είναι η κυριαρχία του θεάματος, ενός θεάματος
συνωστισμού, απόρροια της εγχώριας τηλεοπτικής συνθήκης του ανταγωνισμού, που
θέλει την ίδια ώρα να εξελίσσονται τα ίδια ακριβώς προγράμματα. Δίπλα στους
«μύθους» της πολιτικής σκηνής, τις επικοινωνιακές κατασκευές, δίπλα στις
εκτυφλωτικές δημοσκοπήσεις, έχουμε και τον «μύθο» της έντασης του προεκλογικού
διαλόγου, έτσι όπως αναδεικνύεται από την τηλεοπτική μας πραγματικότητα. Πάρα
πολλές οι ενημερωτικές εκπομπές, όλες ανοιχτές στους υποψήφιους, πολλά και τα
τηλεπαράθυρα, πολλαπλασιάζονται οι ανάγκες κάλυψης του διογκωμένου τηλεοπτικού
χρόνου.

«Μύθοι»; Όχι ακριβώς. Γιατί δεν υπάρχει κατασκευή, σκηνοθεσία που να
παράγει από μόνη της φαινόμενα, όπως δεν υπάρχει και δημοσκόπηση που να
επιβάλλει συμπεριφορές και επιλογές. Όλα όμως αποτελούν στοιχεία του σύγχρονου
θεάματος της προεκλογικής «μάχης», της «σύγκρουσης» ιδεών που φυσικά δεν έχουν
από μόνες τους εικόνα. H εικόνα πρέπει να παραχθεί με στοιχεία εμφάνισης και
λόγου, κατά προτίμηση όσο γίνεται πιο συνθηματικού, για να είναι εύληπτος.
Έτσι και ο τηλεοπτικός ανταγωνισμός παράγει την «εικόνα» μιας μεγάλης
προεκλογικής έντασης, που υπάρχει μεν, αλλά διογκώνεται από τις μεθόδους με
τις οποίες προβάλλεται.

H διάθεση της στιγμής

Για παράδειγμα, το επείγον του τηλεοπτικού χρόνου, που επιβάλλει τις
διακοπές προγραμμάτων για απ’ ευθείας συνδέσεις με τους τόπους όπου
εμφανίζονται οι δύο διεκδικητές του λαϊκού χρίσματος στις εκλογές, ο Γιώργος
Παπανδρέου και ο Κώστας Καραμανλής, προσδίδει στις συγκεκριμένες εμφανίσεις
πολιτική βαρύτητα και έτσι παράγει και πολιτικό γεγονός. Στην πραγματικότητα
πρόκειται για μιντιακά γεγονότα που ως τέτοια όμως, με τη σειρά τους, παράγουν
και πολιτικό αποτέλεσμα. Τα πολυπληθή πάνελ με τη σειρά τους, τα τηλεπαράθυρα
των δελτίων ειδήσεων, η διαρκής εναλλαγή πολιτικών προσώπων από κανάλι σε
κανάλι δίνουν την εικόνα ενός έντονου διαλόγου. Πόσο πραγματικός και
ουσιαστικός είναι; Δύσκολο την ώρα του βρασμού να υπάρξουν συμπεράσματα.
Μετράει το πάθος. Και φυσικά η εικόνα. Όσο για το αποτέλεσμα που έχει όλη αυτή
η φασαρία στη γνώμη των ψηφοφόρων, οι ειδικοί γνωρίζουν πως όσο σημαντική κι
αν είναι η ψυχική διάθεση τη στιγμή της μέτρησής της, δεν παραμένει αναλλοίωτη
ως την ώρα της κρίσης, ιδίως σε εποχές που είναι μόδα η μαζική
τηλε-ψυχανάλυση, η οποία, υπόσχονται οι γκουρού της, οδηγεί στην αυτογνωσία.